Các loại thuốc điều trị ung thư đại tràng phổ biến

Việc lựa chọn thuốc điều trị ung thư đại tràng phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, đặc điểm sinh học khối u và thể trạng người bệnh. Bên cạnh hóa trị, các liệu pháp điều trị đích và miễn dịch đang mở ra thêm nhiều lựa chọn, đặc biệt ở giai đoạn tiến triển hoặc di căn. Vậy những loại thuốc nào thường được sử dụng, hiệu quả ra sao và có thể gây tác dụng phụ gì? Những thông tin dưới đây sẽ giúp người bệnh hiểu rõ hơn về các phương pháp điều trị hiện nay.

Thuốc điều trị ung thư đại tràng là gì?

Thuốc điều trị ung thư đại tràng là thuốc, hóa chất được đưa vào cơ thể để tiêu diệt tế bào ung thư, làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư hoặc hỗ trợ hệ miễn dịch tìm, phát hiện và tiêu diệt khối u.

Thuốc chữa ung thư đại tràng được bào chế dưới dạng uống hoặc tiêm truyền tĩnh mạch. Việc dùng thuốc được chỉ định theo từng chu kỳ và được thực hiện tại bệnh viện dưới sự theo dõi của bác sĩ có chuyên môn.

Tùy thuộc vào giai đoạn bệnh, đặc điểm của khối u, thể trạng của người bệnh, mục tiêu điều trị, bác sĩ sẽ chỉ định loại thuốc phù hợp.

Khi nào chỉ định sử dụng thuốc điều trị ung thư?

Thuốc điều trị ung thư đại tràng có thể được sử dụng trước phẫu thuật, sau phẫu thuật hoặc dùng cho bệnh nhân không thể điều trị bằng phẫu thuật đơn thuần.

• Thuốc hóa trị: Có thể dùng trước phẫu thuật để thu nhỏ kích thước khối u; sau phẫu thuật để tiêu diệt tế bào ung thư khó phát hiện, giảm nguy cơ tái phát; dùng trong giai đoạn ung thư đại tràng tái phát di căn nhằm kéo dài sự sống, kiểm soát triệu chứng.
• Thuốc nhắm trúng đích: Có thể dùng kết hợp với thuốc hóa trị để tăng hiệu quả điều trị hoặc dùng trong trường hợp người bệnh không đáp ứng với phương pháp phẫu thuật hoặc ung thư đã di căn. Khi sử dụng thuốc nhắm trúng đích điều trị ung thư đại tràng cần xác định được loại gen đột biến để lựa chọn loại thuốc phù hợp.
• Thuốc miễn dịch: Điều trị cho người trước khi phẫu thuật ung thư đại tràng giai đoạn đầu hoặc không thể phẫu thuật cắt bỏ khối u, tái phát ung thư sau điều trị hoặc khối u di căn đến các bộ phận khác của cơ thể.
• Thuốc hỗ trợ: Đây không phải là thuốc điều trị ung thư đại tràng nhưng được chỉ định khi người bệnh gặp nhiều tác dụng phụ, hỗ trợ người bệnh vượt qua giai đoạn điều trị kéo dài.

Các loại thuốc điều trị ung thư đại tràng phổ biến

Điều trị ung thư đại tràng bằng thuốc thường dựa theo mục đích điều trị và từng giai đoạn bệnh. Các loại thuốc điều trị ung thư đại tràng như:

1. Thuốc hóa trị liệu

Thuốc hóa trị được sử dụng phổ biến trong điều trị ung thư đại tràng, có tác dụng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của tế bào ung thư. Tùy giai đoạn bệnh và mục tiêu điều trị, hóa trị có thể giúp giảm nguy cơ tái phát sau phẫu thuật, thu nhỏ khối u trước phẫu thuật hoặc kiểm soát bệnh tiến triển, giảm triệu chứng và kéo dài thời gian sống ở giai đoạn di căn.

Một số thuốc và phác đồ hóa trị thường được sử dụng gồm:

• Hóa trị sau phẫu thuật (hóa trị bổ trợ): Thường sử dụng capecitabine, fluorouracil (5-FU) kết hợp axit folinic (leucovorin), hoặc phối hợp oxaliplatin trong các phác đồ FOLFOX và CAPOX. Mục tiêu là loại bỏ các tế bào ung thư còn sót lại ở mức vi thể, giảm nguy cơ tái phát, đặc biệt ở người bệnh giai đoạn III và một số trường hợp giai đoạn II nguy cơ cao.
• Hóa trị trước phẫu thuật (hóa trị tân bổ trợ): Có thể sử dụng phác đồ FOLFOX (axit folinic, fluorouracil và oxaliplatin) hoặc CAPOX (capecitabine và oxaliplatin). Phương pháp này được cân nhắc ở một số trường hợp ung thư đại tràng tiến triển tại chỗ nhằm thu nhỏ khối u, tạo thuận lợi cho phẫu thuật và kiểm soát sớm bệnh ở mức vi thể.
• Hóa trị ung thư đại tràng tiến triển hoặc di căn: Irinotecan thường được phối hợp với fluorouracil và axit folinic trong phác đồ FOLFIRI. Ngoài ra, trifluridine/tipiracil (FTD/TPI) có thể được sử dụng ở người bệnh ung thư đại trực tràng di căn đã trải qua các phác đồ trước đó nhưng bệnh vẫn tiến triển hoặc không còn phù hợp với những lựa chọn điều trị trước. (1, 2)

Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời gian hóa trị phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, thể trạng và khả năng dung nạp của người bệnh. Các tác dụng phụ có thể gặp gồm buồn nôn, tiêu chảy, giảm tế bào máu và tê bì tay chân, tùy loại thuốc sử dụng.

2. Thuốc điều trị nhắm trúng đích

Liệu pháp nhắm trúng đích có thể được sử dụng đơn lẻ hoặc cùng hóa trị hoặc kết hợp với thuốc điều trị nhắm trúng đích khác. Thuốc có tác dụng cho ung thư đại tràng di căn, khi có đột biến gen phù hợp để chống lại các loại ung thư đã di căn đến các bộ phận xa của cơ thể.

Một số loại thuốc điều trị nhắm trúng đích như:

• Thuốc nhắm vào sự hình thành mạch máu như Bevacizumab, ramucirumab, ziv-aflibercept, fruquintinib. Thuốc được truyền theo đường tĩnh mạch mỗi 2-3 tuần và thường được kết hợp với hóa trị.
• Thuốc nhắm vào tế bào ung thư có thay đổi thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì (EGFR): Thuốc cetuximab, panitumumab thường được truyền tĩnh mạch, 1 tuần 1 lần hoặc 2 tuần một lần.
• Thuốc nhắm vào các tế bào có gen BRAF thay đổi như Encorafenib. Thuốc này có thể dùng cùng thuốc ức chế EGFR hoặc kết hợp với hóa trị.
• Thuốc nhắm vào các tế bào có sự đột biến gen HER2: Trường hợp tế bào ung thư có quá nhiều protein thúc đẩy tăng trưởng gọi là HER2 có thể chỉ định các thuốc như trastuzumab, tucatinib, lapatinib…
• Thuốc nhắm vào tế bào có đột biến gen NTRK: Larotrectinib, entrectinib và repotrectinib thường được bào chế dạng viên nén hoặc dung dịch uống, dùng 1 hoặc 2 lần mỗi ngày.
• Thuốc nhắm vào các tế bào đột biến gen RET như selpercatinib dạng viên nang.
• Thuốc nhắm vào tế bào đột biến gen KRAS: Adagrasib, sotorasib và có thể dùng cùng với chất ức chế EGFR để điều trị ung thư đại tràng tiến triển.

3. Thuốc miễn dịch

Tế bào ung thư có thể che giấu và tránh được hệ miễn dịch phát hiện bằng cách kiểm soát các protein trên tế bào miễn dịch. Thuốc miễn dịch điều trị ung thư đại tràng sẽ nhắm vào các điểm kiểm soát này để giúp hệ thống miễn dịch của người bệnh nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư nếu khối u.

Thuốc miễn dịch được sử dụng cho người bệnh có kết quả xét nghiệm dương tính với các thay đổi gen cụ thể như mức độ bất ổn vi vệ tinh cao (MSI-H) hoặc thay đổi ở một trong các gen sửa chữa không khớp (MMR).

Một số thuốc miễn dịch điều trị ung thư đại tràng như:

• Thuốc ức chế PD-1: Pembrolizumab, nivolumab, dostarlimb. Thuốc thường được tiêm truyền theo đường tiêm tĩnh mạch, sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp.
• Chất ức chế CTLA-4 như ipilimumab để tăng cường phản ứng miễn dịch, có thể sử dụng cùng nivolumab điều trị ung thư đại tràng.

4. Thuốc hỗ trợ điều trị

Thuốc hỗ trợ điều trị là các loại thuốc giúp giảm triệu chứng do ung thư đại tràng gây ra hoặc giảm các tác dụng phụ khi dùng thuốc hóa trị, thuốc miễn dịch hoặc thuốc nhắm trúng đích.

Một số loại thuốc như:

• Thuốc giảm đau.
• Thuốc chống nôn.
• Thuốc chống viêm.
• Thuốc chống tiêu chảy.
• Thuốc kích thích tạo máu.

Thử nghiệm thuốc trong điều trị ung thư đại tràng

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là điểm nghiên cứu quốc tế đầu tiên và duy nhất ngoài Mỹ thử nghiệm thuốc miễn dịch đường uống điều trị ung thư RBS2418. RBS2418 là thuốc miễn dịch điều trị ung thư đường uống, do công ty dược sinh học Riboscience (Mỹ) phát triển, có sự tham gia của các chuyên gia từ Đại học Stanford (Mỹ). Thuốc có tiềm năng giúp hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư hiệu quả; được bào chế dưới dạng đường uống, dễ sử dụng và giảm chi phí điều trị cho người bệnh.

Thử nghiệm thuốc miễn dịch đường uống điều trị ung thư trước hết được tiến hành trên bệnh nhân ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối và không còn đáp ứng với phương pháp điều trị nào.

Hiệu quả của thuốc điều trị ung thư đại tràng

Hiệu quả của thuốc điều trị ung thư đại tràng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giai đoạn bệnh, đặc điểm của khối u, loại thuốc điều trị, mức độ đáp ứng của cơ thể, tình trạng sức khỏe của người bệnh. Đôi khi khả năng hấp thụ và hiệu quả của thuốc còn phụ thuộc vào thời điểm uống thuốc, chế độ ăn uống, bệnh lý nền, tương tác với thuốc hoặc chu kỳ điều trị.

Bác sĩ sẽ theo dõi mức độ đáp ứng của từng bệnh nhân để điều chỉnh phác đồ phù hợp để tăng hiệu quả của thuốc điều trị ung thư đại tràng.

Cách sử dụng thuốc chữa ung thư đại tràng như thế nào hiệu quả?

Để thuốc chữa ung thư đại tràng phát huy hiệu quả, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị cá thể hóa phù hợp với từng giai đoạn, mức độ đáp ứng của người bệnh như:

• Đúng loại thuốc theo từng giai đoạn. Người bệnh cần được chỉ định xét nghiệm gen để chọn thuốc phù hợp trên đặc điểm sinh học của khối u.
• Đúng phác đồ, không nên tự ý giảm liều, dừng liều.
• Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên môn về liều lượng, thời gian uống, lưu ý khi sử dụng thuốc.
• Theo dõi chặt chẽ các chỉ số xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh, marker ung thư đại tràng (chỉ dấu ung thư) để đánh giá mức độ đáp ứng thuốc và điều chỉnh phác đồ phù hợp.
• Kiểm soát tác dụng phụ để đảm bảo không gián đoạn điều trị và giảm khó chịu cho người bệnh.
• Kết hợp chế độ dinh dưỡng lành mạnh để cơ thể hấp thụ và đáp ứng tốt với thuốc.
• Vệ sinh cá nhân sạch sẽ và tạo môi trường sống sạch sẽ, an toàn cho người bệnh.

Tác dụng phụ có thể gặp phải

Tác dụng phụ của thuốc điều trị ung thư đại tràng là khác nhau, dựa trên từng loại thuốc điều trị. Một số tác dụng phụ có thể gặp phải như:

• Mệt mỏi, đau nhức cơ thể.
• Rụng tóc.
• Buồn nôn, nôn.
• Chán ăn.
• Loét miệng.
• Tiêu chảy.
• Sốt
• Các phản ứng trên dạ như phát ban, mẩn đỏ.
• Một số loại thuốc có thể gây ra các triệu chứng thần kinh như tê, ngứa bàn tay, bàn chân.
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Ảnh hưởng đến tâm lý như lo âu, trầm cảm.

Lưu ý khi điều trị ung thư đại tràng bằng thuốc

Khi điều trị ung thư đại tràng bằng thuốc, người bệnh cần tuân thủ theo chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ chuyên môn và theo dõi các dấu hiệu bất thường để thông báo với bác sĩ xử lý kịp thời. Một số lưu ý cần thiết như:

• Chủ động theo dõi sức khỏe, tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ khi dùng thuốc hoặc truyền thuốc.
• Dùng thuốc theo đúng giờ và lịch trình đã đặt ra. Nếu quên liều hoặc uống quá liều cần thông báo với bác sĩ để có phương án điều chỉnh phù hợp.
• Thông báo cho bác sĩ các dấu hiệu, triệu chứng bất thường xảy ra để được điều trị hoặc dùng thuốc hỗ trợ kịp thời.
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học và hợp lý để cơ thể phục hồi và đáp ứng với thuốc như đủ nhóm chất đạm, chất béo, tinh bột, chất xơ, vitamin và khoáng chất thiết yếu. Nên chia nhỏ bữa ăn để giảm tình trạng chán ăn, buồn nôn và sử dụng các thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa.
• Uống nhiều nước để cơ thể không bị mất nước.
• Tập thể dục thể thao nhẹ nhàng phù hợp với thể trạng cơ thể.
• Giữ tinh thần lạc quan, thoải mái.
• Thăm khám định kỳ theo lịch bác sĩ đưa ra.

Người bệnh ung thư đại tràng có thể đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được bác sĩ chuyên khoa Ung bướu thăm khám, đánh giá giai đoạn bệnh và tư vấn phương án điều trị phù hợp. Dựa trên tình trạng sức khỏe, đặc điểm khối u và kết quả xét nghiệm, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định hóa trị, điều trị đích, miễn dịch hoặc phối hợp các phương pháp khi cần thiết. Liên hệ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được hỗ trợ đặt lịch khám và tư vấn cụ thể.

Để đặt lịch khám và điều trị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ theo phương thức:

Việc lựa chọn thuốc điều trị ung thư đại tràng cần dựa trên giai đoạn bệnh, đặc điểm sinh học khối u, thể trạng và mục tiêu điều trị. Hóa trị, điều trị đích và miễn dịch có thể được sử dụng riêng lẻ hoặc phối hợp nhằm giảm nguy cơ tái phát, kiểm soát bệnh tiến triển và kéo dài thời gian sống. Hiệu quả và tác dụng phụ của từng phác đồ khác nhau ở mỗi người bệnh, do đó cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá, cá thể hóa và theo dõi trong suốt quá trình điều trị.