Tại sao bệnh nhân ung thư bị tiêu chảy?

Tình trạng bệnh nhân ung thư bị tiêu chảy có thể xảy ra do các nguyên nhân hay yếu tố nguy cơ khác nhau. Vậy, liệu tiêu chảy ở bệnh nhân ung thư là phản ứng phụ của các phương pháp điều trị hay là dấu hiệu cho thấy bệnh đang tiến triển?

Tại sao bệnh nhân ung thư bị tiêu chảy?

Với người mắc ung thư, những nguyên nhân thông thường gây tiêu chảy như rối loạn tiêu hóa, ăn phải thực phẩm không an toàn… vẫn có thể xảy ra. Bên cạnh đó còn có những yếu tố đặc thù khác liên quan đến việc người bệnh ung thư bị tiêu chảy, ví dụ như:

• Ảnh hưởng từ phương pháp điều trị ung thư: Một số phương pháp điều trị ung thư có thể gây tiêu chảy. Ví dụ như hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch, liệu pháp nhắm trúng đích và ghép tủy xương có thể làm thay đổi hoạt động của ruột. Phẫu thuật cắt bỏ một phần ruột cũng có thể khiến người bệnh bị tiêu chảy.
• Nhiễm trùng: Do hệ miễn dịch suy yếu trong quá trình điều trị, người bệnh ung thư dễ bị nhiễm trùng hơn. Những bệnh lý nhiễm trùng có thể dẫn đến tiêu chảy. Việc sử dụng kháng sinh để điều trị nhiễm trùng cũng có thể làm mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, gây tiêu chảy.
• Ảnh hưởng từ chính khối u ung thư: Một số loại ung thư có thể trực tiếp gây tiêu chảy, chẳng hạn như khối u thần kinh nội tiết, ung thư đại tràng, u lympho, ung thư tuyến giáp thể tủy và ung thư tuyến tụy…

Mức độ và thời gian tiêu chảy ở bệnh nhân ung thư phụ thuộc vào nguyên nhân. Người bệnh nên thăm khám với bác sĩ để được chẩn đoán, biết được tình trạng này có thể kéo dài bao lâu và có thể áp dụng những biện pháp nào giúp giảm nhẹ triệu chứng. (1)

Làm gì khi bị tiêu chảy do ung thư?

Bệnh nhân ung thư bị tiêu chảy nên được bác sĩ tại bệnh viện uy tín thăm khám, chẩn đoán nguyên nhân, can thiệp kiểm soát, chăm sóc phù hợp. Bác sĩ có thể hướng dẫn cho người bệnh và người thân nên làm gì để góp phần cải thiện triệu chứng, nâng cao sức khỏe tổng thể (thông tin mang tính tham khảo):

1. Dành cho người bệnh

Tiêu chảy ở bệnh nhân ung thư là tình trạng có thể xảy ra, đặc biệt trong quá trình hóa trị, xạ trị hoặc sau phẫu thuật. Khi bị tiêu chảy, người bệnh nên:

• Theo dõi và thông báo cho bác sĩ:
  • Ghi lại số lần đi ngoài và tình trạng phân.
  • Nếu tiêu chảy kéo dài, có máu trong phân hoặc dấu hiệu mất nước, hãy báo cho bác sĩ ngay.
  • Chỉ dùng thuốc điều trị tiêu chảy khi có chỉ định của bác sĩ.
• Điều chỉnh chế độ ăn uống:
  • Khi tiêu chảy bắt đầu, nên dùng món lỏng, thanh đạm như nước cháo loãng, nước dùng trong, uống nước lọc, nước ép táo.
  • Uống tối thiểu 2 lít nước mỗi ngày hoặc uống một cốc nước sau mỗi lần đi ngoài.
  • Tránh dùng đồ uống có tính acid (nước cam, nước ép cà chua…), đồ uống có ga hoặc chứa caffeine.
  • Khi tình trạng bệnh cải thiện, hãy ăn các món ít chất xơ và dễ tiêu hóa như cơm, chuối, khoai tây nghiền, sốt táo và bánh mì nướng.
• Chăm sóc vùng da hậu môn:
  • Sử dụng khăn ướt hoặc khăn trẻ em để lau nhẹ sau mỗi lần đi ngoài.
  • Ngồi ngâm nước ấm có thể giúp giảm cảm giác khó chịu, đau rát (nếu có). (2)

2. Dành cho thân nhân của người bệnh

Khi người bệnh ung thư bị tiêu chảy, sự hỗ trợ của gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục. Một số việc người thân có thể làm bao gồm:

• Theo dõi và chăm sóc:
  • Ghi lại số lần đi ngoài, lượng nước người bệnh uống mỗi ngày.
  • Quan sát vùng da hậu môn xem có bị đỏ, nứt hay viêm không.
  • Giữ vệ sinh giường, ghế bằng cách lót nilon hoặc tấm thấm hút.
  • Chỉ cho người bệnh dùng thuốc chống tiêu chảy khi có chỉ định của bác sĩ.
• Hỗ trợ dinh dưỡng:
  • Nhắc người bệnh uống đủ nước (khoảng 2 lít mỗi ngày), ăn thức ăn dễ tiêu hóa.
  • Khuyến khích người bệnh dùng đồ uống ở nhiệt độ phòng để giúp cơ thể hấp thu tốt hơn.

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Tiêu chảy có thể chỉ là một triệu chứng tạm thời, nhưng đối với bệnh nhân ung thư bị tiêu chảy, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn. Tình trạng tiêu chảy kéo dài có thể gây mất nước, suy nhược, mệt mỏi và ảnh hưởng đến quá trình điều trị ung thư… Vì thế, việc nhận biết thời điểm cần liên hệ với bác sĩ có vai trò quan trọng.

Hãy liên hệ ngay cho bác sĩ nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Đi ngoài phân lỏng hơn 6 lần/ngày trong hơn 2 ngày.
• Có máu trong phân hoặc chảy máu vùng trực tràng.
• Tiêu chảy kèm sốt (từ 38°C trở lên).
• Giảm cân nhanh chóng hoặc chán ăn kéo dài.
• Không có khả năng kiểm soát nhu động ruột.
• Đau bụng dữ dội hoặc kéo dài hơn 24 giờ.
• Cảm giác chóng mặt, hoa mắt hoặc choáng váng khi đứng lên, có thể là dấu hiệu mất nước.

Nếu người bệnh ung thư bị tiêu chảy đang sử dụng thuốc hóa trị dạng viên, cần báo cho bác sĩ sớm khi xảy ra triệu chứng tiêu chảy. Bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh liều dùng thuốc hoặc chỉ định tạm ngưng thuốc để đảm bảo an toàn.

Bệnh nhân ung thư bị tiêu chảy có thể do tác dụng phụ của phương pháp điều trị, tình trạng nhiễm trùng hoặc chính khối u gây ra… Hiểu rõ nguyên nhân giúp người bệnh chủ động đi khám lại, thông tin đến bác sĩ để có điều chỉnh, chăm sóc phù hợp, góp phần phòng tránh nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe.