Bilirubin toàn phần là gì? Mức bình thường và nguyên nhân tăng

Bilirubin toàn phần là gì? Đây là thắc mắc chung của nhiều người khi tìm hiểu chỉ số sức khỏe gan – mật hay các vấn đề về máu. Vậy định lượng bilirubin toàn phần bao nhiêu là bình thường, khi nào cần lưu ý về chỉ số?

Bilirubin toàn phần là gì?

Bilirubin toàn phần là chỉ số đo tổng lượng bilirubin trong máu, bao gồm bilirubin trực tiếp và gián tiếp. Bilirubin là sắc tố được tạo ra của quá trình phân hủy các tế bào hồng cầu già.

Bilirubin gián tiếp được vận chuyển đến gan và một phần chuyển thành bilirubin trực tiếp. Sau đó, bilirubin trực tiếp được bài tiết vào dịch mật, theo đường mật xuống ruột và được đào thải ra khỏi cơ thể, chủ yếu qua phân. Bilirubin cũng là sắc tố tạo nên màu vàng đặc trưng của dịch mật.

Cách tính Bilirubin toàn phần

Bilirubin toàn phần được định lượng theo phương pháp đo màu, theo phản ứng dưới đây:

Bilirubin + Diazonium ion acid→ Azobilirubin

Chỉ số Bilirubin toàn phần bình thường là bao nhiêu?

Chỉ số này có thể giao động tùy cơ sở y tế thực hiện xét nghiệm. Nhìn chung, mức bình thường của bilirubin nằm trong khoảng dưới đây:

1. Người lớn và trẻ em

Thông thường, mức bilirubin toàn phần từ 0,2 – 1,3 mg/dL được coi là bình thường với người lớn và trẻ em.

2. Trẻ sơ sinh

Ở trẻ sơ sinh, nồng độ bilirubin thường khoảng 1 – 12 mg/dL. Nồng độ bilirubin cao thường gặp ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sinh non. Do đó, ba mẹ cần chủ động theo dõi và cho trẻ thăm khám nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường. (1)

Ý nghĩa của Bilirubin toàn phần trong chẩn đoán

Bilirubin toàn phần là gì, có ý nghĩa như thế nào? Chỉ số bilirubin toàn phần có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán nhiều vấn đề về sức khỏe. Bilirubin toàn phần có thể cao hơn bình thường nếu có yếu tố gây tổn thương gan và đường mật, tụy. Ngoài ra, tăng bilirubin toàn phần bất thường cũng liên quan đến một số bệnh lý về gan như: (2)

• Nhiễm trùng gan: Viêm gan virus, tăng bạch cầu đơn nhân.

• Di truyền ảnh hưởng đến chuyển hóa bilirubin: hội chứng gilbert, bệnh wilson, hội chứng crigler-najjar.

• Viêm gan nhiễm độc do rượu hoặc thuốc.

• Xơ gan, suy gan mạn tính.

Nguyên nhân làm tăng Bilirubin toàn phần

Tăng bilirubin có thể đến từ nhiều nguyên nhân, có thể bao gồm:

1. Ở người lớn:

• Tác dụng phụ của một số loại thuốc hoặc thảo dược
• Bệnh lý về gan như viêm gan, xơ gan
• Thiếu máu tán huyết
• Tắc nghẽn ống mật
• Rối loạn di truyền: hội chứng gilbert, hội chứng dubin – johnson, hội chứng crigler – najjar…

2. Ở trẻ sơ sinh:

• Trẻ sơ sinh thường có nồng độ bilirubin cao trong 2 – 3 tuần đầu đời do hemoglobin ở trẻ được luân chuyển nhanh hơn, đồng thời trẻ không có khả năng đào thải bilirubin tốt như người lớn, trẻ cũng hấp thụ nhiều bilirubin từ ruột và đưa nó trở lại tuần hoàn máu hơn.
• Sau vài tuần đầu, nếu bilirubin ở trẻ vẫn cao, có thể liên quan đến một số vấn đề về gan hoặc nguyên nhân khác như tắc nghẽn đường mật, hội chứng dubin – johnson, hội chứng down, nhiễm trùng (giang mai, HIV, herpes…)… Ba mẹ cần cho trẻ thăm khám sớm để kiểm tra, đánh giá, nếu liên quan đến yếu tố sức khỏe, bác sĩ sẽ có hướng can thiệp phù hợp để bảo vệ sức khỏe trẻ.

Biểu hiện khi Bilirubin toàn phần tăng

Nồng độ bilirubin cao hay tăng bilirubin thường biểu thị gan không lọc bilirubin đúng cách, gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Một số biểu hiện cho thấy bilirubin toàn phần tăng cao mà mỗi người cần lưu ý như:

• Vàng da hoặc mắt

• Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân

• Đau bụng, đau ngực

• Sốt, ớn lạnh

• Chóng mặt

• Buồn nôn hoặc nôn

• Trẻ quấy khóc, bú kém

Khi nào cần xét nghiệm Bilirubin toàn phần?

Thông thường, một người được chỉ định thực hiện xét nghiệm bilirubin toàn phần khi bác sĩ cần:

• Tìm nguyên nhân gây vàng da hoặc mắt.

• Tìm nguyên nhân gây sốt, ớn lạnh, sụt cân, mệt mỏi, đặc biệt trong trường hợp người bệnh bị đau vùng bụng trên bên phải.

• Kiểm tra một người có bị tắc nghẽn ống mật hay không.

• Kiểm tra một người có mắc bệnh gan như xơ gan, viêm gan… hay không.

• Chẩn đoán các rối loạn về hồng cầu.

• Theo dõi hiệu quả điều trị rối loạn chức năng gan.

• Kiểm tra thuốc có thể gây hại cho gan không.

Bilirubin toàn phần là gì đã được giải đáp trong bài viết. Tóm lại, đây là một chỉ số quan trọng trong đánh giá sức khỏe gan. Người bệnh có thể được yêu cầu thực hiện trong các buổi khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sức khỏe gan. Xét nghiệm này an toàn, hiệu quả cao trong chẩn đoán, theo dõi tình trạng bệnh lý liên quan, do đó người bệnh có thể an tâm thực hiện nếu có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa.