Khi bạn cài cúc áo, một tay giữ mép áo, tay kia luồn cúc qua khuy. Sự phối hợp tưởng chừng đơn giản ấy có sự tham gia của thể chai. Vậy cấu trúc này giúp hai bán cầu não phối hợp như thế nào? Nếu kết quả siêu âm thai hoặc MRI não ghi nhận bất thường ở vùng này, bác sĩ dựa vào những dấu hiệu nào để đánh giá?
Thể chai hay thể vân não (corpus callosum) là cấu trúc nhỏ nằm giữa não bộ, giúp kết nối bán cầu não trái và bán cầu não phải. Thể chai được tạo thành từ các sợi thần kinh, cho phép hai bán cầu não giao tiếp với nhau bằng cách truyền tín hiệu, từ đó giúp con người phối hợp thực hiện nhiều chức năng thiết yếu trong sinh hoạt hằng ngày.
Chức năng chính của thể chai trong não là kết nối hai bán cầu não (kết nối đồng vị hoặc dị vị), từ đó giúp cơ thể phối hợp thực hiện tốt chức năng của các giác quan (thính giác, thị giác, vị giác, khứu giác, xúc giác), chức năng vận động và chức năng nhận thức (trí nhớ, ngôn ngữ, khả năng giải quyết vấn đề, suy luận). (1)
Thể vân não có vị trí, cấu trúc, hình dạng phức tạp, dưới đây là thông tin giải phẫu cơ bản của cấu trúc đặc biệt này:
Thể vân não nằm sâu bên trong não bộ, giữa hai bán cầu, vị trí này được gọi là rãnh dọc.
Thể chai được cấu tạo từ bốn phần chính gồm:
Thể chai được tạo từ các sợi thần kinh với hơn 200 triệu sợi trục, các sợi thần kinh này được gọi là chất trắng. Thể chai là một trong những phần chất trắng lớn nhất trong hệ thần kinh trung ương.
Thể chai có kích thước khoảng 10 cm, tạo thành một hình vòng cung hoặc hình chữ “C” hướng xuống dưới giữa hai bên não với các sợi thần kinh đi qua.
Một số vấn đề sức khỏe, bệnh lý liên quan đến thể chai trong não có thể bao gồm:
Khi thể chai không hoạt động hiệu quả, có thể gặp các triệu chứng như:
Ở từng trường hợp, các triệu chứng này có thể biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào mức độ tổn thương thể chai và vị trí bị ảnh hưởng. Khi xuất hiện triệu chứng gợi ý, cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng để có hướng can thiệp, điều trị phù hợp. (2)
Chứng bất sản thể chai thường được kiểm tra, chẩn đoán trong hai năm đầu đời ở trẻ. Bên cạnh việc xem xét các biểu hiện bên ngoài, bác sĩ thường chỉ định chụp chiếu não để xác định vấn đề sức khỏe, bệnh lý ở thể vân não (nếu có), những kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này có thể bao gồm:
Tùy vào từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định áp dụng phương pháp điều trị phù hợp, có thể gồm một hoặc kết hợp nhiều phương pháp để tối ưu hiệu quả điều trị. Một số phương pháp có thể giúp kiểm soát, điều trị các vấn đề sức khỏe, bệnh lý liên quan đến rối loạn chức năng thể chai, gồm (thông tin mang tính tham khảo):
Thể vân não đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của não bộ. Vì thế, cần chủ động chăm sóc sức khỏe tổng thể, góp phần giúp duy trì sức khỏe thể chai. Để hỗ trợ duy trì thể vân não khỏe mạnh, cần lưu ý:
Nếu siêu âm thai gợi ý bất thường ở thể chai, bạn có thể đặt lịch tư vấn Y học bào thai tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Nếu phát hiện này được ghi nhận trên MRI não ở người trưởng thành, bạn có thể đăng ký khám Nội thần kinh. Khi đi khám, hãy mang theo hình ảnh và kết quả đã có để bác sĩ giải thích ý nghĩa của phát hiện và tư vấn có cần kiểm tra thêm hay theo dõi hay không.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Thể chai giúp hai bán cầu đại não trao đổi thông tin, góp phần phối hợp vận động và xử lý tín hiệu cảm giác. Khi siêu âm thai hoặc MRI não ghi nhận bất thường ở cấu trúc này, ý nghĩa của kết quả phụ thuộc vào dạng bất thường, nguyên nhân và các phát hiện đi kèm. Với bất sản bẩm sinh, một số trẻ vẫn đạt các mốc phát triển theo tuổi, trong khi ở những trẻ khác, khó khăn về phối hợp động tác, ngôn ngữ hoặc học tập có thể rõ dần khi lớn lên.
