Khi bị viêm phế quản co thắt, đường thở bị thu hẹp lại tạm thời khiến người bệnh khó thở, tức ngực. Vậy viêm phế quản co thắt có nguy hiểm không và có khả năng biến chứng, nguy hiểm sức khỏe, tính mạng không? Chi tiết xem qua bài viết dưới đây!
Viêm phế quản co thắt là một tình trạng nguy hiểm. Không chỉ gây khó thở mà những biến chứng tiềm ẩn nguy hiểm liên quan đến co thắt phế quản cũng rất đáng quan ngại như ngất xỉu hoặc hôn mê. Ngoài ra, mức độ nguy hiểm của co thắt phế quản còn tùy thuộc vào việc nó xảy ra trong tình huống nào: gây mê, thể thao hay ngủ… Mỗi tình huống khác nhau sẽ để lại những hậu quả với mức độ nghiêm trọng khác nhau. (1)
Co thắt phế quản hay “co thắt đường hô hấp” là tình trạng co thắt cơ trơn thành phế quản, mạng lưới hô hấp trung tâm của phổi, làm hạn chế sự trao đổi khí trong cơ thể, khiến đường thở bị tắc nghẽn tạm thời.
Tình trạng co thắt đột ngột, không tự chủ này thường gặp ở những người mắc các bệnh về đường hô hấp như hen suyễn. Ở những người mắc bệnh hen suyễn, đường hô hấp thường bị viêm và tích tụ chất nhầy, khiến không gian lưu thông không khí bị giảm đáng kể. Phế quản của họ cũng giống như những nhánh cây bị kẹt bên trong lõi do viêm và phù nề.
Trong quá trình co thắt, phế quản co lại theo tác động của các cơ xung quanh. Do đó, bằng cách co lại, phế quản sẽ làm giảm lưu lượng hô hấp. Tình trạng này có thể tồn tại vĩnh viễn, làm giảm khả năng hô hấp của người bị hen suyễn.
Hen suyễn chỉ là một trong những nguyên nhân gây viêm phế quản co thắt. Các nguyên nhân khác bao gồm: virus, vi khuẩn trú ngụ tại đường hô hấp, các bệnh lý về phổi, bệnh lý tim mạch, các yếu tố kích hoạt (khói thuốc, bụi, hóa chất, chất gây dị ứng…), thay đổi nhiệt độ đột ngột, co thắt do tập thể dục…
Trước tiên, phải khẳng định co thắt phế quản là một cơn co thắt dữ dội. Do đó, những biến chứng của nó có liên quan chặt chẽ đến tình trạng của người bệnh tại thời điểm xảy ra các cơn co thắt. Lúc này, người bệnh có thể ngất xỉu, hôn mê, hoảng loạn, run rẩy, đổ mồ hôi, thiếu oxy, suy tim… Vậy cụ thể viêm phế quản co thắt có ảnh hưởng gì đến sức khỏe của người bệnh và có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nào?
Khi nồng độ oxy trong máu thấp đến mức nguy hiểm hoặc nồng độ carbon dioxide trong máu cao đến mức nguy hiểm thì đó là tình trạng suy hô hấp đáng báo động.
Tắc nghẽn đường thở, suy yếu các cơ kiểm soát nhịp thở, giảm khả năng hít thở là những nguyên nhân khiến co thắt phế quản có thể dẫn đến biến chứng suy hô hấp.
Khi bị suy hô hấp, người bệnh có những biểu hiện đặc trưng như: rất khó thở, da xanh tái, miệng, quanh mắt và dưới móng tay chuyển màu xám hoặc trắng, bị lẫn hoặc buồn ngủ.
Để chẩn đoán, bác sĩ có thể dùng máy cảm biến kỹ thuật số (cảm biến đo oxy) để phát hiện tình trạng lượng oxy trong máu thấp đến mức nguy hiểm và xét nghiệm máu để phát hiện lượng carbon dioxide trong máu cao đến mức nguy hiểm.
Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định cho thở bằng máy (hay còn gọi là thông khí cơ học) đến khi tình trạng suy hô hấp được cải thiện.
Viêm tai giữa thường đi kèm với nhiễm trùng đường hô hấp trên. Các triệu chứng bao gồm: đau tai, sốt, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy… Biến chứng viêm tai giữa do viêm phế quản co thắt thường xảy ra ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ từ 3 tháng đến 3 tuổi. Nguyên nhân là do ở độ tuổi này, ống Eustachian chưa hoàn thiện cấu trúc và chức năng, góc của ống Eustachian nằm ngang và cơ chế đóng mở của Eustachian kém hiệu quả. Trường hợp viêm tai giữa, người bệnh sẽ được điều trị bằng kháng sinh và thuốc giảm đau. (2)
Tình trạng nhiễm trùng khiến các túi khí ở một hoặc cả hai bên phổi bị viêm gọi là viêm phổi. Khi người bệnh bị viêm phổi, bên trong các túi khí chứa đầy dịch hoặc mủ, gây ho có đờm hoặc có mủ, sốt, ớn lạnh và khó thở. Một số loại vi khuẩn, virus, nấm có thể là nguyên nhân gây ra viêm phổi hoặc viêm phế quản co thắt không được điều trị cũng có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm này.
Nhiều người thắc mắc viêm phế quản co thắt có nguy hiểm không thì câu trả lời là có nếu một trong những biến chứng của nó là viêm phổi. Viêm phổi có nguy hiểm hay không còn tùy loại vi khuẩn gây nhiễm trùng, mức độ nặng của bệnh, tuổi tác và sức khỏe tổng thể của người bệnh. Bệnh nghiêm trọng nhất đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, người trên 65 tuổi và những người có vấn đề về sức khỏe hoặc hệ miễn dịch suy yếu.
Xẹp phổi là hiện tượng bệnh lý xảy ra ở đường hô hấp khi phổi hoặc các thùy phổi bị xẹp một phần hay toàn bộ. Lúc này, khi cơ thể thực hiện động tác hít vào và thở ra, thay vì giãn nở như bình thường, các túi nhỏ phế nang sẽ bị xẹp (giảm thể tích) hoặc chứa đầy dịch.
Tùy vào mức độ nặng nhẹ mà tình trạng xẹp phổi sẽ thể hiện bằng các triệu chứng lâm sàng khác nhau. Thông thường nếu xẹp một vài phế ngang, biến chứng biến chuyển chậm và tự hồi phục được thì không có triệu chứng.
Nhưng khi nhiều túi phế nang đồng loạt giảm thể tích với mức độ nặng thì dấu hiệu nhận biết khá đặc trưng như: thở dồn dập, ho nhiều kèm đau tức ngực dữ dội, hít thở mạnh, đồng thời da ở môi, móng chân, tay chuyển màu thâm tím bất thường. Nếu xẹp phổi kèm theo viêm nhiễm, người bệnh có thể sốt cao, liên tục tăng tần suất cơn ho và mệt mỏi.
Viêm phế quản co thắt không phải hen suyễn nhưng nếu không điều trị đúng cách có thể dẫn đến hen suyễn. Bệnh phát triển thành các đợt bùng phát với các cơn hen suyễn đi kèm các triệu chứng ho, khó thở và tức ngực.
Viêm phế quản và tăng co thắt các cơ trơn thành phế quản làm thu hẹp đường thở. Người bệnh sẽ xuất hiện cơn co thắt khó thở. Các dấu hiệu khác có thể liên quan đến hen phế quản mạn tính, chẳng hạn như ho dai dẳng, thở khò khè, tức ngực và khó hít thở sâu. Hen suyễn do tập thể dục cũng có thể là biểu hiện của hen phế quản mạn tính. Ở một số người, rất khó để phát hiện ra bệnh hen suyễn mà phải cần những bài kiểm tra mới có thể đưa ra chẩn đoán.
Nhiễm trùng hô hấp dưới (Lower Respiratory Tract Infections – LRTI) ảnh hưởng đến khí quản, đường hô hấp và phổi. Trong đó, viêm phổi và viêm phế quản là những dạng LRTI phổ biến nhất. Viêm phế quản co thắt có thể dẫn đến nhiễm trùng đường hô hấp dưới và gây ra các bệnh, bao gồm:
Phải luôn cảnh giác với các tác nhân kích thích cơn co thắt, dùng thuốc dự phòng để kiểm soát cơn co thắt phế quản dài hạn, dùng thuốc hít để giãn phế quản nhanh khi bị khó thở, hạn chế nhiều hoạt động vui chơi, thể dục thể thao… đó là những thiệt thòi mà người bị viêm phế quản co thắt phải chấp nhận khi “sống chung” với bệnh.
Điều này khiến không ít người cảm thấy mệt vì chất lượng cuộc sống giảm mạnh, và nếu không kiểm soát và quản lý tốt, người bệnh còn đối diện với nguy cơ bị đe dọa tính mạng.
Có những yếu tố ảnh hưởng đến thời gian hồi phục sức khỏe do viêm phế quản co thắt như: tuổi tác, sức khỏe tổng thể, mức độ nặng nhẹ của các triệu chứng. Ở những người bệnh bị hen suyễn nặng, các triệu chứng tái phát viêm phế quản co thắt thường kéo dài từ 30 ngày, thậm chí 2 năm.
Tùy thuộc vào sức khỏe của lá phổi và phản ứng miễn dịch của người bệnh mà các đợt bùng phát có thể cách nhau dài hay ngắn. Nếu nghiêm trọng, bệnh không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh mà còn có thể dẫn đến tử vong.
Co thắt phế quản về bản chất không thể đoán trước. Chỉ biết rằng để giảm thiểu nguy cơ co thắt phế quản, người bệnh nên tránh các yếu tố kích hoạt, giữ vệ sinh sạch sẽ cho đường hô hấp, đồng thời theo các khuyến nghị y tế và lời khuyên của bác sĩ.
Một lối sống lành mạnh bao gồm: chế độ dinh dưỡng cân bằng, điều độ, giàu dưỡng chất thiết yếu; không tiếp xúc khói thuốc dưới mọi hình thức; tập luyện thể dục thể thao đúng cách; thường xuyên tập các bài tập hít thở sâu hoặc tập vật lý trị liệu hô hấp… có thể giúp người bệnh duy trì sức khỏe tốt cho phổi nói riêng và sức khỏe tổng thể nói chung.
Cuối cùng, bản thân người bệnh cần tìm hiểu và hiểu rõ về bệnh của mình, cách kiểm soát các triệu chứng, phát hiện dấu hiệu nghiêm trọng và xử trí. Bằng cách này, người bệnh có thể lấy lại quyền kiểm soát cuộc sống hàng ngày của mình.
Bệnh viêm phế quản co thắt có nguy hiểm không còn phụ thuộc vào ý thức phòng ngừa và dự đoán kịch phát cơn co thắt. Người bệnh cần nhớ những điều sau:
Sau cùng, dù chăm sóc như thế nào đều cần phối hợp với bác sĩ có chuyên môn tại bệnh viện uy tín để được hướng dẫn đúng cách và có những lời khuyên hữu ích trong các tình huống khẩn cấp và dự phòng.
Để đặt lịch khám, điều trị viêm phế quản co thắt và các bệnh lý hô hấp tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Mong rằng những thông tin trên đã giải đáp cho thắc mắc viêm phế quản co thắt có nguy hiểm không. Mặc dù nguy hiểm nhưng viêm phế quản co thắt có thể được kiểm soát nhờ ý thức chủ động phòng ngừa, quản lý và chăm sóc sức khỏe bản thân cũng như người thân trong gia đình.
