Nhiễm khuẩn đường ruột có lây không là câu hỏi được nhiều người quan tâm, đặc biệt là khi tiếp xúc với người mắc bệnh tiêu hóa do vi khuẩn. Một số tác nhân gây bệnh có thể lây từ người sang người. Vậy nhiễm trùng đường ruột có lây không?
Các bệnh do nhiễm khuẩn, bao gồm nhiễm khuẩn đường ruột đều có khả năng lây lan. Tỷ lệ lây nhiễm phụ thuộc vào loại vi khuẩn gây bệnh, điều kiện vệ sinh và thói quen sinh hoạt của người bệnh/người tiếp xúc với người bệnh. Nguy cơ lây nhiễm có thể gia tăng ở môi trường đông người, ví dụ như trường học, bệnh viện, công viên… Tuy nhiên, một số trường hợp liên quan đến rối loạn hệ vi sinh đường ruột hoặc nhiễm khuẩn do thực phẩm riêng lẻ thường ít có khả năng lây lan nếu được kiểm soát tốt.
Tóm lại, nhiễm khuẩn đường ruột là một loại bệnh truyền nhiễm, có thể lây từ người sang người. Cần tìm hiểu cơ chế lây truyền của bệnh để có thể hạn chế nguy cơ lan rộng, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Nhiễm trùng đường ruột có thể lây lan qua nhiều con đường khác nhau, chủ yếu thông qua đường ăn uống hoặc tiếp xúc không an toàn:
Đây là con đường lây truyền thường gặp của bệnh nhiễm trùng đường ruột. Người bệnh không rửa tay đúng cách sau khi đi vệ sinh vô tình tạo điều kiện để vi khuẩn bám vào tay, đồ vật hoặc thực phẩm. Sau đó, vi khuẩn có thể lây lan nếu người khỏe mạnh tiếp xúc gần hoặc dùng chung thức ăn với người bệnh nhưng không vệ sinh tay đúng cách.
Thực phẩm tái sống và nước uống nhiễm bẩn có thể chứa vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng. Không đảm bảo ăn chín, uống sôi có thể làm tăng nguy cơ lây bệnh nhiễm trùng đường ruột. Đây là nguyên nhân thường gặp gây bùng phát các đợt tiêu chảy trong cộng đồng.
Vi khuẩn có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt là khi chăm sóc, dùng chung đồ cá nhân với người bệnh. Nguy cơ lây bệnh có thể gia tăng nếu người chăm sóc không thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh, chẳng hạn như không khử khuẩn hoặc rửa tay sau khi tiếp xúc với người bệnh.
Các bề mặt vật dụng như tay nắm cửa, mặt bàn ăn, vòi nước, nhà vệ sinh, đồ dùng cá nhân… có thể mang vi khuẩn gây bệnh nếu không được vệ sinh đúng cách. Khi chạm vào các bề mặt nhiễm bệnh và đưa tay lên miệng, người khỏe mạnh có thể bị nhiễm bệnh. Côn trùng cơ học như ruồi mang vi sinh vật từ nguồn phân sang thực phẩm cũng là nguồn lây.
Tác nhân gây bệnh nhiễm trùng đường ruột chủ yếu bao gồm vi khuẩn, virus và ký sinh trùng. Mỗi nhóm tác nhân có khả năng lây truyền và mức độ ảnh hưởng khác nhau:
Vi khuẩn – là tác nhân phổ biến gây nhiễm khuẩn đường ruột, một số loại vi khuẩn thường gặp là:
Vi khuẩn chủ yếu tồn tại trong thực phẩm chưa nấu chín kỹ hoặc nguồn nước nhiễm bẩn. Khi bị nhiễm vi khuẩn, người bệnh thường có triệu chứng đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy, đi ngoài ra máu…
Virus lây lan nhanh trong cộng đồng, đặc biệt qua đường phân – miệng hoặc tiếp xúc gần với người bệnh. Người bị nhiễm khuẩn đường ruột do virus thường có triệu chứng sốt, đau quặn bụng, tiêu chảy phân lỏng…
Ký sinh trùng có thể gây tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa. Triệu chứng bệnh thường khởi phát sau khoảng 7-10 ngày kể từ thời điểm bị lây nhiễm, thời gian bị bệnh có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần, tùy theo thể trạng người bệnh và mức độ lây nhiễm.
Nhiễm khuẩn đường ruột là bệnh truyền nhiễm, nên công tác phòng ngừa chủ yếu tập trung vào việc làm gián đoạn con đường lây truyền. Một số lưu ý quan trọng bao gồm:
Rửa tay đúng cách giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột qua đường phân – miệng. Người bệnh và người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi ăn/chế biến thực phẩm, sau khi đi vệ sinh hoặc tiếp xúc với thú cưng. Giữ vệ sinh cá nhân đúng cách cũng là biện pháp để phòng ngừa một số bệnh truyền nhiễm khác như cảm cúm, sởi, thủy đậu… (1)
Đảm bảo vệ sinh trong chế biến và sử dụng thực phẩm là yếu tố then chốt trong kế hoạch phòng ngừa bệnh nhiễm trùng đường ruột. Mọi người nên tuân thủ nguyên tắc ăn chín và uống sôi, rửa sạch thực phẩm trước khi chế biến, tránh sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc và bảo quản thực phẩm đúng cách để hạn chế nguy cơ đưa vi sinh vật gây bệnh vào cơ thể.
Giữ gìn vệ sinh môi trường sống giúp giảm nguy cơ tồn tại và kiểm soát sự lây lan của các loại vi sinh vật gây hại. Mọi người nên:
Một số tác nhân gây nhiễm khuẩn đường ruột có thể được phòng ngừa bằng vaccine, điển hình như vaccine phòng Rotavirus ở trẻ nhỏ. Tiêm chủng theo hướng dẫn của bác sĩ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế lây lan trong cộng đồng. Người bệnh nên liên hệ với bác sĩ để được tư vấn về các loại vaccine phù hợp.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tìm hiểu nhiễm khuẩn đường ruột có lây không và làm thế nào để phòng ngừa giúp mỗi người chăm sóc sức khỏe cá nhân tốt hơn, đồng thời góp phần giảm nguy cơ lây bệnh trong cộng đồng. Nếu có dấu hiệu bị nhiễm khuẩn đường ruột, người bệnh đến bệnh viện ngay để được bác sĩ thăm khám, tư vấn điều trị kịp thời, phòng ngừa biến chứng có thể xảy ra.
