Sởi là bệnh truyền nhiễm do virus sởi (Measles virus) thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Bệnh thường gặp ở trẻ em và có khả năng lây lan nhanh chóng trong môi trường tập thể như trường học. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ mà còn gây gián đoạn quá trình học tập, thậm chí có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách. Vậy phòng ngừa bệnh sởi ở trường học bằng cách nào?
Sự phát triển của bệnh sởi được chia làm 4 giai đoạn: ủ bệnh, khởi phát, toàn phát và hồi phục. Khi trẻ bị lây nhiễm virus sởi ở trường học, virus xâm nhập vào cơ thể, nhân lên nhanh chóng trong khoảng 10-14 ngày – giai đoạn ủ bệnh.
Bệnh sởi khởi phát với các triệu chứng giống với cảm cúm, bao gồm sốt cao liên tục, viêm long đường hô hấp trên, ho khan, sổ mũi, mắt đỏ, chảy nước mắt, viêm kết mạc, đốm Kopik – những chấm trắng nhỏ bên trong má đối diện răng hàm – dấu hiệu đặc hiệu của sởi… Đây là giai đoạn khởi phát của bệnh sởi, kéo dài khoảng 2-4 ngày trước khi phát ban xuất hiện.
Sau 3-5 ngày từ khi xuất hiện các triệu chứng khởi phát, trẻ sẽ xuất hiện phát ban đỏ dạng dát sẩn, lan từ gáy, trán, mặt và sau tai xuống toàn thân, tứ chi, lòng bàn tay và lòng bàn chân. Trẻ có thể mệt mỏi, đau cơ, kém ăn và có thể kèm theo tiêu chảy hoặc nôn. Phát ban thường không ngứa.
Sau khoảng 7-10 ngày, nếu không có biến chứng, bệnh sởi sẽ tự khỏi. Ban sởi nhạt dần, chuyển sang màu xám, bong vảy phấn sẫm mà để lại vết vằn da hổ. Vằn da hổ sẽ mờ dần theo thời gian, khi trẻ hồi phục sức khỏe hoàn toàn.
>>> Tìm hiểu thêm về bệnh sởi ở trẻ em
Do đặc điểm lây lan mạnh, bệnh sởi dễ dàng hình thành dịch bệnh trong môi trường trường học nếu thiếu các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát chặt chẽ. Việc nhiều học sinh tiếp xúc gần nhau hàng ngày tạo điều kiện thuận lợi cho virus sởi lây truyền. Do đó, chủ động phòng ngừa bệnh sởi trong môi trường học đường, tạo không gian sinh hoạt, học tập an toàn, nâng cao đề kháng cho trẻ là điều quan trọng giúp bảo vệ trẻ khỏi bệnh sởi.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, tiêm vaccine ngừa sởi đủ mũi và đúng lịch là phương pháp phòng ngừa bệnh có hiệu quả lên đến 97%. Tại Việt Nam, vaccine ngừa sởi gồm các loại vaccine sởi đơn, vaccine ngừa sởi – rubella và vaccine MMR ngừa sởi – quai bị – rubella, được chỉ định cho trẻ từ 9 tháng tuổi và người lớn.
Virus sởi có khả năng “xóa trí nhớ miễn dịch”, làm tăng tỷ lệ nhập viện do bệnh nặng và biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm não, suy dinh dưỡng… Tiêm vaccine ngừa bệnh sởi không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn góp phần ngăn ngừa bệnh gây biến chứng nặng.
>>> Tìm hiểu chi tiết thông tin về vaccine sởi
Virus có thể lơ lửng trong không khí và tồn tại trên bề mặt trong vài giờ, xâm nhập vào đường hô hấp và gây bệnh khi có cơ hội. Do đó môi trường và các bề mặt tiếp xúc như bàn ghế, tay nắm cửa, thiết bị học tập cần được khử trùng thường xuyên, vệ sinh kỹ lưỡng bằng các chất tẩy rửa có hiệu quả diệt virus sởi. Đảm bảo phòng học thông thoáng, sạch sẽ nhằm tạo môi trường học tập lành mạnh, giảm nồng độ virus trong không khí (nếu có).
Giữ vệ sinh cá nhân đúng cách không chỉ là bảo vệ sức khỏe cho bản thân mà còn góp phần giảm nguy cơ lây lan bệnh. Giáo viên hướng dẫn học sinh rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, nhất là sau khi hắt hơi, xì mũi, đi vệ sinh, chơi đồ chơi và trước khi ăn. Khi ho, hắt hơi, cần dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay (nếu không có khăn giấy) che mũi miệng rồi vứt bỏ khăn giấy vào thùng rác, rửa sạch tay.
Nhắc nhở học sinh không đưa tay lên mắt, mũi, miệng bởi đây là những “cửa ngõ” virus có thể xâm nhập. Ngoài ra, tránh cho học sinh dùng chung đồ chơi, cốc nước, đồ dùng cá nhân với người khác để giảm nguy cơ lây bệnh.
Chế độ sinh hoạt lành mạnh sẽ giúp trẻ tăng cường hệ miễn dịch, nâng cao sức khỏe tổng thể, giảm nguy cơ mắc bệnh sởi ở trường học.
Đeo khẩu trang y tế đúng cách, che kín mũi và miệng, sẽ tạo rào cản vật lý ngăn virus xâm nhập vào cơ thể học sinh khỏe mạnh. Đồng thời, cần tránh tiếp xúc gần với người có các dấu hiệu như sốt, phát ban, ho và sổ mũi.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh, khi nghi ngờ hoặc phát hiện có ca sởi trong trường học, giáo viên, cán bộ nhân viên cần thực hiện các bước xử lý nghiêm ngặt sau để phòng dịch bùng phát:
>>> Tìm hiểu thêm những bệnh mùa tựu trường thường gặp ở trẻ khi mới đi học lại
Khi học sinh có dấu hiệu nghi mắc sởi, nhà trường và phụ huynh cần phối hợp cách ly, cho trẻ tạm nghỉ học và đưa trẻ đi khám sớm. Bạn có thể liên hệ với Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để trẻ được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, đồng thời hạn chế nguy cơ lây lan trong trường học.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Phòng ngừa và kiểm soát bệnh sởi ở trường học đòi hỏi sự phối hợp đa chiều giữa việc tiêm chủng đầy đủ, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường, thay đổi thói quen sinh hoạt hợp lý, cùng với quy trình xử lý nghiêm ngặt khi phát hiện ca bệnh. Tiêm đủ mũi và đúng lịch vaccine ngừa sởi là biện pháp then chốt và hiệu quả nhất giúp bảo vệ học sinh, giáo viên và giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch lớn trong môi trường học đường.
