Đau trực tràng có thể là triệu chứng gợi ý nhiều bệnh lý tiềm ẩn. Vậy đau trực tràng là đau ở đâu ? Nguyên nhân gây đau là gì và cách giảm đau như thế nào hiệu quả?
Đau trực tràng là gì?
Đau trực tràng là triệu chứng đau ở vùng trực tràng và những vùng khác của sàn chậu, có thể xảy ra ở cả phụ nữ và nam giới. Trực tràng là phần cuối của ruột già, nối với ống hậu môn. Cảm giác đau ở trực tràng thường là triệu chứng của nhiều bệnh lý tiềm ẩn.
Nguyên nhân đau trực tràng thường gặp
Triệu chứng đau trực tràng có thể xảy ra do một số nguyên nhân như: (1)
1. Đau trực tràng do bệnh trĩ
Bệnh trĩ là tình trạng những tĩnh mạch ở trực tràng bị giãn, đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đau hậu môn trực tràng khi ngồi. Tư thế ngồi gây áp lực lên những tĩnh mạch bị sưng tại trực tràng, ngồi càng lâu càng có thể cảm thấy đau hơn. Cục máu đông đôi khi hình thành trong búi trĩ, có thể gây đau trực tràng hoặc hậu môn dữ dội, đột ngột.
Đau trực tràng có thể do bệnh trĩ gây ra
2. Nứt hậu môn
Nứt hậu môn là tình trạng bị vết nứt ở bờ hậu môn, thường xảy ra khi rặn, kéo căng ống hậu môn trong lúc đi ngoài (phân to hoặc cứng). Khi bị nứt hậu môn, cơ vòng hậu môn trong có thể co thắt, gây khó khăn cho việc đi ngoài. Cơn đau do nứt hậu môn xảy ra mỗi khi đi đại tiện và kéo dài sau đó..
3. Rò hậu môn hay áp xe hậu môn
Áp xe hậu môn (cấp tính) và rò hậu môn (mạn tính) là hai giai đoạn của cùng một quá trình nhiễm khuẩn tại các tuyến trong ống hậu môn. Áp xe là ổ mủ đau nhức, trong khi rò hậu môn là đường hầm nối từ ổ áp xe cũ ra da. Điều trị chính là rạch dẫn lưu mủ (áp xe) và phẫu thuật loại bỏ đường rò.
4. Tắc nghẽn phân
Tắc nghẽn phân xảy ra khi phân cứng, khô, kẹt trong trực tràng, gây đau. Tắc nghẽn phân thường do táo bón mạn tính gây ra.
5. Hội chứng cơ nâng hậu môn
Hội chứng cơ nâng hậu môn là tình trạng đau mạn tính, âm ỉ hoặc nhói ở vùng hậu môn trực tràng do co thắt các cơ sàn chậu. Bệnh gây ra các cơn đau từng cơn, cảm giác nặng, đầy hoặc tức ở vùng hậu môn, đặc biệt đau hơn khi ngồi lâu và giảm khi đứng dậy.
6. Đau thần kinh thẹn
Đau thần kinh thẹn là tình trạng đau mạn tính vùng chậu, bộ phận sinh dục hoặc hậu môn do dây thần kinh thẹn bị tổn thương hay chèn ép, đặc biệt đau hơn khi ngồi.
Triệu chứng chính bao gồm cảm giác đau rát, châm chích, tê bì, ảnh hưởng nặng đến chất lượng cuộc sống.
Nguyên nhân thường do ngồi lâu, chấn thương, quá trình sinh nở, táo bón mãn tính, viêm nhiễm…
Điều trị thường kết hợp vật lý trị liệu, thuốc giảm đau, thay đổi lối sống hay phẫu thuật giải phóng chèn ép nếu các phương pháp điều trị bảo tồn không hiệu quả.
7. Viêm và nhiễm trùng trực tràng
Viêm trực tràng là tình trạng viêm niêm mạc trực tràng, có thể gây đau trực tràng. Nguyên nhân dẫn đến viêm trực tràng có thể bao gồm bệnh viêm ruột, các bệnh lây truyền qua đường tình dục – STI (lây qua quan hệ tình dục đường hậu môn)…
Nhiễm trùng do virus, vi khuẩn, ký sinh trùng có thể xảy ra ở vùng xung quanh trực tràng. Tình trạng này có thể xảy ra do nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục.
8. Đau trực tràng do chấn thương
Máu tụ quanh hậu môn là sự tích tụ máu quanh hậu môn, thường do chấn thương hoặc tổn thương khiến những tĩnh mạch tại vùng hậu môn vỡ đột ngột. Những loại chấn thương gây máu tụ quanh hậu môn có thể bao gồm nâng vật nặng, rặn khi đại tiện, ho mạnh… Tụ máu quanh hậu môn gây đau, có thể bị nhầm với trĩ ngoại.
Chấn thương do có vật thể bị đưa vào hậu môn có thể gây ra hiện tượng đau trực tràng.
9. Hội chứng loét trực tràng đơn độc
Người mắc hội chứng này có niêm mạc trực tràng bị đỏ hoặc loét. Người bệnh có thể bị đau, chảy máu trực tràng…
10. Ung thư trực tràng
Ung thư trực tràng có thể gây đau trực tràng, cảm giác đầy tức vùng hậu môn. Chảy máu thường là dấu hiệu sớm của ung thư trực tràng.
Ung thư trực tràng có thể là nguyên nhân dẫn đến đau trực tràng
11. Nguyên nhân khác
Sa trực tràng: Là tình trạng trực tràng bị sa xuống qua hậu môn, có thể gây áp lực và đau ở trực tràng hoặc hậu môn.
Viêm tuyến tiền liệt gây đau trực tràng ở nam: Tuyến tiền liệt nằm dưới bàng quang và phía trước trực tràng. Viêm tuyến tiền liệt xảy ra khi vi khuẩn đường tiết niệu hoặc trực tràng xâm nhập vào tuyến tiền liệt. Tình trạng này có thể dẫn đến triệu chứng đau khi đi tiểu, đau hoặc tức vùng trực tràng.
Lạc nội mạc tử cung: Ở người bệnh lạc nội mạc tử cung, mô tương tự niêm mạc tử cung phát triển ở những nơi bất thường như ruột. Nếu lạc nội mạc tử cung xảy ra ở vùng trực tràng, có thể gây áp lực lên thành trực tràng, dẫn đến bị đau trực tràng.
Triệu chứng đi kèm thường gặp
Bên cạnh dấu hiệu đau trực tràng, tùy vào nguyên nhân, người bệnh có thể gặp kèm theo một số triệu chứng khác, ví dụ như: (2)
Chảy máu khi đại tiện
Cảm giác đầy trực tràng
Cảm giác mót rặn
Sưng hậu môn
Ngứa quanh vùng hậu môn
Thay đổi thói quen đi đại tiện
Đầy hơi
Rò rỉ phân
Nổi cục u ở hậu môn
Đau vùng chậu hoặc lưng dưới
Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, giảm cân ngoài ý muốn
Đi tiểu thường xuyên, lượng nước tiểu ít, nóng rát khi tiểu…
Chẩn đoán bằng phương pháp nào?
Bác sĩ thường hỏi về các triệu chứng, tiền sử bệnh lý, khám sức khỏe cho người bệnh… Tiếp đó, một số phương pháp có thể được thực hiện để xác định chẩn đoán, ví dụ như:
Khám trực tràng bằng ngón tay: Trong quá trình thăm khám, bác sĩ dùng ngón tay đeo găng và bôi trơn đưa vào trực tràng nhằm kiểm tra xem có máu, dịch tiết, u bất thường hay không.
Nội soi hậu môn/trực tràng: Một dụng cụ cứng, mỏng có đèn ở đầu được đưa vào hậu môn vài centimet. Điều này giúp bác sĩ quan sát bên trong hậu môn/trực tràng. Mẫu sinh thiết cũng có thể được lấy.
Nội soi đại tràng sigma/đại tràng: Trong thủ thuật này, một dụng cụ dài, mỏng có gắn camera video nhỏ được đưa vào qua trực tràng. Dụng cụ được dẫn hướng lên đại tràng, sinh thiết có thể được thực hiện.
Đo áp lực hậu môn trực tràng: Giúp đánh giá chức năng, sức mạnh của các cơ xung quanh trực tràng.
Chụp X-quang, CT: Bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang bụng hoặc chụp CT để tìm kiếm các khối u, hạch bạch huyết phì đại hoặc phân.
Xét nghiệm máu: Có thể cần xét nghiệm công thức máu toàn phần để kiểm tra xem người bệnh có bị thiếu máu, nhiễm trùng hay không.
Cách xử lý đau trực tràng tại nhà
Việc xử lý, chữa đau trực tràng tại nhà còn phụ thuộc vào nguyên nhân. Phác đồ điều trị do bác sĩ chỉ định, hướng dẫn áp dụng tại nhà có thể bao gồm (thông tin mang tính tham khảo):
1. Dùng thuốc theo chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ
Dùng thuốc giảm đau dạng uống, thuốc bôi ngoài da theo chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ giúp giảm đau trực tràng, có thể bao gồm:
Những loại thuốc chống viêm không steroid
Thuốc chống trầm cảm ba vòng
Thuốc giãn cơ
Những chất gây tê tại chỗ
Kem bôi trĩ có chứa các thành phần như hydrocortisone, chiết xuất cây phỉ.
Bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc để giảm đau, điều trị nguyên nhân gây đau trực tràng
Người bệnh có thể dùng một số loại thuốc khác theo chỉ định của bác sĩ để điều trị nguyên nhân dẫn đến biểu hiện đau trực tràng, ví dụ như:
Thuốc kháng sinh (nếu nguyên nhân gây đau trực tràng liên quan đến vi khuẩn)
Thuốc kháng virus (nếu nguyên nhân gây đau trực tràng liên quan đến nhiễm virus)
Thuốc steroid và thuốc ức chế miễn dịch có thể làm chậm sự tiến triển của bệnh viêm ruột.
Lưu ý, tránh tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ.
2. Điều chỉnh chế độ ăn
Chế độ ăn giàu chất xơ có thể hỗ trợ làm mềm phân, giúp việc đi đại tiện bớt đau. Mỗi người nên đặt mục tiêu tiêu thụ khoảng 20-35 gam chất xơ mỗi ngày. Những thực phẩm giàu chất xơ bao gồm đậu, ngũ cốc nguyên hạt và những loại quả mọng… Áp dụng chế độ ăn giàu chất xơ có thể hỗ trợ kiểm soát hội chứng loét trực tràng đơn độc.
3. Ngâm hậu môn
Ngâm hậu môn 2-3 lần/ngày, mỗi lần 15 phút có thể giúp làm dịu cơn đau do trĩ, tụ máu quanh hậu môn, nứt hậu môn, hội chứng cơ nâng hậu môn, đau hậu môn thoáng qua. Người bệnh có thể dùng bồn ngâm hậu môn chuyên dụng đặt trên bồn cầu. Ngâm hậu môn có thể giúp cải thiện lưu lượng máu, thư giãn các cơ quanh hậu môn. Lưu ý, cần thực hiện đúng theo hướng dẫn của bác sĩ để nhận được lợi ích tối ưu.
4. Cách xử lý khác
Rửa hậu môn bằng nước ấm sau khi đi đại tiện
Ngồi trên đệm hoặc vòng cao su để giảm áp lực
Tránh rặn mạnh khi đi tiêu
Tránh ngồi lâu…
Cách phòng ngừa đau trực tràng
Bên cạnh việc tìm hiểu cách chữa bệnh đau trực tràng tại nhà, mỗi người nên biết cần phòng ngừa đau trực tràng như thế nào, có thể bao gồm các biện pháp dưới đây:
Khám sức khỏe định kỳ 1-2 lần/năm hoặc thăm khám ngay khi gặp dấu hiệu bất thường
Áp dụng chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước để ngăn ngừa táo bón
Duy trì thói quen đại tiện khoa học như đi vệ sinh vào khung giờ cố định trong ngày (như vào buổi sáng), không dùng điện thoại khi đi vệ sinh…
Vận động thể chất thường xuyên, đều đặn.
Mỗi người nên bổ sung thực phẩm giàu chất xơ vào khẩu phần
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Tóm lại, tình trạng đau trực tràng có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân. Người bệnh nên sớm đến cơ sở y tế uy tín thăm khám, đơn cử như Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác nguyên nhân, lập phác đồ chữa trị khoa học, tối ưu.
Cập nhật lần cuối: 15:55 17/11/2026
Chia sẻ:
Nguồn tham khảo
Kennard, J. (2026, June 15). 12 Surprising causes of rectal pain and how to get relief. Verywell Health. https://www.verywellhealth.com/rectal-pain-causes-2328384
Sissons, B. (2024, February 20). Rectal pain: Causes and remedies. https://www.medicalnewstoday.com/articles/326085