Thời tiết nóng và độ ẩm cao có thể khiến việc kiểm soát bệnh đái tháo đường trong mùa hè trở nên khó khăn hơn. Người bệnh dễ mất nước, đường huyết có thể dao động, trong khi nhiệt độ cao còn ảnh hưởng đến insulin, thuốc và các thiết bị theo dõi đường huyết. Vậy người bệnh tiểu đường cần lưu ý điều gì trong mùa hè? ThS.BS.CKII Trần Nguyễn Quỳnh Trâm, Phó khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sẽ giải đáp chi tiết trong bài viết sau.
Trong mùa hè, người bệnh đái tháo đường cần đặc biệt lưu ý những điều sau để bảo vệ sức khỏe:
Người mắc đái tháo đường có nguy cơ mất nước nhanh hơn trong thời tiết nóng. Khi cơ thể thiếu nước, nồng độ glucose trong máu có thể tăng. Ngược lại, đường huyết cao làm tăng bài tiết nước tiểu và khiến cơ thể tiếp tục mất thêm nước, tạo thành vòng xoắn bất lợi cho việc kiểm soát đường huyết.
Người bệnh nên uống nước đều trong ngày thay vì chỉ uống khi cảm thấy khát. Nước lọc là lựa chọn ưu tiên. Các loại nước ngọt, nước tăng lực hoặc đồ uống chứa nhiều đường có thể làm đường huyết tăng nhanh nên cần hạn chế. Người đang mắc suy tim, bệnh thận hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế lượng dịch không nên tự ý tăng lượng nước uống mà cần trao đổi với bác sĩ để xác định mức phù hợp.
Khi xuất hiện khát nhiều, khô miệng, mệt mỏi, chóng mặt, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu, người bệnh cần nghĩ đến khả năng mất nước và theo dõi tình trạng sức khỏe sát hơn.
Nhiệt độ cao có thể làm thay đổi cách cơ thể sử dụng insulin. Đồng thời, mùa hè thường kéo theo những thay đổi về thời gian ăn uống, vận động, du lịch hoặc sinh hoạt, khiến đường huyết dễ dao động hơn bình thường. CDC khuyến cáo người mắc đái tháo đường kiểm tra đường huyết thường xuyên hơn trong những ngày nóng, đặc biệt trước, trong và sau khi vận động.
Người sử dụng máy đo đường huyết liên tục (CGM) vẫn nên lưu ý các cảnh báo và theo dõi triệu chứng của cơ thể. Khi kết quả đo khác nhiều so với cảm nhận thực tế hoặc thiết bị có dấu hiệu hoạt động bất thường sau khi tiếp xúc nhiệt độ cao, cần kiểm tra lại theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Không tự ý tăng hoặc giảm liều insulin, thuốc hạ đường huyết chỉ vì thời tiết thay đổi. Việc điều chỉnh phác đồ cần dựa trên kết quả đường huyết và hướng dẫn của bác sĩ điều trị.
Mùa hè là thời điểm nhiều người tăng hoạt động thể chất như đi bộ, bơi lội hoặc du lịch. Hoạt động thể lực có thể làm giảm đường huyết trong khi tập và kéo dài nhiều giờ sau đó, nhất là ở người đang sử dụng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết.
Các biểu hiện hạ đường huyết thường gặp gồm run tay, đói, mệt, chóng mặt, đau đầu, tim đập nhanh, lú lẫn hoặc nhìn không rõ. Với nhiều người bệnh, mức đường huyết dưới 70 mg/dL được xem là hạ đường huyết, tuy nhiên ngưỡng mục tiêu cụ thể có thể khác nhau giữa từng người.
Người có nguy cơ hạ đường huyết nên mang theo nguồn carbohydrate hấp thu nhanh như viên glucose khi ra ngoài và biết cách xử trí theo kế hoạch đã được nhân viên y tế hướng dẫn.
Vận động thể chất vẫn rất cần thiết đối với người mắc đái tháo đường, nhưng thời điểm tập luyện cần được điều chỉnh trong mùa hè. Người bệnh nên ưu tiên sáng sớm hoặc chiều tối, khi nhiệt độ thấp hơn; tránh tập luyện cường độ cao ngoài trời vào thời điểm nóng nhất trong ngày. Có thể chuyển sang tập trong nhà hoặc nơi có điều hòa khi nhiệt độ và độ ẩm ngoài trời quá cao.
Trong quá trình tập, nên chuẩn bị nước uống và dụng cụ kiểm tra đường huyết. Người sử dụng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết cần kiểm tra đường huyết theo kế hoạch cá nhân trước, trong và sau vận động.
Insulin nhạy cảm với nhiệt độ. Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp có thể ảnh hưởng đến chất lượng thuốc. Vì vậy, không nên để insulin dưới ánh nắng trực tiếp, trong cốp hoặc khoang xe ô tô nóng, gần nguồn nhiệt hay trong ngăn đông tủ lạnh.
Khi mang insulin đi xa, người bệnh có thể sử dụng túi giữ nhiệt phù hợp nhưng không đặt insulin trực tiếp lên đá hoặc túi gel đông lạnh. Mỗi loại insulin có hướng dẫn về nhiệt độ và thời gian bảo quản khác nhau, do đó cần tuân thủ thông tin của nhà sản xuất và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Thuốc uống điều trị đái tháo đường cũng không nên để trong xe nóng hoặc dưới ánh nắng trực tiếp.
Không chỉ thuốc, máy đo đường huyết, que thử, máy bơm insulin và một số thiết bị hỗ trợ điều trị cũng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiệt. Người bệnh không nên để các thiết bị này trong ô tô, cạnh hồ bơi, ngoài bãi biển hoặc nơi có ánh nắng chiếu trực tiếp.
Khi đi du lịch, cần mang theo đầy đủ thuốc, que thử, kim tiêm hoặc vật tư cần thiết và bảo quản theo đúng hướng dẫn. Nên chuẩn bị lượng dự phòng phù hợp để tránh gián đoạn điều trị khi lịch trình thay đổi.
Người bệnh đái tháo đường không nên đi chân trần, kể cả khi đi biển hoặc quanh hồ bơi. Tổn thương thần kinh do đái tháo đường có thể làm giảm cảm giác ở bàn chân, khiến người bệnh không nhận biết ngay khi bị bỏng do cát nóng, trầy xước hoặc có vết thương nhỏ. CDC cũng khuyến cáo sử dụng trang phục nhẹ, thoáng, đội mũ và chống nắng khi hoạt động ngoài trời.
Sau khi đi ngoài trời hoặc vận động, nên kiểm tra bàn chân để phát hiện sớm phồng rộp, vết cắt, đỏ da hoặc tổn thương bất thường.
Du lịch, nghỉ hè hoặc các buổi gặp gỡ có thể làm thay đổi giờ ăn và giờ dùng thuốc. Bỏ bữa hoặc ăn muộn trong khi vẫn sử dụng insulin hay một số thuốc hạ đường huyết có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết. Ngược lại, sử dụng nhiều đồ uống có đường, món tráng miệng hoặc ăn nhiều hơn thường ngày có thể khiến đường huyết tăng.
Người bệnh nên cố gắng duy trì lịch ăn uống và dùng thuốc đã được hướng dẫn, đồng thời chủ động kiểm tra đường huyết khi sinh hoạt thay đổi đáng kể.
Kiệt sức vì nóng và sốc nhiệt có thể nguy hiểm, đặc biệt ở người đái tháo đường có tổn thương thần kinh hoặc mạch máu làm giảm khả năng tự làm mát của cơ thể. Khi người bệnh có biểu hiện bất thường liên quan đến nhiệt, cần nhanh chóng đưa đến nơi mát và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi tình trạng nghiêm trọng hoặc không cải thiện.
Ngoài ra, người bệnh cần đặc biệt chú ý khi đường huyết tăng rất cao kèm khát nhiều, tiểu nhiều, buồn nôn, nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi trái cây hoặc mệt lả. Đây có thể là biểu hiện của nhiễm toan ceton do đái tháo đường, một biến chứng cấp cứu thường gặp hơn ở đái tháo đường type 1 nhưng cũng có thể xảy ra ở type 2
Thời tiết nóng không có nghĩa người mắc đái tháo đường phải hạn chế mọi hoạt động ngoài trời. Điều quan trọng là chủ động phòng mất nước, kiểm tra đường huyết phù hợp, tránh vận động vào thời điểm quá nóng và bảo quản thuốc, insulin cũng như thiết bị đúng hướng dẫn. Người bệnh có đường huyết dao động bất thường trong mùa hè, thường xuyên hạ đường huyết hoặc đang mắc thêm bệnh tim, thận nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa Nội tiết – Đái tháo đường để được điều chỉnh kế hoạch chăm sóc phù hợp với tình trạng sức khỏe.
>> Xem thêm: Thời tiết ảnh hưởng đến đường huyết như thế nào? Cần lưu ý ra sao?
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bác sĩ Trần Nguyễn Quỳnh Trâm khuyến cáo, bên cạnh việc uống đủ nước và theo dõi đường huyết, người bệnh đái tháo đường trong mùa hè cần chú ý bảo quản thuốc, insulin và thiết bị đo đường huyết đúng cách trong mùa hè, vì nhiệt độ cao có thể ảnh hưởng đến chất lượng và độ chính xác của các sản phẩm này. Khi ra ngoài trời nắng, người bệnh nên đội nón rộng vành, che ô, đeo kính bảo vệ mắt, mặc trang phục chống nắng và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nhiệt độ cao để giảm nguy cơ mất nước, tổn thương da và rối loạn đường huyết.
