Xuất huyết đại tràng là dấu hiệu cảnh báo đáng lo ngại, không nên chủ quan. Một số trường hợp có thể bắt nguồn từ các nguyên nhân lành tính, tuy nhiên có thể liên quan đến bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm, thậm chí đe dọa đến tính mạng. Vì vậy, người bệnh nên chủ động đi khám để được bác sĩ chẩn đoán và điều trị sớm.
Xuất huyết đại tràng là tình trạng chảy máu xảy ra tại đại tràng (ruột già) hoặc trực tràng. Máu có thể xuất hiện dưới dạng máu đỏ tươi lẫn trong phân, phân đỏ sẫm hoặc phân đen như hắc ín, tùy thuộc vào vị trí và mức độ chảy máu. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể dễ dàng nhận thấy bằng mắt thường, nhưng cũng có những trường hợp chỉ phát hiện được thông qua xét nghiệm.
Chảy máu đại tràng không phải là một bệnh lý độc lập mà là triệu chứng của nhiều bệnh lý khác nhau liên quan đến đại tràng. Lượng máu mất có thể ít và thoáng qua, nhưng nếu tình trạng này tái diễn kéo dài người bệnh có nguy cơ thiếu máu, mệt mỏi và suy nhược cơ thể.
Bệnh xuất huyết đại tràng có thể bắt nguồn từ nhiều tình trạng rối loạn tiêu hóa khác nhau. Người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán nguyên nhân chính xác, từ đó có phương pháp điều trị phù hợp, hiệu quả và hạn chế tái phát về sau:
Viêm loét đại tràng là bệnh viêm ruột mạn tính, chủ yếu ảnh hưởng đến lớp niêm mạc của đại tràng và trực tràng. Tình trạng viêm kéo dài dẫn đến hình thành các ổ loét, rất dễ chảy máu. Người bệnh thường có các triệu chứng như tiêu chảy ra máu, đau bụng, mót rặn, đi ngoài nhiều lần và mệt mỏi kéo dài.
Chảy máu trong viêm loét đại tràng thường dai dẳng và có xu hướng nặng hơn trong các đợt bùng phát bệnh. Nếu không được điều trị đúng cách, tình trạng viêm mạn tính có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, bao gồm xuất huyết nặng và tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Các tác nhân vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng có thể làm tổn thương niêm mạc ruột, gây viêm và chảy máu. Một số tác nhân thường gặp là Salmonella, Shigella, Campylobacter và Entamoeba histolytica.
Xuất huyết đại tràng do nhiễm trùng thường đi kèm với tiêu chảy, sốt, đau quặn bụng và mất nước. Trong đa số trường hợp, tình trạng chảy máu sẽ cải thiện khi nhiễm trùng được điều trị hiệu quả. Tuy nhiên, những trường hợp nặng có thể cần nhập viện để theo dõi và điều trị tích cực.
Viêm đại tràng thiếu máu cục bộ xảy ra khi lưu lượng máu đến một phần của đại tràng bị giảm, thường do hẹp hoặc tắc mạch máu. Tình trạng thiếu oxy khiến mô ruột bị tổn thương, dẫn đến đau bụng và chảy máu.
Bệnh thường gặp ở người cao tuổi hoặc những người có bệnh lý tim mạch. Triệu chứng điển hình là đau bụng đột ngột, sau đó xuất hiện phân lẫn máu. Trường hợp này cần can thiệp sớm để ngăn ngừa tổn thương đại tràng không thể phục hồi.
Dị dạng mạch máu là tình trạng các mạch máu tại đại tràng phát triển bất thường, mỏng và dễ vỡ, gây chảy máu. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây chảy máu đại tràng ở người lớn tuổi.
Chảy máu do dị dạng mạch thường không gây đau, nhưng có thể tái diễn nhiều lần và dẫn đến thiếu máu thiếu sắt mạn tính. Trường hợp này thường sử dụng nội soi đại tràng để chẩn đoán và điều trị cầm máu.
Ngoài các nguyên nhân trên, chảy máu đại tràng còn có thể liên quan đến polyp đại trực tràng, ung thư đại trực tràng, bệnh túi thừa, trĩ hoặc nứt hậu môn. Một số nguyên nhân có tính chất lành tính nhưng cũng có những bệnh lý rất nghiêm trọng nếu không được phát hiện sớm.
Người bệnh không nên tự ý chẩn đoán bệnh mà cần đi khám sớm để được đánh giá chính xác. Tình trạng tái diễn hoặc kéo dài có thể tiềm ẩn nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa đến tính mạng,
Dấu hiệu xuất huyết đại tràng không phải lúc nào cũng rõ ràng. Trong một số trường hợp, lượng máu mất ít, diễn ra âm thầm, chỉ được phát hiện thông qua xét nghiệm. Tuy nhiên, nếu chảy máu kéo dài hoặc diễn tiến nặng, người bệnh có thể xuất hiện nhiều triệu chứng toàn thân nghiêm trọng.
Triệu chứng phổ biến của xuất huyết đại tràng là có máu lẫn trong phân. Máu có thể có màu đỏ tươi, đỏ sẫm hoặc làm cho phân chuyển sang màu đen, tùy thuộc vào vị trí và mức độ chảy máu. Một số trường hợp máu lẫn nhầy trong phân, đặc biệt thường gặp ở các bệnh lý viêm đại tràng.
Ngoài ra, người bệnh có thể gặp các biểu hiện đi kèm như đau bụng âm ỉ hoặc đau quặn, thay đổi thói quen đi tiêu, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài. Nếu tình trạng chảy máu diễn ra trong thời gian dài, người bệnh dễ rơi vào trạng thái thiếu máu với các triệu chứng như mệt mỏi, da xanh xao, chóng mặt và giảm khả năng tập trung.
Một số biểu hiện của xuất huyết đại tràng được xem là tình trạng nguy hiểm, cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức, bao gồm:
Ở các trường hợp nghiêm trọng, điều trị chậm trễ có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh.
Xuất huyết đại tràng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, phải kể đến như:
Do đó, khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào nghi ngờ, người bệnh nên đi thăm khám ngay, tuân thủ điều trị theo đúng chỉ định của bác sĩ để phòng ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe về lâu dài.
Quá trình chẩn đoán thường kết hợp đồng thời nhiều phương pháp khác nhau, giúp xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh, mức độ nghiêm trọng, cũng như phương pháp điều trị phù hợp.
Bác sĩ sẽ hỏi chi tiết về các triệu chứng mà người bệnh gặp phải, bao gồm thời gian xuất hiện chảy máu, màu sắc và lượng máu trong phân, sự thay đổi thói quen đại tiện, kèm theo đau bụng, sốt hay sụt cân hay không. Tiền sử bệnh lý tiêu hóa, các bệnh mạn tính, thuốc đang sử dụng (đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc kháng viêm) cũng được đánh giá kỹ lưỡng.
Thăm khám lâm sàng giúp bác sĩ nhận định tình trạng toàn thân như dấu hiệu thiếu máu, mất nước, đau bụng khu trú hay lan tỏa. Trong một số trường hợp, thăm khám trực tràng có thể được chỉ định để phát hiện các tổn thương thấp như trĩ, nứt hậu môn hoặc khối u vùng trực tràng.
Để xác định chính xác nguyên nhân chảy máu, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm và kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh phù hợp:
Điều trị chảy máu đại trực tràng phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ chảy máu và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Mục tiêu điều trị là kiểm soát chảy máu, điều trị nguyên nhân nền và phòng ngừa biến chứng:
Sau khi xác định được nguyên nhân, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp:
Bên cạnh điều trị nguyên nhân, người bệnh có thể cần các biện pháp hỗ trợ như bù dịch, truyền máu khi thiếu máu nặng, điều chỉnh rối loạn điện giải và nghỉ ngơi hợp lý. Chế độ ăn uống dễ tiêu, tránh các thực phẩm kích thích cũng được khuyến nghị để hỗ trợ quá trình hồi phục.
Trong quá trình chữa trị, bác sĩ sẽ tiến hành theo dõi sát tình trạng chảy máu để đánh giá đáp ứng điều trị và kịp thời điều chỉnh phác đồ nếu cần.
Phẫu thuật được chỉ định trong những trường hợp chảy máu nặng, tái phát nhiều lần hoặc không đáp ứng với điều trị nội khoa và can thiệp nội soi. Ngoài ra, nếu xuất hiện biến chứng như thủng đại tràng, hoại tử đại tràng do thiếu máu, tắc ruột hoặc nghi ngờ ung thư đại trực tràng, phẫu thuật được xem là lựa chọn bắt buộc. Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ phần đại tràng tổn thương, kiểm soát biến chứng và bảo tồn tối đa chức năng tiêu hóa cho người bệnh.
Phòng ngừa xuất huyết đại tràng tái phát cần tập trung vào việc kiểm soát nguyên nhân nền, duy trì lối sống lành mạnh và theo dõi y tế định kỳ. Các biện pháp cụ thể như sau:
Khi có dấu hiệu xuất huyết tại đại tràng như đi ngoài ra máu, chóng mặt, mệt nhiều hoặc đau bụng bất thường, người bệnh nên thăm khám sớm để được đánh giá nguyên nhân và mức độ mất máu. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cung cấp dịch vụ khám, nội soi, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ phát hiện tổn thương đường tiêu hóa, từ đó bác sĩ tư vấn hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp với từng trường hợp. Người bệnh có thể liên hệ bệnh viện để được hướng dẫn đặt lịch.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Xuất huyết đại tràng là một tình trạng tiêu hóa nghiêm trọng, có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý từ lành tính đến nguy hiểm. Người bệnh cần chủ động đi thăm khám ngay khi nghi ngờ để được chẩn đoán và can thiệp điều trị kịp thời, đúng cách, giúp cải thiện tiên lượng và hạn chế biến chứng về sau.
