Nang tuyến tiền liệt: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Nang tuyến tiền liệt là tình trạng hình thành các túi chứa dịch trong tuyến tiền liệt. Nang ở tiền liệt tuyến rất hiếm gặp, thường không biểu hiện triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ qua thăm khám. Tuy nhiên nếu không được chẩn đoán kỹ lưỡng, rất dễ bỏ sót các tình trạng ác tính, tiềm ẩn nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt.

Nang tuyến tiền liệt là gì?

Nang tuyến tiền liệt là tình trạng các túi chứa dịch hình thành trong tuyến tiền liệt. Hầu hết các trường hợp nang thường không biểu hiện triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ qua khám sức khỏe định kỳ. Bệnh không phổ biến ở nam giới, chỉ chiếm khoảng 0,5 – 7,9% các bệnh lý đường tiết niệu. Phần lớn các nang là lành tính, tuy nhiên người bệnh cần được đánh giá và chẩn đoán đầy đủ, tránh bỏ sót các trường hợp phì đại tuyến tiền liệt, bàng quang thần kinh, thậm chí là ung thư tuyến tiền liệt.

Trong khi đó, u nang tiền liệt tuyến là dạng khối u có cấu trúc dạng nang có chứa dịch, có thể lành tính hoặc ác tính. Bệnh được phân loại dựa trên vị trí hình thành nang bên trong hoặc bên ngoài tuyến tiền liệt. (1)

Nguyên nhân hình thành nang ở tuyến tiền liệt

Hầu hết các nguyên nhân hình thành nang tuyến tiền liệt là do bất thường bẩm sinh. Một số nguyên nhân hiếm gặp hơn có thể do hậu quả từ tình trạng bệnh lý khác.

1. Bẩm sinh

Nang ở tuyến tiền liệt hình thành chủ yếu từ những bất thường trong quá trình phát triển thai nhi. Trong đó, thường gặp nhất là các dị tật bẩm sinh đường tiết niệu hoặc do ống tuyến tiền liệt phát triển không hoàn chỉnh. Những bất thường này có thể dẫn đến tình trạng dịch tích tụ và hình thành các túi nang chứa dịch bên trong.

2. Các nguyên nhân khác

• Viêm nhiễm tiền liệt tuyến: Tình trạng viêm tuyến tiền liệt kéo dài có thể tạo thành sẹo hoặc gây tắc nghẽn các ống tuyến tiền liệt. Tình trạng này khiến chất dịch từ tuyến tiền liệt không thoát được ra ngoài, lâu dần hình thành các nang chứa dịch.
• Nhiễm trùng: Gây sưng, viêm tuyến tiền liệt, khiến tình trạng tắc nghẽn ống tuyến trở nên nghiêm trọng hơn.
• Phì đại tuyến tiền liệt: Sự tăng sinh lành tính các tế bào mô tuyến ở nam giới lớn tuổi làm tăng nguy cơ hình thành nang trong tuyến tiền liệt.

Nang ở tuyến tiền liệt có nguy hiểm không?

Không, nang tuyến tiền liệt tương đối lành tính và thường không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nang tuyến tiền liệt lớn có thể chèn ép các cấu trúc lân cận, chẳng hạn như niệu đạo sau, cổ bàng quang hoặc túi tinh, gây ra các triệu chứng đường tiết niệu dưới, viêm mào tinh hoàn, đau vùng chậu, xuất tinh ra máu,…

Nang tiền liệt tuyến cũng có thể làm tăng nồng độ PSA, gây ra các triệu chứng tương tự ung thư tuyến tiền liệt. Bên cạnh đó, nếu nang có các đặc điểm: Mật độ không đồng nhất (gợi ý xuất huyết trong nang), thành nang không đều, nang phát triển nhanh, nhiều hoặc xuất hiện dưới dạng khối đặc,… có thể là dấu hiệu nghi ngờ tổn thương ác tính. Vì vậy, khi xuất hiện nang trong tuyến tiền liệt, nam giới cần được theo dõi, chẩn đoán kỹ lưỡng, loại trừ trường hợp bỏ sót ung thư tuyến tiền liệt.

Kích thước và triệu chứng thường gặp

1. Kích thước nang ở tiền liệt tuyến

Khoảng 5-8% nam giới có các nang tiền liệt tuyến nhỏ, kích thước nang dưới 2,5 cm và thường lành tính, không biểu hiện triệu chứng. Trong khi đó, nang lớn trên 2,5 cm ít phổ biến hơn, nhưng có thể gây ra các triệu chứng lâm sàng.

2. Dấu hiệu nhận biết bệnh

Hầu hết các nang nhỏ đều không biểu hiện triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ qua khám sức khỏe. Tuy nhiên, các nang lớn có thể gây ra một số dấu hiệu như:

• Các triệu chứng ở đường tiết niệu dưới: Đi tiểu nhiều lần, tiểu gấp, khó tiểu, cảm giác đi tiểu không hết, tiểu tiện không kiểm soát.
• Bí tiểu do tắc nghẽn dòng nước tiểu ở cổ bàng quang.
• Đau vùng chậu.
• Nước tiểu tích tụ trong trong các đài bể thận, gây tình trạng thận ứ nước, có thể dẫn đến tổn thương thận.
• Nhiễm khuẩn đường tiết niệu, thường gặp ở bệnh nhân lớn tuổi.
• Xuất tinh ra máu.

Phương pháp chẩn đoán

Nang tuyến tiền liệt có thể được phát hiện qua các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, bao gồm:

• Siêu âm tuyến tiền liệt qua ngả bụng hoặc qua trực tràng.
• Chụp cộng hưởng từ tuyến tiền liệt (chụp MRI).
• Xét nghiệm PSA và nước tiểu.
• Sinh thiết tuyến tiền liệt giúp chẩn đoán phân biệt nang lành tính với ung thư tuyến tiền liệt.

Cách điều trị nang tuyến tiền liệt

Với các nang nhỏ, lành tính và không biểu hiện triệu chứng lâm sàng có thể không cần điều trị. Thay vào đó, người bệnh cần theo dõi thường xuyên và tái khám đúng lịch hẹn để bác sĩ đánh giá kích thước và khả năng phát triển của nang.

1. Khi nào cần điều trị?

Nam giới cần điều trị ngay nếu kích thước nang lớn, chèn ép các cấu trúc xung quanh và gây ra các triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

2. Phương pháp chữa trị được áp dụng hiện nay

Tùy vào vị trí, tính chất, kích thước nang và thể trạng sức khỏe của người bệnh, các phương pháp điều trị nang tuyến tiền liệt có thể bao gồm:

• Điều trị nội khoa: Bác sĩ kê đơn thuốc nhằm giúp kiểm soát triệu chứng.
• Điều trị ngoại khoa: Nam giới được chỉ định điều trị can thiệp nếu không đáp ứng với điều trị nội khoa, các triệu chứng không thuyên giảm, kích thước nang lớn hoặc nghi ngờ ác tính:
  • Dẫn lưu nang qua nội soi niệu đạo: Bác sĩ thực hiện nội soi qua ngả niệu đạo và dẫn lưu dịch nang ra ngoài, giúp thu nhỏ kích thước nang.
  • Phẫu thuật cắt bỏ nang: Áp dụng trong trường hợp nang rất lớn gây chèn ép và ảnh hưởng nghiêm trọng. Các phương pháp phẫu thuật có thể bao gồm: Phẫu thuật nội soi, phẫu thuật robot hoặc phẫu thuật mở.

Chăm sóc sau điều trị và biện pháp phòng ngừa

Nam giới sau điều trị cần tuân thủ các chỉ định của bác sĩ, bao gồm uống thuốc đúng liều lượng, thường xuyên theo dõi các triệu chứng, tái khám đúng lịch hẹn hoặc đến bệnh viện ngay khi gặp phải các dấu hiệu: đau vùng chậu, xuất huyết bất thường, chảy dịch mủ,… Bên cạnh đó, một số biện pháp giúp phòng ngừa bệnh như:

• Uống nhiều nước, tránh sử dụng rượu, bia hoặc các thức uống chứa nhiều caffein nhằm hạn chế gây kích ứng bàng quang.
• Chú ý chế độ dinh dưỡng lành mạnh, bổ sung nhiều rau củ quả, trái cây tươi, các loại cá, đậu,…
• Vệ sinh cá nhân sạch sẽ phòng ngừa nhiễm khuẩn đường tiết niệu.
• Thường xuyên tập thể dục, thể thao và rèn luyện thể chất ít nhất 30 phút/ngày.
• Chủ động khám sức khỏe định kỳ hoặc đến bệnh viện ngay khi gặp phải các triệu chứng bất thường đường tiết niệu dưới: tiểu gấp, tiểu khó, tiểu máu, bí tiểu,…

Nang tuyến tiền liệt ở nam giới thường phát triển âm thầm, ít khi biểu hiện triệu chứng và hầu hết chỉ được phát hiện tình cờ qua thăm khám. Phần lớn các nang lành tính, tuy nhiên, nếu mật độ nang không đồng nhất, nang phát triển nhanh, nhiều,… có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng sức khỏe nghiêm trọng hơn. Vì vậy, nam giới cần chủ động khám sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện sớm những bất thường, từ đó có biện pháp can thiệp điều trị kịp thời, tối ưu và hiệu quả.