Mục tiêu của xạ trị ung thư hạch

Lymphoma, hay còn gọi là ung thư hạch bạch huyết, là một loại ung thư bắt nguồn từ các tế bào lympho trong hệ miễn dịch của cơ thể, khiến các tế bào này phân chia không kiểm soát và tích tụ bất thường. Vậy xạ trị có thể được chỉ định cho ung thư hạch không? Mục tiêu của xạ trị ung thư hạch là gì? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau.

Ung thư hạch (u lympho) có nên xạ trị không?

Có thể, xạ trị có thể được chỉ định trong điều trị ung thư hạch, thường được sử dụng kết hợp với hóa trị. Hiện hóa trị vẫn là phương pháp chính do ung thư hạch là bệnh ung thư mang tính toàn thân. Mục tiêu xạ trị ung thư hạch nhằm tiêu diệt các tế bào u lympho tại chỗ, kiểm soát bệnh tại vùng hạch, giảm triệu chứng (ví dụ đau do hạch to, chèn ép). Tuy nhiên, vai trò của xạ trị ung thư cũng khác nhau ở mỗi loại u lympho: (1)

• Lymphoma Hodgkin (HL): Xạ trị kết hợp với hóa trị vẫn là tiêu chuẩn trong nhiều phác đồ, đặc biệt ở giai đoạn sớm.
• Lymphoma không Hodgkin (NHL): Xạ trị có vai trò hẹp hơn, chủ yếu trong một số thể khu trú, u xâm lấn tại chỗ hoặc khi cần kiểm soát triệu chứng.

Ung thư hạch hiện nay chủ yếu được xạ trị bằng chiếu ngoài (EBRT), trong đó các kỹ thuật hiện đại như: IGRT, IMRT, 3D-CRT được áp dụng để đạt hiệu quả cao và giảm tác dụng phụ.

Mục tiêu của xạ trị ung thư hạch

Mục tiêu của xạ trị trong điều trị ung thư hạch (u lympho) có thể chia thành hai nhóm chính: điều trị triệt căn và điều trị giảm nhẹ.

1. Mục tiêu triệt căn

• Tiêu diệt tế bào ung thư tại chỗ còn sót lại sau hóa trị.
• Tăng khả năng kiểm soát tại vùng hạch và giảm nguy cơ tái phát tại chỗ.
• Với lymphoma Hodgkin giai đoạn sớm, xạ trị kết hợp hóa trị giúp nâng cao tỉ lệ sống còn lâu dài.
• Với lymphoma không Hodgkin khu trú, xạ trị có thể giúp kiểm soát bệnh.

2. Mục tiêu giảm nhẹ

• Thu nhỏ khối hạch khi quá to, gây chèn ép khí quản, tủy sống, tĩnh mạch chủ…
• Giảm triệu chứng như đau, khó thở, nuốt nghẹn.
• Cải thiện chất lượng sống trong trường hợp bệnh tiến xa hoặc tái phát không còn khả năng chữa khỏi.

Quy trình xạ trị điều trị ung thư hạch

Dưới đây là quy trình xạ trị điều trị ung thư hạch được tiến hành theo các bước chuẩn y khoa để vừa hiệu quả vừa an toàn cho người bệnh:

• Khám và chỉ định ban đầu: Bác sĩ đánh giá loại lymphoma (Hodgkin hay không Hodgkin), giai đoạn, vị trí hạch,… và chỉ định xạ trị nếu phù hợp.
• Lập kế hoạch xạ trị:
  • Chụp CT mô phỏng (có thể kết hợp PET-CT) để xác định vị trí hạch và mô lành cần bảo vệ.
  • Đánh dấu vị trí xạ trị trên da hoặc bằng mặt nạ/khung cố định (nếu xạ trị vùng đầu cổ).
  • Bác sĩ xạ trị và kỹ sư vật lý y khoa tính toán liều tia chính xác, chọn góc chiếu tia, diện tích và thể tích cần chiếu.
• Thực hiện xạ trị ung thư hạch:
  • Người bệnh nằm đúng tư thế đã cố định từ giai đoạn mô phỏng.
  • Máy gia tốc tuyến tính phát ra tia (thường là tia X năng lượng cao).
  • Mỗi lần chiếu chỉ kéo dài vài phút, hoàn toàn không đau.
• Theo dõi trong thời gian xạ trị:
  • Bác sĩ kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng tuần cho người bệnh.
  • Điều chỉnh kế hoạch nếu cần.

Sau khi kết thúc liệu trình, người bệnh sẽ được đánh giá hiệu quả sau điều trị và lên kế hoạch chăm sóc, theo dõi sức khỏe lâu dài.

Tác dụng phụ có thể xảy ra khi xạ trị u lympho

Dưới đây là một số tác dụng phụ có thể gặp khi xạ trị ung thư hạch: (2)

1. Tác dụng phụ thường gặp

Tùy thuộc vào vị trí hạch được chiếu tia mà một số tác dụng phụ có thể gặp gồm:

• Mệt mỏi nhẹ.
• Da vùng chiếu đỏ, khô, rát nhẹ (như cháy nắng).
• Rụng tóc cục bộ (chỉ ở vùng được chiếu tia).
• Khô miệng, viêm họng, khó nuốt nếu xạ trị vùng cổ – ngực.
• Ho, khó thở nhẹ nếu chiếu gần phổi.
• Buồn nôn, tiêu chảy nếu chiếu vào bụng.

Hầu hết các triệu chứng này sẽ giảm dần sau khi kết thúc điều trị.

2. Tác dụng phụ nghiêm trọng lâu dài

Hiện nay, nhờ có các kỹ thuật xạ trị hiện đại, liều xạ được tính toán chính xác và phạm vi điều trị được kiểm soát chặt chẽ, tác dụng phụ nghiêm trọng của xạ trị ung thư hạch rất hiếm khi xảy ra. Việc theo dõi và chăm sóc định kỳ cũng giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và xử trí kịp thời, đồng thời hỗ trợ người bệnh duy trì sức khỏe ổn định sau điều trị. Tuy nhiên người bệnh vẫn cần lưu ý một số tác dụng phụ hiếm gặp dưới đây:

• Suy giáp (nếu chiếu vào vùng cổ, tuyến giáp).
• Bệnh tim mạch (tổn thương van tim, bệnh mạch vành, viêm màng ngoài tim) nếu chiếu tia ở vùng ngực – trung thất.
• Tổn thương phổi do tia (viêm phổi do tia, xơ phổi).
• Vô sinh (nếu chiếu gần vùng chậu mà không bảo vệ cơ quan sinh dục).
• Nguy cơ ung thư thứ phát (ví dụ: ung thư vú, phổi, tuyến giáp, bệnh bạch cầu) có thể tăng lên sau 10-20 năm.
• Rối loạn phát triển xương, mô mềm (nếu điều trị ở trẻ em).

Khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ khám, điều trị ung thư bằng phương pháp xạ trị uy tín, chất lượng tại TP.HCM. Bên cạnh đội ngũ y bác sĩ, kỹ sư được đào tạo, nghiên cứu sâu về Xạ trị, khoa còn được trang bị nhiều thiết bị phục vụ điều trị ung thư hiện đại như máy xạ trị gia tốc tuyến tính Versa HD, thiết bị đo kiểm liều BLUE PHANTOME 2 đầu tiên tại Việt Nam, hệ thống chụp PET/CT Discovery IQ, phần mềm lập kế hoạch điều trị Monaco 6,… giúp người bệnh được điều trị hiệu quả, an toàn với chi phí hợp lý.

Để đặt lịch khám, tư vấn, xạ trị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Xạ trị ung thư hạch là phương pháp điều trị hiệu quả trong nhiều trường hợp, đặc biệt khi kết hợp với hóa trị. Các phương pháp xạ trị chiếu ngoài tiên tiến hiện nay đã có thể điều trị hiệu quả, giảm thiểu nguy cơ gặp biến chứng, tác dụng phụ cho người bệnh.