Vôi hóa động mạch cảnh là tình trạng khá phổ biến ở người lớn tuổi và thường liên quan đến xơ vữa động mạch. Do bệnh diễn tiến âm thầm, nhiều người chỉ phát hiện khi đã xuất hiện hẹp động mạch hoặc các biến chứng như thiếu máu não, đột quỵ.

Vôi hóa động mạch cảnh là tình trạng canxi lắng đọng trong thành động mạch cảnh – các mạch máu lớn có nhiệm vụ đưa máu lên não. Dựa vào vị trí lắng đọng canxi trong thành mạch, bệnh được chia thành hai loại là vôi hóa lớp nội mạc và vôi hóa lớp áo giữa.
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy, vôi hóa mạch máu không chỉ là hiện tượng lắng đọng canxi do tuổi tác mà là một quá trình bệnh lý phức tạp, có sự tham gia của phản ứng viêm và nhiều yếu tố điều hoà quá trình khoáng hoá.

Khi lớp nội mạc động mạch bị tổn thương, cholesterol và chất béo có điều kiện tích tụ, hình thành mảng xơ vữa, gây ra tình trạng xơ vữa động mạch cảnh. Phản ứng viêm kéo dài trong mảng xơ vữa thúc đẩy canxi lắng đọng, tạo thành những hạt rất nhỏ (gọi là vi vôi hóa). Những vi vôi hóa này có thể làm mảng xơ vữa trở nên kém ổn định, tăng nguy cơ nứt vỡ và hình thành cục máu đông.
Theo thời gian, khi quá trình viêm giảm dần, các vi vôi hoá có thể hợp nhất thành các ổ vôi hóa lớn hơn. Các ổ vôi hóa này thường liên quan đến mảng xơ vữa ổn định hơn nhưng đồng thời khiến thành động mạch mất tính đàn hồi, giảm lưu lượng máu lên não, làm tăng nguy cơ thiếu máu não hoặc đột quỵ.
Có. Vôi hóa động mạch cảnh là dấu hiệu của xơ vữa động mạch, làm tăng nguy cơ mắc bệnh, tử vong cũng như các biến cố mạch máu não như cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) và đột quỵ thiếu máu não.
Khi canxi lắng đọng ở lớp nội mạc của thành động mạch, các mảng xơ vữa hình thành có thể gây hẹp động mạch cảnh hoặc tắc động mạch cảnh, cản trở lưu lượng máu lên não . Hậu quả là người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng như đột quỵ thiếu máu não, giảm thị lực… thậm chí làm tăng nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Vôi hóa động mạch cảnh thường không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Phần lớn người bệnh phát hiện bản thân mắc bệnh khi khám sức khỏe định kỳ hoặc thực hiện các chẩn đoán hình ảnh vùng đầu – cổ.
Chụp cắt lớp vi tính mạch máu (CTA) sử dụng thuốc cản quang chứa iod tiêm tĩnh mạch để hiển thị toàn bộ hệ mạch, từ đó giúp đánh giá mức độ hẹp của động mạch cảnh. Phương pháp này còn cho phép đánh giá thành phần của mảng xơ vữa và tính toán điểm vôi hóa động mạch cảnh.

Theo theo một nghiên cứu đăng trên Tạp chí AHA Journal thuộc Hiệp hội Tim mạch Mỹ, CT có độ nhạy là 89% đối với hẹp 50% và 99% đối với hẹp 99%. CT được chứng minh có độ chính xác gần 100% trong chẩn đoán tắc hoàn toàn và hẹp từ 0-29% của động mạch cảnh. (1)
Chụp cộng hưởng từ mạch máu (MRI) là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp đánh giá tình trạng hẹp, tắc hoặc bất thường của động mạch cảnh. MRA có độ nhạy cao trong phát hiện hẹp động mạch cảnh, thường được chỉ định khi cần đánh giá thêm sau siêu âm Doppler hoặc ở những bệnh nhân không phù hợp với chụp cắt lớp vi tính mạch máu.
Siêu âm Doppler hai chiều (DUS) là một trong những phương pháp chẩn đoán ban đầu được sử dụng phổ biến và được khuyến cáo trong đánh giá bệnh động mạch cảnh nhờ không xâm lấn, chi phí hợp lý và độ chính xác cao. Kỹ thuật này cho phép quan sát trực tiếp hình thái mạch máu đồng thời đánh giá lưu lượng dòng máu.
DUS có khả năng phát hiện bệnh rất tốt nhưng khó phân biệt giữa hẹp nặng và tắc hoàn toàn động mạch cảnh.

Chụp X-quang toàn cảnh vùng hàm mặt là phương pháp sàng lọc định kỳ có thể phát hiện tình cờ các mảng xơ vữa vôi hóa ở động mạch cảnh. Nếu có bất thường trên phim X-quang, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm Doppler, chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ động mạch cảnh.
Tùy vào mức độ hẹp động mạch cảnh và triệu chứng, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nội khoa đơn thuần hoặc kết hợp can thiệp ngoại khoa nhằm giảm nguy cơ đột quỵ.
Mục tiêu của điều trị nội khoa ở người bệnh xơ vữa động mạch cảnh là giảm nguy cơ biến cố mạch máu não như cơn thiếu máu não thoáng qua, đột quỵ. Phác đồ này được khuyến cáo cho tất cả người bệnh hẹp động mạch cảnh, bất kể có triệu chứng hay không và bất kể mức độ hẹp gồm:
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Vôi hóa động mạch cảnh có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Việc thăm khám định kỳ, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng, bảo vệ sức khỏe tim mạch và não bộ.