Cách chăm sóc, chữa đau khô miệng do hóa trị, xạ trị

Chăm sóc, chữa đau khô miệng do hóa trị, xạ trị đúng cách theo hướng dẫn của bác sĩ có thể giúp người bệnh cải thiện triệu chứng hiệu quả. Đau, khô miệng gây khó chịu, có thể ảnh hưởng đến việc ăn uống, sinh hoạt hàng ngày của người bệnh.

Vì sao người điều trị ung thư dễ bị đau, khô miệng?

Tình trạng khô miệng xảy ra khi tuyến nước bọt giảm hoặc lượng nước bọt tiết ra không đủ để làm ẩm khoang miệng. Nước bọt có vai trò trong việc làm ẩm, hỗ trợ cho quá trình nhai hoặc nuốt thức ăn và bảo vệ răng miệng khỏi vi khuẩn có hại cho sức khỏe. Khi lượng nước bọt giảm đồng nghĩa với việc khoang miệng người bệnh trở nên khô, dính và dễ cảm thấy đau rát.

Hóa trị có thể gây ảnh hưởng đến các tế bào tiết nước bọt. Một số loại thuốc điều trị ung thư làm thay đổi hoạt động của tuyến nước bọt, khiến nước bọt tiết ra ít hơn hoặc đặc hơn bình thường. Xạ trị vùng đầu – cổ cũng có thể gây tổn thương trực tiếp đến tuyến nước bọt, từ đó làm giảm khả năng tiết nước bọt. Một số yếu tố khác như mất nước, nhiễm nấm miệng, dùng thuốc giảm đau, thuốc chống nôn… cũng làm tình trạng đau, khô miệng trở nên nặng hơn. (1)

Nhận biết tình trạng đau, khô miệng khi hóa trị, xạ trị

Người bệnh có thể gặp những biểu hiện sau:

• Miệng có cảm giác khô, dính hoặc nóng rát.
• Lưỡi khô, có thể nứt nẻ, đau khi ăn.
• Nước bọt ít, đặc và khó nuốt.
• Khó nhai, khó nói, thay đổi vị giác, nhạt, cảm thấy thức ăn có vị lạ.
• Niêm mạc miệng dễ bị trầy xước, chảy máu nhẹ khi đánh răng.
• Răng dễ bị sâu hơn.
• Sụt cân.

Tham khảo cách chăm sóc, chữa đau khô miệng do hóa trị, xạ trị

Tùy vào tình trạng đau, khô miệng, sức khỏe của mỗi người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định, hướng dẫn cách chăm sóc, chữa đau khô miệng do hóa trị, xạ trị phù hợp, bao gồm (thông tin mang tính tham khảo):

1. Các biện pháp hỗ trợ giảm đau, khô miệng

Người bệnh nên uống đủ nước và chia nhỏ theo từng ngụm để giữ cho vùng khoang miệng luôn ẩm. Có thể sử dụng dung dịch súc miệng không chứa cồn, bởi các sản phẩm chứa cồn có thể làm niêm mạc khô và dễ kích ứng hơn. Nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo có tác dụng giúp kích thích tuyến nước bọt hoạt động liên tục. Tuy nhiên, người bệnh nên chọn loại không đường để hạn chế nguy cơ bị sâu răng.

Việc giữ ẩm không khí trong phòng ngủ cũng đóng vai trò quan trọng. Sử dụng máy tạo ẩm giúp giảm cảm giác khô khi ngủ, đặc biệt với người phải hít thở bằng miệng. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc kích thích tiết nước bọt. Lưu ý, thuốc này chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ và cần theo dõi tác dụng phụ. Người bệnh cũng cần tránh hút thuốc lá, hạn chế dùng đồ uống chứa cồn, cà phê… nhằm góp phần bảo vệ sức khỏe.

2. Chăm sóc răng miệng trước khi điều trị ung thư

Trước khi bắt đầu hóa trị hoặc xạ trị, người bệnh nên đi khám và kiểm tra tình trạng sức khỏe răng miệng nhằm xử lý các vấn đề như sâu răng, viêm lợi… Người bệnh cũng nên vệ sinh sạch sẽ răng miệng sau khi ăn và trước khi ngủ để giúp bảo vệ men răng, giảm nguy cơ gặp biến chứng trong quá trình điều trị. (2)

Súc miệng bằng nước muối hoặc dung dịch chuyên dụng theo chỉ định của bác sĩ có tác dụng làm sạch, giảm kích ứng hiệu quả. Người bệnh cần lưu ý tránh sử dụng các loại nước súc miệng có vị cay hoặc chứa cồn do có thể gây tổn hại đến men răng, ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng. Nếu xuất hiện mảng trắng, cảm thấy đau rát hoặc bị chảy máu nhiều… người bệnh nên đi khám tại bệnh viện uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời nhằm ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng, tổn thương nghiêm trọng.

Gợi ý cách ăn uống phù hợp khi miệng bị đau, khô do hóa trị, xạ trị

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong quá trình chữa đau khô miệng do hóa trị. Người bệnh nên ưu tiên chọn dùng các món mềm, ẩm như cháo, súp, canh, món hầm… dễ tiêu, dễ nuốt giúp giảm đau, ít gây kích ứng và cải thiện tình trạng sức khỏe tốt hơn. Hơn nữa, người bệnh nên hạn chế ăn các món cay, nóng, chua, chiên xào, khô cứng… do dễ gây kích ứng, đau rát, khó chịu niêm mạc.

Uống nước hay uống các loại sữa ít béo, sữa hạt… trong khi ăn cũng hỗ trợ làm mềm thức ăn, dễ tiêu, dễ nuốt hơn. Nếu tình trạng khó ăn, khó nuốt hay sụt cân kéo dài, người bệnh nên đi khám tại bệnh viện để được chẩn đoán và có hướng điều trị phù hợp.

Tóm lại, chữa đau khô miệng do hóa trị và xạ trị cần có sự phối hợp giữa việc điều trị, theo dõi y tế, chăm sóc răng miệng, chế độ ăn uống khoa học… Người bệnh gặp tình trạng đau khô miệng do hóa trị, xạ trị nên đến gặp bác sĩ thăm khám, chẩn đoán, xử trí sớm.