Đo huyết áp là phương pháp quan trọng để theo dõi sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, một số người thường bị hồi hộp hoặc lo âu trong quá trình đo, dẫn đến kết quả không chính xác. Bị hồi hộp khi đo huyết áp là tình trạng phổ biến, làm ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả đo và khiến nhiều người lo lắng. Nguyên nhân có thể do tâm lý hoặc môi trường đo.
Tình trạng hồi hộp khi đo huyết áp là vấn đề thường gặp, gây ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả đo. Khi cơ thể căng thẳng, hệ thần kinh giao cảm được kích hoạt, dẫn đến sự phóng thích của catecholamines như adrenaline và noradrenaline, gây: Co mạch ngoại biên, tăng nhịp tim và cung lượng tim, huyết áp tâm thu và tâm trương tăng nhất thời. Theo nghiên cứu của Mancia & Grassi (2014), chỉ cần cảm giác lo lắng nhẹ cũng có thể làm tăng huyết áp từ 10-30 mmHg so với trị số nền.
Tăng huyết áp áo choàng trắng xảy ra khi người bệnh cảm thấy căng thẳng hoặc lo lắng quá mức khi đo huyết áp tại phòng khám hoặc bệnh viện. Tuy nhiên, kết quả đo huyết áp lại bình thường khi tự đo ở nhà. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do người bệnh quá căng thẳng, lo lắng khi tiếp xúc với môi trường y tế và nhân viên y tế. Khi đó, cơ thể sẽ có phản xạ kích hoạt hệ thần kinh giao cảm có thể khiến huyết áp tăng lên tạm thời, dẫn đến kết quả đo cao hơn so với bình thường.
Khoảng 15–30% số người có huyết áp tăng khi đo tại bệnh viện nhưng bình thường khi đo tại nhà. Đây là hội chứng áo choàng trắng, thường gặp ở người >50 tuổi, nữ giới, người mới được chẩn đoán tăng huyết áp, người thừa cân, béo phì…
Người bị tăng huyết áp áo choàng trắng có nguy cơ bị tăng huyết áp kéo dài gấp 3 lần so với người huyết áp bình thường. Nghiêm trọng hơn, tình trạng này có thể làm tổn thương cơ quan đích, dẫn đến các biến cố tim mạch. Vì vậy, người bị tăng huyết áp áo choàng trắng cần được theo dõi định kỳ, kết hợp với các biện pháp phòng ngừa để tránh dẫn đến tăng huyết áp thực sự trong tương lai.
Tâm lý lo lắng, hồi hộp khi đo huyết áp, ngay cả trong môi trường không phải bệnh viện có thể khiến kết quả do không được chính xác. Khi lo lắng, cơ thể giải phóng hormone adrenaline, làm co mạch máu và tăng huyết áp tạm thời. Lo lắng có thể do áp lực công việc, gia đình hoặc bồn chồn trong lúc chờ đợi. Vì vậy, để kết quả đo huyết áp chính xác, người được đo nên nghỉ ngơi thoải mái và thư giãn, hít thở sâu để tránh làm tăng huyết áp tạm thời.
Các chất kích thích như caffeine, nicotine trong thuốc lá hoặc thực phẩm có tính kích thích có thể làm tăng huyết áp và nhịp tim tạm thời trước khi đo. Caffeine kích thích hệ thần kinh trung ương, nicotine trong thuốc lá gây co mạch, khiến chỉ số huyết áp bị sai lệch. Thói quen sử dụng các chất này sát giờ đo huyết áp thường dẫn đến kết quả cao hơn thực tế. Do đó, người bệnh nên tránh sử dụng các chất kích thích ít nhất 1-2 giờ trước khi đo để đảm bảo kết quả chính xác hơn.
Tư thế khi đo huyết áp không đúng như ngồi không thẳng lưng, chân không đặt thoải mái, tay không đặt ngang tim… có thể gây áp lực lên mạch máu, ảnh hưởng đến kết quả đo. Bên cạnh đó, môi trường xung quanh ồn ào hoặc có nhiều người cũng khiến người được đo cảm thấy căng thẳng hơn. Để đảm bảo kết quả chính xác, nên tạo không gian yên tĩnh và hướng dẫn người được đo tư thế đúng trước khi tiến hành đo huyết áp.
>>> Xem thêm: Nằm đo huyết áp có chính xác không? Nên nằm hay ngồi?
Để kết quả đo huyết áp được chính xác, trước khi thực hiện đo, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp sau để giảm căng thẳng, hồi hộp, tránh làm ảnh hưởng đến chỉ số huyết áp: (1)
Trước khi đo huyết áp, người bệnh nên tạo tâm lý thoải mái bằng cách nghỉ ngơi, tránh căng thẳng hoặc suy nghĩ tiêu cực. Có thể thư giãn bằng cách nghe nhạc nhẹ hoặc nhắm mắt thư giãn để giúp giảm bớt lo âu. Điều này không chỉ giúp ổn định nhịp tim mà còn hạn chế tác động của căng thẳng lên huyết áp, giúp đạt được kết quả đo chính xác.
Trước và trong quá trình đo huyết áp, người bệnh nên duy trì hít thở sâu và chậm để làm dịu nhịp tim. Hít vào từ từ bằng mũi, giữ hơi trong vài giây, sau đó thở ra nhẹ nhàng qua miệng sẽ giúp người bệnh cảm thấy thư giãn hơn. Phương pháp này cũng giúp giảm hormone căng thẳng adrenaline, từ đó huyết áp ít bị ảnh hưởng bởi yếu tố hồi hộp.
Không nên sử dụng caffeine, rượu, nicotine hoặc các loại thực phẩm kích thích ít nhất 1-2 giờ trước khi đo huyết áp. Vì những chất này có thể kích thích hệ thần kinh, làm tăng nhịp tim và huyết áp, dẫn đến kết quả đo cao hơn thực tế.
Ngồi đúng tư thế và giữ bình tĩnh là yếu tố quan trọng để đo huyết áp chính xác. Người bệnh nên ngồi thẳng lưng, đặt hai chân chạm đất, tay đặt ngang tim và tránh nói chuyện trong suốt quá trình đo. Môi trường đo cũng cần yên tĩnh để tránh các yếu tố gây xao lãng. Khi người được đo ổn định về tư thế và tâm lý sẽ giúp hạn chế các biến động không mong muốn trong chỉ số huyết áp.
Tình trạng huyết áp cao do hồi hộp có thể khiến nhiều người cảm thấy lo lắng, nhưng không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Tuy nhiên, một số trường hợp nên chú ý và báo ngay cho bác sĩ để được xử trí kịp thời:
Theo khuyến cáo từ các chuyên gia, nên đo huyết áp vào cùng một thời điểm trong ngày và thực hiện ít nhất hai lần liên tiếp, cách nhau khoảng 1-2 phút để đảm bảo độ chính xác. Người khỏe mạnh có thể kiểm tra huyết áp 1-2 lần mỗi tuần. Với người có bệnh lý nền, đo huyết áp cần thực hiện nhiều hơn theo hướng dẫn từ bác sĩ tại Bệnh viện Tâm Anh. Đặc biệt, người bệnh mới sử dụng thuốc hạ huyết áp hoặc đang điều chỉnh liều lượng nên kiểm tra huyết áp hàng ngày trong một khoảng thời gian nhất định để đánh giá hiệu quả của phương pháp điều trị. (2)
Việc huyết áp đo tại nhà thường thấp hơn so với khi đo tại bệnh viện là hiện tượng khá phổ biến và thường không đáng lo ngại. Nguyên nhân chính có thể là do tâm lý thư giãn, thoải mái hơn khi ở nhà, hoặc do hội chứng “áo choàng trắng”, khi người bệnh cảm thấy lo lắng trong môi trường y tế khiến huyết áp tăng tạm thời. Tuy nhiên, nếu mức chênh lệch quá lớn hoặc người bệnh có các triệu chứng khác bất thường, cần báo với bác sĩ để được kiểm tra và đánh giá kỹ hơn.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tình trạng bị hồi hộp khi đo huyết áp không chỉ làm sai lệch kết quả đo mà còn tiềm ẩn nguy cơ bỏ sót các vấn đề sức khỏe quan trọng. Vì vậy, trước khi đo huyết áp, người bệnh nên áp dụng những cách giúp giảm hồi hộp và duy trì thói quen kiểm tra huyết áp đúng cách để giúp theo dõi chỉ số huyết áp chính xác hơn.
