Tất cả các loại thực phẩm đều ảnh hưởng đến lượng đường trong máu, điều này gây khó khăn khi cân nhắc chế độ dinh dưỡng cho người tiểu đường, đặc biệt là tiểu đường tuýp 2. Vậy người bị tiểu đường tuýp 2 nên ăn gì, kiêng gì tốt cho sức khỏe? Tìm hiểu thông qua các chia sẻ từ bác sĩ Võ Trần Như Thảo, bác sĩ Dinh dưỡng Tiết chế, Trung tâm Kiểm soát cân nặng và Điều trị béo phì, BVĐK Tâm Anh TP.HCM trong bài viết dưới đây.
Với người bệnh tiểu đường tuýp 2, chế độ ăn cần được xây dựng phù hợp với nhu cầu năng lượng, tình trạng dinh dưỡng, mức độ vận động và mục tiêu kiểm soát đường huyết. Người bệnh nên kiểm soát khẩu phần carbohydrate, ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, lựa chọn nguồn đạm và chất béo phù hợp, đồng thời duy trì thời gian ăn tương đối ổn định. Không nên tự ý cắt giảm quá mức một nhóm chất vì có thể làm mất cân bằng dinh dưỡng.
>> Tìm hiểu chi tiết: Chế độ ăn cho người tiểu đường type 2
Người tiểu đường tuýp 2 nên duy trì chế độ ăn cân bằng, đủ dinh dưỡng và phù hợp với mục tiêu kiểm soát đường huyết. Việc lựa chọn thực phẩm hợp lý giúp hạn chế đường huyết tăng cao sau ăn, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ biến chứng. Một số nhóm thực phẩm người bệnh nên ưu tiên gồm:
Rau xanh là nền tảng của một chế độ ăn uống bổ dưỡng. Đây là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ tuyệt vời. Chất xơ và carbohydrate phức hợp có trong nhiều loại rau làm mau no. Điều này có thể ngăn cản việc ăn quá nhiều, có thể dẫn đến tăng cân không mong muốn và các vấn đề về đường huyết. Một số loại rau có thể thêm vào thực đơn cho người bị tiểu đường tuýp 2 bao gồm: bông cải xanh, cà rốt, rau xanh, ớt, cà chua, khoai tây, ngô, đậu xanh. (1)
Trái cây có thể có hàm lượng đường cao, nhưng lượng đường trong trái cây nguyên quả (không qua chế biến) không được tính là đường tự do. Vì vậy, người mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 có thể lựa chọn sử dụng. Một số loại trái cây phù hợp với chế độ ăn uống của những người mắc bệnh tiểu đường loại 2 nhờ lượng đường huyết thấp bao gồm: táo, bơ, quả mâm xôi, quả anh đào, bưởi, đào, lê, mận, dâu tây.
Đậu là thực phẩm cực kỳ bổ dưỡng vì chúng rất giàu chất xơ. Trên thực tế, đậu chứa cả chất xơ hòa tan và không hòa tan: chất xơ hòa tan giúp giảm mức cholesterol, trong khi chất xơ không hòa tan giúp tiêu hóa và duy trì nhu động ruột đều đặn, giúp no lâu hơn các thực phẩm khác, giảm cảm giác đói giữa các bữa ăn.
Các loại đậu là sự lựa chọn tuyệt vời cho người mắc bệnh tiểu đường. Chúng chứa nhiều chất xơ, ít calo và có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Có nhiều loại đậu bổ dưỡng và ngon miệng, có thể kết hợp vào chế độ ăn kiêng cho bệnh tiểu đường tuýp 2, bao gồm: đậu đen, đậu mắt đen, đậu xanh, đậu Great Northern (đậu trắng tươi/đậu trắng tây), đậu thận (đậu đỏ tây), đậu Lima, đậu hải quân (đậu trắng hình bầu dục, hơi dẹt), đậu Pinto (đậu cúc).
Các sản phẩm từ bơ sữa chứa các chất dinh dưỡng thiết yếu, bao gồm canxi và protein. Một số nghiên cứu cho thấy sữa có tác động tích cực đến việc tiết insulin ở một số người mắc bệnh tiểu đường tuýp 2, các sản phẩm từ bơ sữa phù hợp cho người bệnh bao gồm:
Với thắc mắc người bị tiểu đường tuýp 2 nên ăn gì thì các loại ngũ cốc nguyên hạt là giải pháp tốt để những người mắc bệnh tiểu đường kiểm soát lượng đường trong máu. Vì chúng thường có chỉ số đường huyết thấp hơn so với các loại thực phẩm chứa nhiều tinh bột khác. Một số gợi ý về ngũ cốc cho người bị tiểu đường tuýp 2 ăn gì tốt cho sức khỏe:
Chất béo đóng vai trò rất quan trọng trong cơ thể, vì vậy ai cũng cần bổ sung một lượng nhỏ chất này vào chế độ ăn uống của mình. Chất béo trong cơ thể thực hiện nhiều chức năng, bao gồm: cung cấp năng lượng cho tế bào, cung cấp các axit béo thiết yếu mà cơ thể không thể tự tổng hợp, vận chuyển các vitamin (A, D, E và K), cần thiết trong quá trình sản xuất hormone.
Người tiểu đường tuýp 2 cần lựa chọn các loại chất béo lành mạnh và tiêu thụ một lượng vừa đủ, phù hợp với tình trạng sức khỏe hiện tại của bản thân. Chọn chất béo tự nhiên, có nhiều trong quả bơ, dầu ô liu, dầu quả hạch, dầu đậu nành, dầu thực vật,… chất béo từ các loại các béo như cá hồi, cá ngừ,… Tránh tiêu thụ mỡ động vật vì dễ khiến cholesterol trong máu tăng.
Protein rất quan trọng đối với người mắc bệnh tiểu đường. Giống như thực phẩm giàu chất xơ và chất béo, protein tiêu hóa chậm và chỉ làm tăng lượng đường trong máu ở mức độ nhẹ. Người bệnh tiểu đường tuýp 2 nên chọn nguồn protein dễ tiêu hóa từ thịt gia cầm và cá, thay thế cho protein từ thịt đỏ, tiêu hóa chậm và dễ làm tăng lượng đường trong máu. Nguồn cung cấp protein phù hợp với người tiểu đường tuýp 2 bao gồm:
Bên cạnh việc nên ăn gì thì người bị tiểu đường tuýp 2 nên kiêng gì cũng là điều người bệnh và người chăm sóc người bệnh tiểu đường tuýp 2 quan tâm. Nguyên tắc chung, người bệnh tiểu đường tuýp 2 đều cần tránh tiêu thụ các loại thực phẩm có thể làm tăng đường trong máu, chúng thường là nhóm thực phẩm chứa nhiều đường, nhiều tinh bột,…
Đồ uống và các thực phẩm có đường với hàm lượng fructose cao. Việc tiêu thụ các loại thực phẩm này vừa khiến lượng đường trong máu tăng, vừa gây kháng insulin, không tốt cho người bệnh tiểu đường tuýp 2. Các thực phẩm này có thể làm trầm trọng hơn tình trạng của người bệnh, gia tăng nguy cơ mắc các biến chứng nguy hiểm hiểm như mạch, gan nhiễm mỡ, tăng nồng độ cholesterol trong máu,… nguy hiểm cho người bệnh tiểu đường.
Tinh bột trong cơm gạo trắng, bánh mì trắng, mì, nui,… là những sản phẩm chứa tinh bột tinh chế, hàm lượng đường cao. Khi tiêu thụ những thực phẩm này, lượng đường huyết tăng nhanh đáng kể, điều này nguy hiểm cho người tiểu đường tuýp 2. (2)
Chất béo chuyển hóa có trong thức ăn nhanh, thịt xông khói, đồ chiên ngập dầu,… làm tăng nồng độ chất béo xấu cholesterol LDL và giảm nồng độ chất béo lành mạnh cholesterol HDL. Điều này đối với người bệnh tiểu đường tuýp 2 khá nguy hiểm và chất béo chuyển hóa kháng insulin và tăng khả năng viêm nhiễm.
Dinh dưỡng cho người bệnh tiểu đường tuýp 2 rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến lượng đường trong máu và sức khỏe người bệnh. Biết được người bị tiểu đường tuýp 2 nên ăn gì và nên kiêng gì sẽ giúp người chăm sóc và người bệnh có thể xây dựng thực đơn dinh dưỡng, lành mạnh và khoa học trong suốt quá trình điều trị tiểu đường.
>> Đọc thêm: Người bệnh tiểu đường kiêng gì, ăn gì tốt cho sức khỏe?
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng những thông tin trên đã giúp người bệnh hiểu rõ hơn tiểu đường tuýp 2 nên ăn gì, kiêng gì để hỗ trợ kiểm soát đường huyết và duy trì sức khỏe. Chế độ dinh dưỡng cần được xây dựng cân đối, phù hợp với tình trạng bệnh, thuốc đang sử dụng và nhu cầu năng lượng của từng người, tránh kiêng khem quá mức hoặc tự ý thay đổi khẩu phần. Tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường, BVĐK Tâm Anh, người bệnh được bác sĩ thăm khám, theo dõi và tư vấn kế hoạch điều trị, dinh dưỡng phù hợp nhằm kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế nguy cơ biến chứng.
