Tìm hiểu tình trạng hạ bạch cầu sau khi truyền hóa chất

Người bệnh ung thư khi hóa trị có thể gặp tình trạng hạ bạch cầu sau khi truyền hóa chất hay giảm bạch cầu sau khi truyền hóa chất. Vậy tình trạng này có nguy hiểm không? Xử lý như thế nào?

Hạ bạch cầu sau khi truyền hóa chất là gì?

Hạ hay giảm bạch cầu sau khi truyền hóa chất là tình trạng số lượng bạch cầu trong máu (WBC) giảm thấp hơn mức bình thường ở người điều trị ung thư bằng hóa trị.

Hóa trị sử dụng thuốc để tiêu diệt hoặc ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có thể ảnh hưởng đến những tế bào bình thường, đặc biệt là những tế bào có tốc độ phân chia nhanh như bạch cầu – thành phần quan trọng của hệ miễn dịch giúp chống lại nhiễm trùng.

Tình trạng này thường xảy ra khoảng 7 – 12 ngày sau khi truyền hóa chất. Thời gian có thể thay đổi phụ thuộc vào loại và liều lượng hóa trị, giai đoạn ung thư, sức khỏe và tuổi tác của người bệnh… Giảm bạch cầu, đặc biệt là bạch cầu trung tính (BCTT), làm tăng nguy cơ nhiễm trùng ở người mắc ung thư, dẫn đến biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng. (1)

Hạ bạch cầu được chia thành 4 cấp độ:

• Độ 1: BCTT 1,5 – 2 g/l
• Độ 2: BCTT 1 – 1,5 g/l
• Độ 3: BCTT 0,5 – 1 g/l
• Độ 4: BCTT < 0,5 g/l

Tham khảo cách nhận biết tình trạng hạ bạch cầu ở người bệnh ung thư

Giảm bạch cầu khi truyền hóa chất thường ít gây ra biểu hiện lâm sàng cho đến khi xảy ra nhiễm trùng. Lúc này, người bệnh có thể nhận thấy những triệu chứng như:

• Viêm, sưng tấy và nóng đỏ tại vết thương hoặc vết mổ
• Sốt cao
• Ớn lạnh, đổ mồ hôi
• Khó thở và đau tức ngực
• Rối loạn tiêu hóa, đầy bụng và tiêu chảy
• Đau đầu, cổ và gáy
• Cảm giác nóng buốt khi tiểu, nước tiểu đục.

Mức độ nguy hiểm của hạ bạch cầu

Bạch cầu, đặc biệt là bạch cầu trung tính, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch, làm nhiệm vụ chống lại các tác nhân gây nhiễm trùng. Khi lượng bạch cầu suy giảm, cơ thể dễ bị tấn công bởi vi khuẩn, virus và ký sinh trùng. Hệ quả là tiềm ẩn nguy cơ mắc nhiều loại nhiễm trùng như:

• Nhiễm trùng hô hấp như viêm phổi, nhiễm trùng đường hô hấp trên
• Nhiễm trùng tiêu hóa gây tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa
• Nhiễm trùng đường tiết niệu
• Nhiễm trùng huyết có thể đe dọa tính mạng của người bệnh.

Những điều cần làm khi bị hạ bạch cầu sau truyền hóa chất

Những phương pháp góp phần cải thiện tình trạng hạ bạch cầu sau khi truyền hóa chất có thể bao gồm:

1. Tuân thủ chỉ định của bác sĩ

Người bệnh có thể được bác sĩ chỉ định xét nghiệm máu trước, trong và sau các đợt hóa trị để đánh giá số lượng bạch cầu và can thiệp trong trường hợp cần thiết.

2. Giữ vệ sinh, tránh nhiễm trùng

• Giữ vệ sinh cá nhân và chăm sóc răng miệng tốt
• Rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh
• Tránh thực hiện các thủ thuật và can thiệp y khoa (răng, thẩm mỹ) trong thời gian bị hạ bạch cầu
• Hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh nhiễm trùng
• Tránh đến khu vực đông người và nhiều khói bụi, nếu cần nên đeo khẩu trang và các thiết bị bảo hộ cần thiết
• Tiêm vắc xin đầy đủ theo hướng dẫn của bác sĩ

3. Áp dụng chế độ dinh dưỡng phù hợp

Chế độ ăn uống khoa học góp phần thúc đẩy quá trình tái tạo tủy xương và tăng cường sức đề kháng. Những lưu ý về dinh dưỡng đối với người bệnh sau khi truyền hóa chất gồm:

• Bổ sung các loại thực phẩm giàu vitamin A, C và E, omega-3 bao gồm rau xanh, trái cây, cá hồi và các loại hạt
• Tiêu thụ thức ăn đã nấu chín, bảo quản thực phẩm ở nhiệt độ phù hợp
• Tránh sử dụng những món ăn có nguy cơ nhiễm trùng cao như rau sống, tiết canh, nội tạng động vật
• Uống đủ nước.

Xem thêm: Bệnh nhân hóa trị nên ăn gì, kiêng gì, hỗ trợ giảm tác dụng phụ?

4. Nghỉ ngơi, giảm căng thẳng

Căng thẳng và lo âu có thể khiến tình trạng hạ bạch cầu sau khi truyền hóa chất trầm trọng hơn. Vì thế, người bệnh nên nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc và vận động nhẹ nhàng mỗi ngày để cơ thể phục hồi nhanh chóng.

Khi nào cần liên hệ bác sĩ?

Người bệnh nên gặp bác sĩ ngay khi nhận thấy các triệu chứng như sốt trên 38 độ C, ớn lạnh, rét run hoặc gặp dấu hiệu nhiễm trùng. Nếu xét nghiệm máu cho thấy hạ bạch cầu, người bệnh có thể được chỉ định tiêm thuốc kích thích tủy xương dưới da giúp kích thích tủy xương sản xuất bạch cầu và phòng tránh nguy cơ nhiễm trùng. Thuốc có thể gây đau nhức cột sống hoặc vùng xương chậu. Bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc giảm đau để cải thiện tình trạng này.

Tham khảo một số cách điều trị hạ bạch cầu khi truyền hóa chất

Những phương pháp điều trị hạ bạch cầu sau khi truyền hóa chất có thể được bác sĩ chỉ định gồm (thông tin mang tính tham khảo):

1. Sử dụng kháng sinh

Người bệnh có dấu hiệu sốt giảm bạch cầu có thể được tạm ngưng truyền hóa chất và điều trị bằng kháng sinh phổ rộng. Dựa trên triệu chứng lâm sàng và kết quả xét nghiệm, bác sĩ có thể chỉ định dùng 1 hoặc nhiều loại kháng sinh phù hợp. Thời gian điều trị thường kéo dài khoảng 2 tuần, phụ thuộc vào việc có xác định được ổ nhiễm trùng hay không. (2)

2. Sử dụng thuốc kích thích tăng sinh bạch cầu

• Dự phòng cấp 1: có thể áp dụng với những đối tượng như người mắc ung thư hạ bạch cầu có nguy cơ biến chứng cao, người trên 65 tuổi, thể trạng yếu, từng bị sốt giảm bạch cầu, hóa xạ đồng thời, nhiễm trùng vết thương hở, ung thư tiến triển và có đồng mắc bệnh lý.
• Dự phòng cấp 2: việc sử dụng thuốc phụ thuộc vào mục đích điều trị triệu chứng hoặc triệt căn.

3. Truyền khối bạch cầu

Bác sĩ có thể chỉ định truyền khối bạch cầu khi các triệu chứng tiến triển nặng và thuốc kích thích tăng sinh bạch cầu không còn hiệu quả. Tuy nhiên, phương pháp này có thể gây phản ứng sốc phản vệ nên người bệnh có thể được kiểm tra và theo dõi chặt chẽ trước và sau khi thực hiện.

Xem thêm: Làm sao để chống tụt bạch cầu trong quá trình hóa trị ung thư?

Hạ bạch cầu sau khi truyền hóa chất làm tăng nguy cơ nhiễm trùng ở người bệnh ung thư và gây ra những biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng của người bệnh. Để đảm bảo an toàn, người bệnh cần được đánh giá và theo dõi sức khỏe chặt chẽ trước, trong và sau hóa trị. Nếu phát hiện những dấu hiệu bất thường khi truyền thuốc, người bệnh nên thông báo với bác sĩ càng sớm càng tốt để được kiểm tra và can thiệp kịp thời.