Nhiều người bị rối loạn thần kinh tim thường lo lắng khi xuất hiện các triệu chứng bất thường về tim mạch, đặc biệt là về huyết áp. Điều này gây ra băn khoăn: Rối loạn thần kinh tim có làm tăng huyết áp không? Mức độ nguy hiểm ra sao? Việc hiểu rõ mối liên hệ giữa rối loạn thần kinh tim và huyết áp sẽ giúp người bệnh biết cách theo dõi sức khỏe và xử trí kịp thời.
Vấn đề này là một trong những vấn đề được quan tâm trong nhiều nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực thần kinh tim. Các nghiên cứu sinh lý trước đây đã ghi nhận vai trò quan trọng của hệ thần kinh tự chủ trong việc điều hòa các chức năng tim mạch và mức huyết áp của cơ thể, cả khi nghỉ ngơi và khi đáp ứng với các kích thích của môi trường.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu thực nghiệm và lâm sàng cũng đã chứng minh việc rối loạn chức năng hệ thần kinh tự chủ, mà đặc biệt là sự kích hoạt bất thường của hệ giao cảm, có liên quan đến nguồn gốc và sự tiến triển của huyết áp. Tăng cường hoạt động giao cảm kết hợp với giảm ức chế phó giao cảm được tìm thấy ở những bệnh nhân tiền tăng huyết áp với đặc điểm nhịp tim nhanh, cung lượng tim tăng. (1)
Tóm lại rối loạn thần kinh tự tim có làm tăng chỉ số huyết áp thông qua sự mất cân bằng trong kiểm soát thần kinh giao cảm và phó giao cảm, ảnh hưởng đến chức năng tim mạch và huyết áp.
Bằng việc phát hiện rối loạn thần kinh tim có ảnh hưởng đến chỉ số huyết áp, cơ chế ảnh hưởng của hệ thần kinh tim liên quan đến tăng chỉ số này cũng được nghiên cứu. Tác động của hệ thần kinh tự chủ được thấy rõ ở những bệnh nhân trẻ có cung lượng tim cao.
Khi chỉ số huyết áp có biểu hiện tiến triển, sẽ có sự chuyển đổi từ tình trạng tăng hoạt động tuần hoàn ở những bệnh nhân tiền tăng huyết áp sang tăng sức cản mạch máu ở những bệnh nhân đã mắc bệnh. Sự chuyển đổi này là do giảm đáp ứng beta-adrenergic và giảm độ giãn cuối kỳ tâm trương của tim kết hợp với tăng đáp ứng alpha-adrenergic của kháng lực hệ mạch máu.
Song song đó là tính giảm trương lực giao cảm trong quá trình chỉ số huyết áp tăng. Sự chuyển đổi này có thể được giải thích bằng giả thuyết về ‘tính chất kiểm soát huyết áp của não’. Hệ thần kinh trung ương luôn theo dõi và phát phát hiện những thay đổi của huyết áp để duy trì mức huyết áp ổn định.
Khi xảy ra tình trạng mạch máu tăng đáp ứng với hệ giao cảm thì cần ít hoạt động của hệ giao cảm hơn để duy trì mức huyết áp cao hơn. Hoạt động giao cảm quá mức ở giai đoạn tiền mắc cao huyết áp cũng có liên quan đến những người thừa cân, kháng insulin và rối loạn lipid máu. (2)
Huyết áp tăng cao do rối loạn thần kinh tim có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe người bệnh nếu không được kiểm soát tốt. Vấn đề huyết áp này kéo dài gây áp lực lên tim và mạch máu, làm tăng các nguy cơ:
Thông thường, huyết áp người bệnh đo tại phòng khám nếu lớn hơn hoặc bằng 140/90 mmHg sẽ được xác định là cao. Những bệnh nhân có tình trạng huyết áp dao động nhiều, hoặc huyết áp đo tại phòng khám không cao nhưng có triệu chứng, bệnh nhân sẽ được khuyến khích mang máy theo dõi huyết áp liên tục ( Holter Huyết áp) để phát hiện chính xác tình trạng huyết áp người bệnh.
Tùy thuộc vào chỉ số huyết áp ở mức nào và các bất thường tim mạch đi kèm (tuổi, nồng độ cholesterol trong máu cao, hút thuốc lá, bệnh thận mạn, đái tháo đường…) bác sĩ sẽ có chỉ định điều trị phù hợp.
Đối với người bị THA độ 1 (huyết áp tâm thu 140-159 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương 90-99 mmHg), nguy cơ thấp và trung bình, liệu pháp ban đầu được áp dụng thường là thay đổi lối sống, sau 3-6 tháng nếu tình trạng huyết áp vẫn không được kiểm soát tốt, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc.
Người bệnh có huyết áp bình thường cao đi kèm với các nguy cơ tim mạch cao, người bệnh lớn tuổi cần điều trị thuốc kết hợp với thay đổi lối sống.
Kiểm soát tốt các chỉ số huyết áp có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng sống và sức khỏe của bệnh nhân rối loạn thần kinh tim. Các biện pháp liên quan đến lối sống mà người bệnh có thể thực hiện gồm:
Rối loạn thần kinh tim có mối liên hệ với yếu tố tâm lý, đặc biệt là stress. Vì vậy, người bệnh cần giữ tâm trạng tốt, tránh lo âu, để giảm stress có thể áp dụng các phương pháp thư giãn như thiền, yoga, thưởng thức âm nhạc êm dịu, trò chuyện với người thân.
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát huyết áp và ổn định nhịp tim. Khi lựa chọn các thực phẩm cho bữa ăn hằng ngày, cần ưu tiên các thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, hạn chế ăn quá nhiều muối, đường, chất béo bão hòa và lạm dụng các chất kích thích như cà phê, rượu bia. Đảm bảo uống đủ nước và tạo thói quen ăn uống đúng giờ để tránh hạ đường huyết hoặc rối loạn nhịp sinh học.
Tập luyện thể dục nhẹ nhàng giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, giảm căng thẳng và ổn định huyết áp. Người bệnh có thể áp dụng các bài tập phù hợp bao gồm đi bộ, đạp xe chậm, tập yoga, dưỡng sinh. Tuy nhiên cần chú ý cường độ vận động phù hợp với sức khỏe, tránh tập quá sức vì có thể gây mệt mỏi hoặc kích thích cơn rối loạn thần kinh tim. Người có bệnh tim mạch cần tham khảo ý kiến bác sĩ về cường độ cũng như bộ môn thể thao phù hợp.
Người bệnh cần theo dõi huyết áp hàng ngày để có thể kịp thời xử lý và điều chỉnh chế độ sinh hoạt hoặc dùng thuốc theo chỉ định. Nên đo huyết áp vào cùng một thời điểm trong ngày, khi cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi để có kết quả chính xác.
Điều trị rối loạn thần kinh tim có thể giúp cải thiện sức khỏe huyết áp ở người bệnh. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị còn tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và các yếu tố nguy cơ cũng như lối sống, thực phẩm, thuốc. Bằng việc xác định chính xác nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra các chiến lược điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
Mặc dù rối loạn thần kinh tim có tác động đến huyết áp, song tình trạng huyết áp bị tăng do tác động của hệ thần kinh tự chủ có sự khác biệt về cơ chế so với tình trạng do các bệnh lý tim mạch. Dù vậy, các triệu chứng liên quan không có sự khác biệt lớn.
Rối loạn thần kinh tim cũng được ghi nhận có liên quan đến tình trạng tụt huyết áp, thông thường là tụt huyết áp do tư thế. Đây là một rối loạn hệ thần kinh tự chủ và các triệu chứng sẽ thuyên giảm khi ngồi xuống. Các triệu chứng bao gồm hồi hộp, đổ mồ hôi, lo lắng, chóng mặt, thở nhanh, lo lắng và mờ mắt.
Tăng huyết áp do rối loạn thần kinh tim là tình trạng thoáng qua, người bệnh có thể hồi phục sau khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên người có các bệnh lý tim mạch kèm theo, người cao tuổi, huyết áp không ổn định cần đến gặp bác sĩ khi có các triệu chứng như huyết áp tăng quá cao, dao động huyết áp bất thường để được can thiệp sớm, tránh rơi vào tình huống nguy hiểm.
Để đặt lịch khám, điều trị rối loạn thần kinh tim và các bệnh lý tim mạch tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên thực tế, nhiều người thắc mắc liệu rối loạn thần kinh tim có làm tăng huyết áp không, và câu trả lời là hoàn toàn có thể trong một số trường hợp, do hệ thần kinh tự động bị kích thích quá mức. Dù không phải là một bệnh tim thực thể và không trực tiếp đe dọa đến tính mạng, rối loạn thần kinh tim vẫn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch tổng thể, đặc biệt là làm rối loạn cơ chế điều hòa huyết áp.
