Phân biệt gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ: Đừng nhầm lẫn

Gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ là 2 bệnh lý khác nhau, liên quan đến sự tích tụ chất béo bất thường. Vậy, làm sao để phân biệt 2 tình trạng này và điều trị đúng cách?

Gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ là gì?

1. Gan nhiễm mỡ là gì?

Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ, chủ yếu là triglyceride, tích tụ quá mức trong tế bào gan. Đây là một biểu hiện bệnh lý có thể liên quan đến rối loạn chuyển hóa, sử dụng rượu bia hoặc một số nguyên nhân khác. Gan nhiễm mỡ thường không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu, nhưng ở một số người có thể tiến triển thành viêm gan, xơ hóa gan, xơ gan và ung thư gan.

2. Máu nhiễm mỡ là gì?

Máu nhiễm mỡ (hay rối loạn mỡ máu) là tình trạng dư thừa chất béo trong máu. Mỡ máu gồm 2 loại chính, cholesterol (gồm cholesterol tốt – HDL và cholesterol xấu – LDL) và triglycerid. Đa số trường hợp không xuất hiện triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện chủ yếu qua xét nghiệm máu. Nếu không kiểm soát tốt lượng mỡ máu, các loại chất béo tích tụ bên trong động mạch có thể làm hẹp lòng mạch và cản trở quá trình lưu thông máu. Hậu quả có thể dẫn đến tăng huyết áp, bệnh động mạch vành (CAD), đau tim và đột quỵ.

Gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ khác nhau như thế nào?

Những yếu tố có thể hỗ trợ phân biệt gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ gồm: (1)

	Gan nhiễm mỡ	Máu nhiễm mỡ
Bản chất	Mỡ tích tụ trong tế bào gan, vượt trên 5% trọng lượng gan. Bệnh gồm 2 dạng chính: Bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa (MASLD) Bệnh gan do rượu (ALD)	Sự thay đổi bất thường của chất béo trong máu, có thể là tăng nồng độ LDL, chất béo trung tính hoặc giảm nồng độ HDL.
Vị trí ảnh hưởng	Gan	Hệ thống mạch máu
Yếu tố nguy cơ	Những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh: Người trên 40 tuổi Mắc các bệnh lý chuyển hóa như hội chứng chuyển hóa, đái tháo đường típ 2 Lạm dụng rượu bia kéo dài Thừa cân, béo phì Giảm cân đột ngột, suy dinh dưỡng Tăng huyết áp, mỡ máu cao Tác dụng phụ của một số loại thuốc Chế độ ăn nhiều chất béo, nội tạng động vật, thức ăn nhanh, đồ chiên nướng… Lối sống ít vận động	Những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh: Nam giới hoặc phụ nữ sau mãn kinh Thường xuyên tiêu thụ thực phẩm nhiều chất béo, bánh ngọt, thịt đỏ, mỡ động vật… Thường xuyên uống rượu bia và hút thuốc lá Thừa cân, lười vận động Các bệnh di truyền như tăng cholesterol máu gia đình Các bệnh lý như đái tháo đường, lupus ban đỏ, ngưng thở khi ngủ, bệnh tuyến giáp, bệnh thận mạn… Tác dụng phụ của một số loại thuốc
Triệu chứng	Ở giai đoạn đầu, hầu như không xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Khi bệnh tiến triển, có thể xuất hiện những biểu hiện như: Đau và khó chịu ở vùng hạ sườn phải Mệt mỏi, cơ thể suy nhược Buồn nôn hoặc nôn Vàng da, vàng củng mạc mắt Chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân Dấu hiệu tiến triển thành xơ gan: cổ trướng (báng bụng), phù chân, lách to, giãn tĩnh mạch dưới da…	Thông thường, bệnh ít hoặc không gây ra triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ qua xét nghiệm máu. Tuy nhiên, nồng độ chất béo trong máu cao là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến bệnh tim mạch và có thể gây ra những biểu hiện cụ thể như: Đau tức ngực Khó thở, đau khi hít thở mạnh Nhịp tim nhanh Đau ở khu vực cổ, quai hàm, vai và lưng Dễ hụt hơi, kể cả khi không vận động nặng nhọc
Chẩn đoán	Những phương pháp hỗ trợ chẩn đoán gan nhiễm mỡ: Xét nghiệm máu: xét nghiệm chức năng gan, công thức máu toàn phần, xét nghiệm viêm gan virus… Chẩn đoán hình ảnh: siêu âm đo độ đàn hồi nhu mô gan, chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp cắt lớp vi tính (CT) Sinh thiết gan	Những phương pháp hỗ trợ chẩn đoán máu nhiễm mỡ: Xét nghiệm mỡ máu: kiểm tra nồng độ LDL, HDL và triglyceride Các xét nghiệm khác: xét nghiệm Apolipoprotein B, xét nghiệm Lipoprotein (a)…
Cách điều trị phổ biến	Những phương pháp có thể được áp dụng điều trị gan nhiễm mỡ gồm: Điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống: tránh tiêu thụ thực phẩm nhiều chất béo, ngưng sử dụng rượu bia và hút thuốc lá, vận động thể chất thường xuyên… Kiểm soát cân nặng hợp lý Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ Kiểm soát mỡ máu, đường huyết và các bệnh lý liên quan Theo dõi sức khỏe định kỳ	Những phương pháp có thể được áp dụng điều trị máu nhiễm mỡ gồm: Thay đổi lối sống và thực hiện chế độ ăn uống khoa học Tránh tiêu thụ thực phẩm nhiều chất béo, đồ ngọt, thức ăn nhanh, đồ chiên rán… Tránh sử dụng rượu bia, hút thuốc lá Ngủ đủ giấc, quản lý căng thẳng Tập thể dục đều đặn và vừa sức Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ Khám sức khỏe, tầm soát bệnh tim mạch định kỳ

Gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ giống nhau ở điểm nào?

Gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ là 2 bệnh lý khác nhau nhưng có thể liên quan với nhau và có một số điểm tương tự như sau:

• Yếu tố nguy cơ: thừa cân, béo phì, lười vận động, chế độ ăn nhiều chất béo và lạm dụng rượu bia.
• Quá trình tiến triển: cả hai bệnh có quá trình diễn tiến chậm, triệu chứng thường không rõ ràng ở giai đoạn đầu.
• Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch: trong một số trường hợp, máu nhiễm mỡ và gan nhiễm mỡ có thể làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề tim mạch như suy tim, rối loạn nhịp tim, đột quỵ…
• Mối liên hệ giữa gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ: Máu nhiễm mỡ là một trong những yếu tố nguy cơ chuyển hóa có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ. Mặt khác, gan nhiễm mỡ làm suy giảm chức năng gan, trong đó có chức năng điều hòa và chuyển hóa chất béo. Hậu quả dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, trong đó có máu nhiễm mỡ.

Gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ, bệnh nào nguy hiểm hơn?

Sự nguy hiểm của máu nhiễm mỡ và gan nhiễm mỡ phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng, quá trình tiến triển, phương pháp điều trị và các yếu tố nguy cơ kèm theo. Như đã đề cập, rối loạn mỡ máu là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ hoặc làm trầm trọng thêm bệnh gan nhiễm mỡ và ngược lại. Nếu không được phát hiện và kiểm soát đúng cách, bệnh có thể tiến triển nặng dần theo thời gian, tiềm ẩn nhiều vấn đề sức khỏe nguy hiểm. Vì vậy, người mắc gan nhiễm mỡ, mỡ máu cao hoặc có các yếu tố nguy cơ liên quan nên thăm khám, thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định để đánh giá mức độ nghiêm trọng, từ đó có phương án can thiệp đúng cách, hạn chế biến chứng.

Để đặt lịch thăm khám tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, vui lòng liên hệ:

Gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ khác nhau về bản chất, do đó cần phương pháp điều trị riêng biệt cho từng trường hợp dựa trên mức độ nghiêm trọng và các yếu tố nguy cơ kèm theo. Người bệnh cần thăm khám ngay khi nhận thấy dấu hiệu bất thường, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao, và thực hiện các xét nghiệm, chụp chiếu theo chỉ định. Từ đó xác định chính xác nguyên nhân và có phương pháp can thiệp phù hợp, hạn chế biến chứng nguy hiểm.