Xạ trị hít sâu nín thở (DIBH – Deep Inspiration Breath Hold) là kỹ thuật được dùng trong xạ trị nhiều loại ung thư vùng ngực. Vậy kỹ thuật này mang lại những lợi ích gì trong quá trình điều trị và sức khỏe lâu dài của người bệnh? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Liệu pháp xạ trị hít sâu nín thở là gì?
Xạ trị hít sâu nín thở là kỹ thuật hít sâu và nín thở, để nâng cao và giữ ổn định vị trí lồng ngực trong khoảng thời gian chiếu xạ. Khi thực hiện kĩ thuật, người bệnh được hướng dẫn hít vào sâu hơn bình thường, sau đó nín thở lại, giữ ổn định lồng ngực mình trong 15-30 giây. Khi hít một hơi sâu, phổi sẽ nở ra (làm tăng lượng khí trong phổi) và cơ hoành dẹt xuống, đẩy tim ra xa khỏi vị trí chiếu xạ. Việc tăng khoảng cách giữa chùm tia bức xạ và tim giúp giảm nguy cơ tiềm ẩn gây tổn thương tim và các cơ quan khác như gan, phổi.
Kỹ thuật DIBH đã được chứng minh là giảm đáng kể liều bức xạ tới tim và động mạch vành trái. Các nghiên cứu cho thấy, mức giảm liều trung bình tới tim dao động từ 25%-67%, liều tới động mạch vành trái giảm từ 20%-73% khi so sánh với thở tự do khi chiếu xạ. (1)
Khi hít sâu, phổi và cơ hoành giãn nở, tạo không gian trống giúp tim hạn chế tiếp xúc với liều xạ không cần thiết.
Ứng dụng của kỹ thuật kiểm soát nhịp thở trong xạ trị
Kỹ thuật nín thở sâu khi xạ trị có thể được dùng trong nhiều trường hợp như:
Xạ trị vú trái: Ung thư vú bên trái thường nằm gần tim. Việc xạ trị vú bên trái từ lâu đã được chứng minh có liên quan đến nguy cơ tổn thương tim. Do đó, cần kiểm soát nhịp thở để hạn chế tối đa liều xạ có thể ảnh hưởng tới tim.
Xạ trị lymphoma (ung thư hạch) vùng ngực: Kỹ thuật DIBH được đặc biệt khuyến nghị cho những người bệnh có chỉ định xạ trị hạch vùng ngực vì kỹ thuật này giúp giảm liều bức xạ tới tim.
Kỹ thuật này cũng được chỉ định khi xạ trị các tổn thương có thể di động theo nhịp hô hấp như tổn thương của phổi, trung thất, thành ngực, gan. Việc nín thở trong thời gian ngắn, ổn định vị trí lồng ngực có thể giúp giảm di động các tổn thương ở các vùng này, giúp cho xạ trị chính xác hơn.
Mặc dù trọng tâm chính là bảo vệ tim, DIBH cũng có thể được áp dụng để bảo vệ các cơ quan khác. Ví dụ, người bệnh ung thư vú bên phải có thể được hưởng lợi từ DIBH vì kỹ thuật này giúp giảm liều xạ tới phổi cùng bên và tổng liều bức xạ tới phổi.
Người bệnh được xạ trị ung thư vú trái cần dùng liệu pháp DIBH để hạn chế tối đa nguy cơ ảnh hưởng đến cơ quan xung quanh như tim, phổi.
Ưu điểm của DIBH đối với bệnh nhân xạ trị
Dưới đây là những ưu điểm mà kỹ thuật DIBH đem lại cho người bệnh được chỉ định xạ trị:
Giảm liều bức xạ vào tim (đặc biệt trong ung thư vú bên trái), giảm nguy cơ mắc các biến chứng tim sau xạ trị.
Giảm liều xạ lên phổi, từ đó hạn chế viêm phổi do tia xạ.
Giảm độc tính muộn, đặc biệt quan trọng ở bệnh nhân trẻ tuổi.
Tăng độ chính xác của tia xạ lên khối u nhờ giảm chuyển động do hô hấp, giúp điều trị hiệu quả hơn.
Tâm lý người bệnh cũng yên tâm hơn khi biết tim/phổi được bảo vệ.
Dễ tập luyện, thực hiện. Người bệnh thường chỉ mất một buổi tập để có thể thực hiện đúng kỹ thuật theo hướng dẫn của bác sĩ.
Hướng dẫn cách hít sâu nín thở (DIBH)
Phương pháp xạ trị hít sâu nín thở rất đơn giản như sau:
Bước 1: Người bệnh hít sâu hơn ngưỡng bình thường và nín thở trong khoảng 20 giây, giữ ổn định vị trí của lồng ngực. Trong 20 giây này, máy sẽ hoạt động phát tia điều trị. Khi người bệnh thở ra hoặc khi ngưỡng thở vượt ra ngoài mức quy định máy sẽ tự động ngừng phát tia.
Bước 2: Sau mỗi lần nín thở, người bệnh có một khoảng thời gian nghỉ để thở bình thường. Sau đó, lại tiếp tục hít một hơi sâu và nín thở, giữ lồng ngực ở vị trí ổn định để tiếp tục điều trị.
Bước 3: Quá trình này lặp đi lặp lại cho đến khi kết thúc buổi xạ trị.
Người bệnh sẽ được hướng dẫn hít – thở trước khi tiến hành xạ trị.
Khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ xạ trị chất lượng, uy tín tại TP.HCM. Khoa Xạ trị có đội ngũ y bác sĩ ung bướu, kỹ sư vật lý y khoa giàu kinh nghiệm, được đào tạo, làm việc tại nhiều bệnh viện, trung tâm ung bướu lớn trên thế giới. Bệnh viện được trang bị đầy đủ các trang thiết bị hiện đại, có thể chẩn đoán, lên kế hoạch, với các phương pháp tiên tiến như: xạ trị bằng máy gia tốc tuyến tính Versa HD (Elekta, Thụy Điển), máy chụp PET/CT Discovery IQ Gen 3, thiết bị đo kiểm liều BLUE PHANTOM 2, phần mềm lập kế hoạch điều trị Monaco 6®,…
Bên cạnh đó, người bệnh cũng được hội chẩn, điều trị đa mô thức với nhiều chuyên khoa như Ngoại lồng ngực, Tiêu hóa, Tim mạch, Nội tiết,… giúp quá trình điều trị hiệu quả, an toàn hơn. Với ưu thế bệnh viện đa khoa chuyên sâu, tại Tâm Anh, người bệnh được khám, chẩn đoán, điều trị toàn diện với quy trình khép kín, tối ưu, giúp tiết kiệm thời gian, công sức với chi phí hợp lý.
Để đặt lịch khám, tư vấn, xạ trị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Trên đây là một số thông tin tổng quan về kỹ thuật xạ trị hít sâu nín thở DIBH. Trong xạ trị ung thư vùng ngực và bụng như: ung thư vú, phổi, gan,… các khối u có khả năng di chuyển theo chuyển động thở, kỹ thuật DIBH giúp kiểm soát chuyển động khối u, đảm bảo điều trị trúng đích, an toàn.
Cập nhật lần cuối: 16:31 30/12/2025
Chia sẻ:
Nguồn tham khảo
Bergom, C., Currey, A., Desai, N., Tai, A., & Strauss, J. B. (2018). Deep Inspiration Breath Hold: Techniques and Advantages for Cardiac Sparing During Breast Cancer Irradiation. Frontiers in Oncology, 8, 87–87. https://doi.org/10.3389/fonc.2018.00087
