Tuyến giáp (thyroid) là một cơ quan nội tiết quan trọng, sản xuất các hormone T3, T4 và calcitonin. Đây là tuyến có hệ mạch máu dồi dào và vai trò sinh lý quan trọng. Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu về vị trí, vai trò của động mạch giáp dưới với tuyến giáp và các tổ chức xung quanh.
Động mạch giáp dưới (inferior thyroid artery – ITA) là một nhánh quan trọng của thân giáp cổ (thyrocervical trunk) – xuất phát từ động mạch dưới đòn. Sau khi tách ra từ thân giáp cổ, động mạch giáp dưới đi chếch lên trên vào trong và vòng qua phía sau bao cảnh (carotid sheath). Sau đó động mạch giáp dưới chạy ra phía sau tuyến giáp, nơi thường chia thành các nhánh tận cấp máu cho tuyến. Động mạch giáp dưới chủ yếu cấp máu cho phần dưới tuyến giáp. Ngoài ra còn cho máu đến khí quản đoạn trên, thực quản đoạn cổ, cơ dài cổ và các cơ vùng cổ trước bên.
Ngoài nhánh chính chủ yếu vào mặt sau tuyến giáp, đồng thời cấp máu cho tuyến cận giáp, các nhánh khác của động mạch giáp dưới gồm:
Động mạch giáp dưới là nguồn cung cấp máu chính nuôi phần dưới và sau tuyến giáp, phối hợp với động mạch giáp trên để đảm bảo tưới máu dồi dào cho toàn tuyến giáp cũng như tuyến cận giáp. Ngoài ra, động mạch này còn cung cấp máu nuôi các cấu trúc quanh vùng cổ như: (1)
Trong lâm sàng, vai trò của của động mạch giáp dưới đặc biệt được chú ý trong phẫu thuật tuyến giáp và cận giáp để tránh biến chứng về giọng nói và rối loạn chuyển hóa canxi.
Trong phẫu thuật cắt tuyến cận giáp hoặc cắt tuyến giáp (toàn phần hoặc một phần), cần đặc biệt chú ý đến các động mạch tuyến giáp cũng như các dây thần kinh chạy dọc. Thần kinh thanh quản quặt ngược (recurrent laryngeal nerve), một nhánh của dây thần kinh số X, đi cùng với động mạch giáp dưới, nếu bị tổn thương, có thể khiến người bệnh bị khà tiếng vì dây thần kinh này chi phối thanh quản. Do đó, cần phân biệt và xác định rõ ITA trong khi phẫu thuật.
Trong quá trình cắt tuyến giáp, bác sĩ phẫu thuật thường giữ lại 1 tuyến cận giáp để tránh gây hạ canxi máu cho người bệnh. Do động mạch giáp dưới chủ yếu cung cấp máu cho tuyến cận giáp, việc thắt nhầm có thể dẫn đến suy tuyến cận giáp.
Ngoài 2 biến chứng liên quan đến phẫu thuật là tổn thương dây thần kinh thanh quản quặt ngược (khàn, mất tiếng) và mất máu nuôi tuyến cận giáp (hạ canxi máu). ITA còn có thể liên quan đến một số bệnh như:
Nếu có nhu cầu khám, tư vấn, điều trị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là những thông tin tổng quan về vị trí, vai trò của động mạch giáp dưới. Ngoài việc là cung cấp máu chính nuôi tuyến giáp, động mạch này còn dẫn máu đi đến nhiều cấu trúc xung quanh. Tuy không phổ biến, nhưng động mạch giáp dưới cũng có thể mắc một số bệnh như phình mạch, giả phình mạch, ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí gây nguy hiểm cho người mắc.
