Ung thư tuyến tiền liệt có thể tiến triển chậm và chưa gây biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi khối u phát triển, người bệnh có thể gặp tình trạng tiểu khó, dòng tiểu yếu, tiểu nhiều lần, tiểu ra máu hoặc đau vùng lưng dưới. Tuy nhiên, những triệu chứng này cũng có thể xuất phát từ các bệnh tuyến tiền liệt lành tính. Việc thăm khám và thực hiện xét nghiệm theo chỉ định giúp bác sĩ xác định nguyên nhân, đánh giá giai đoạn bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Ung thư tuyến tiền liệt (Prostate Cancer) là bệnh lý ác tính hình thành khi các tế bào trong mô tuyến tiền liệt phát triển bất thường và mất kiểm soát. Tuyến tiền liệt nằm dưới bàng quang, bao quanh một phần niệu đạo và tham gia tạo dịch trong tinh dịch. Tế bào ung thư có thể khu trú tại tuyến, xâm lấn mô lân cận hoặc lan đến hạch bạch huyết, xương và các cơ quan khác.
Bệnh thường gặp ở nam giới, đặc biệt là ở người trên 50 tuổi, xảy ra do sự phát triển bất thường, mất kiểm soát của các tế bào và hình thành khối u ác tính trong tuyến tiền liệt. Bệnh thường tiến triển chậm và không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, nhiều nam giới chỉ đến thăm khám và phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn. (1)
Hầu hết các loại ung thư tuyến tiền liệt là ung thư biểu mô tuyến – bắt đầu từ sự phát triển bất thường của các tế bào tuyến. Một số loại ung thư tiền liệt tuyến ít phổ biến hơn bao gồm: (2)
Ung thư tiền liệt tuyến được chia thành 4 giai đoạn:
Các yếu tố gây ra các triệu chứng lâm sàng về tiết niệu thường gặp chính là do sự phát triển khối ung thư tuyến tiền liệt làm tắc nghẽn lưu thông nước tiểu, tắc nghẽn của bàng quang.
Bệnh nhân bị rối loạn tiểu tiện:
Các dấu hiệu ung thư khác biệt hẳn so với u lành tính tuyến tiền liệt, khi tế bào ung thư đã lan tỏa hoặc đã có di căn, người bệnh gặp các triệu chứng:
Hiện nay, nguyên nhân gây ung thư tiền liệt tuyến vẫn chưa được làm rõ. Tuy nhiên, bệnh đã được chứng minh là có mối quan hệ mật thiết với một số yếu tố như sau, bao gồm:
Càng lớn tuổi, nam giới càng dễ bị ung thư tuyến tiền liệt. Dưới 54 tuổi chỉ có 10% trường hợp phát hiện bệnh nhưng con số đã tăng đến 65% ở độ tuổi từ 55-74.
Nguy cơ người da màu bị ung thư tuyến tiền liệt cao hơn nhóm da trắng ở cùng độ tuổi. Tỷ lệ người châu Á mắc bệnh thường thấp hơn so với người da đen và da trắng.
Các trường hợp có bố hoặc anh em trai có tiền sử mắc bệnh thì nguy cơ mắc bệnh lên đến 2 – 3 lần.
PIN liên quan đến nguy cơ mắc ung thư, 25,8% ÷ 51% PIN biệt hoá cao phát triển thành ung thư tuyến tiền liệt.
Hiện nay, các nghiên cứu đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề về sinh bệnh học. Trong đó có nguyên nhân liên quan đến một số gen trong quá trình phát sinh và phát triển của tế bào ung thư và các yếu tố nguy cơ như môi trường, tiếp xúc với hóa chất, chế độ dinh dưỡng (ăn nhiều thịt đỏ, ăn ít rau), béo phì, hút thuốc, mắc bệnh lây qua đường tình dục, viêm tuyến tiền liệt, thắt ống dẫn tinh…
Ung thư tiền liệt tuyến là bệnh nguy hiểm, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh sẽ phải đối mặt với nhiều biến chứng, chẳng hạn như:
Theo thời gian, các khối u ác tính ở tuyến tiền liệt có thể di căn đến những cơ quan, mạch máu hoặc hệ bạch huyết lân cận. Thậm chí, khối u còn có khả năng di căn đến xương gây đau và gãy xương.
Khi đã di căn, bệnh vẫn có thể đáp ứng điều trị và được kiểm soát tốt nhưng không thể chữa khỏi hoàn toàn.
Ung thư tiền liệt tuyến và các phương pháp điều trị đều có thể dẫn đến tình trạng tiểu không tự chủ. Người bệnh cần được đánh giá, xác định mức độ và điều trị bằng các phương pháp nội khoa, đặt ống thông tiểu hoặc phẫu thuật để kiểm soát chức năng tiểu tiện.
Đây có thể là biến chứng của bệnh hoặc tác dụng không mong muốn trong điều trị ung thư tuyến tiền liệt, thường là phẫu thuật, xạ trị hoặc liệu pháp nội tiết tố. Tình trạng này có thể được cải thiện bằng thuốc hoặc phẫu thuật.
Để ngăn ngừa ung thư tuyến tiền liệt di căn, cũng như hạn chế tối đa các biến chứng tiểu không tự chủ, rối loạn cương dương làm ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sống và tiên lượng điều trị, bác sĩ khuyến cáo:
Trước tiên, bác sĩ sẽ thăm khám trực tràng để phát hiện những dấu hiệu bất thường của tuyến tiền liệt. Sau đó, người bệnh sẽ được chỉ định thực hiện một số xét nghiệm chuyên sâu hơn như:
Xét nghiệm PSA (prostate specific antigen) dùng để định lượng nồng độ kháng nguyên đặc hiệu của tuyến tiền liệt trong máu. Bình thường, giá trị PSA dưới 4ng/mL và tỷ lệ PSA tự do so với PSA toàn thể trên 20%. Nếu PSA tăng cao trên 4ng/mL và tỷ lệ PSA tự do/tổng thể dưới 15%, nguy cơ mắc bệnh là rất cao.
Hiện nay, xét nghiệm PSA được coi là hiệu quả nhất trong chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt. Việc áp dụng thực tiễn xét nghiệm PSA đã làm tăng lên đáng kể hiệu quả trong sàng lọc, chẩn đoán và theo dõi điều trị bệnh.
Xét nghiệm PSA (prostate specific antigen) định lượng nồng độ kháng nguyên đặc hiệu của tuyến tiền liệt trong máu, giúp chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt
Khi khám tuyến tiền liệt có dấu hiệu bất thường, bệnh nhân sẽ được sinh thiết tuyến tiền liệt để tìm tế bào ung thư và đánh giá mức độ ác tính của khối u. Sinh thiết có thể thực hiện với gây tê tại chỗ.
Khi đã có chẩn đoán về khối u ác tính ở tuyến tiền liệt, bệnh nhân cần làm thêm xạ hình xương và chụp cộng hưởng từ (MRI) vùng chậu để đánh giá giai đoạn của ung thư. Chẩn đoán này để xác định tế bào ung thư đã di căn hạch bạch huyết hoặc đến xương hay chưa.
Từ kết quả thăm khám lâm sàng, các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh đạt chuẩn ISO 15189:2022 với hệ thống thiết bị, máy móc hiện đại tại BVĐK Tâm Anh, bác sĩ sẽ đánh giá giai đoạn bệnh, xác định nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
Ung thư tuyến tiền liệt hoàn toàn có thể chữa được, cơ hội chữa khỏi bệnh càng cao nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Bác sĩ sẽ đánh giá và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp, cá thể hóa ở từng người bệnh dựa trên thể trạng và tình trạng bệnh lý của bệnh nhân, bao gồm:
Nhìn chung, ung thư tiền liệt tuyến có thể được điều trị bằng những phương pháp sau:
Phương pháp điều trị này chỉ định cho những trường hợp ung thư giai đoạn sớm (giai đoạn I hoặc II), và ước lượng bệnh nhân có thể sống trên 10 năm. Tế bào ung thư còn khu trú chưa phá vỡ vỏ bao của tuyến, phẫu thuật có thể lấy hết được đến ranh giới an toàn (bờ phẫu thuật không còn mô ung thư) thì khả năng tái phát ở thời điểm 5 năm sau mổ khoảng dưới 10%.
Phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt tận gốc có thể thực hiện bằng phẫu thuật mở vùng dưới rốn, phẫu thuật nội soi thông thường hoặc an toàn hơn là phẫu thuật nội soi có sự hỗ trợ của robot. Bác sĩ sẽ cắt hết toàn bộ tuyến tiền liệt, túi tinh và mô quanh tuyến tiền liệt để loại bỏ tế bào ung thư. Biến chứng sau mổ thường gặp nhất là tiểu không kiểm soát hoàn toàn (5-10%), rối loạn cương (70%).
Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người bệnh có thể chọn lựa phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt tận gốc bằng robot Da Vinci Xi thế hệ mới với nhiều ưu điểm vượt trội, giúp giảm đau, giảm mất máu, giảm biến chứng hậu phẫu và người bệnh nhanh hồi phục hơn.
Phẫu thuật robot Da Vinci Xi – bước tiến trong điều trị ung thư tuyến tiền liệt tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh.
Hệ thống robot Da Vinci Xi thế hệ mới được xem là một trong những công nghệ y học hiện đại, giúp nâng cao độ chính xác và hiệu quả của phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt tận gốc trong điều trị ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.
Hệ thống BVĐK Tâm Anh hiện là đơn vị đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam vận hành đồng thời 2 hệ thống robot Da Vinci Xi thế hệ mới, đem đến nhiều ưu điểm vượt trội trong kỹ thuật cắt tuyến tiền liệt tận gốc:
Bác sĩ cho biết phẫu thuật nội soi với sự hỗ trợ của robot đang trở thành xu hướng hiện đại nhờ độ chính xác, thao tác linh hoạt, khả năng kiểm soát tốt trong không gian hẹp, tiếp cận được cả những vị trí sâu và khó.
Dựa trên các đánh giá nguyên nhân và mức độ bệnh, người bệnh cần được nạo vét hạch chậu trong quá trình cắt tuyến tiền liệt để đảm bảo loại bỏ tối đa tế bào ung thư còn sót lại. Với sự hỗ trợ của hệ thống robot hiện đại, phẫu thuật viên có thể thực hiện nạo vét hạch chậu một cách kỹ lưỡng, tránh bỏ sót nguy cơ ung thư di căn về sau.
Khoa Tiết niệu, BVĐK Tâm Anh TP.HCM hiện nay đã có 4 phẫu thuật viên đạt chứng chỉ phẫu thuật robot quốc tế, thành thục trong các ca phẫu thuật ung thư tiết niệu khó và phức tạp. Trong đó PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên hiện là Proctor (chuyên gia huấn luyện phẫu thuật robot) duy nhất tại Việt Nam được hãng robot Da Vinci Xi cấp quyền đào tạo và chuyển giao kỹ thuật mổ robot Da Vinci Xi cho các bệnh viện trong khu vực ASEAN.
Cùng với đó là các bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, luôn đặt sự an toàn và chất lượng sống của người bệnh lên hàng đầu. Người bệnh được đồng hành và chăm sóc toàn diện trong suốt quá trình điều trị, từ tư vấn, phẫu thuật đến chăm sóc sau mổ, giúp tối ưu hiệu quả điều trị, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh sau phẫu thuật.
Tìm hiểu chi tiết ở các bài viết sau:
Phương pháp này sử dụng tia X năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư ở tuyến tiền liệt. Thời gian điều trị kéo dài 6 – 7 tuần. Phương pháp này này chỉ định cho những trường hợp ung thư giai đoạn muộn (chủ yếu là giai đoạn 3 và 4).
Các tác dụng phụ thường gặp sau xạ trị là mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, rối loạn triệu chứng tiểu tiện, rối loạn cương…
Đây là giải pháp sử dụng sóng siêu âm (đặt trong trực tràng) để phá hủy tế bào ung thư bằng nhiệt. Phương pháp này thích hợp cho những bệnh nhân ung thư giai đoạn sớm nhưng thể trạng sức khỏe không đáp ứng phẫu thuật hoặc không chấp nhận các nguy cơ và biến chứng của phẫu thuật.
Những bệnh nhân có chỉ định xạ trị nếu không chấp nhận cũng có thể điều trị thử nghiệm với HIFU nhưng khả năng tái phát sẽ cao hơn so với xạ trị ngoài.
Biến chứng thường gặp sau HIFU là hẹp niệu đạo, hẹp cổ bàng quang….
Điều trị nội tiết chỉ áp dụng cho những bệnh nhân đã có di căn hạch hoặc di căn xa. Bệnh nhân có thể lựa chọn giữa phẫu thuật cắt bỏ 2 tinh hoàn hoặc sử dụng thuốc tiêm (28 ngày/lần, liên tục trong ít nhất 6 – 12 tháng). Mục đích chính là cắt đứt nguồn cung cấp testosteron để tế bào ung thư không thể phát triển tiếp tục.
Mặc dù không thể phòng ngừa bệnh hoàn toàn nhưng một số yếu tố dưới đây có thể giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:
Tìm hiểu thêm: Khám tầm soát ung thư tuyến tiền liệt: Cách thực hiện và chỉ định
Để đặt lịch khám với các chuyên gia khoa Tiết niệu – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, khách hàng có thể điền thông tin tại đây, hoặc liên hệ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Ung thư tuyến tiền liệt có nhiều phương pháp quản lý và điều trị, từ theo dõi chủ động đến phẫu thuật, xạ trị, liệu pháp nội tiết hoặc điều trị toàn thân tùy từng giai đoạn. Nam giới có triệu chứng đường tiểu bất thường, tiểu ra máu, đau lưng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá. Người đã được chẩn đoán cần tuân thủ phác đồ và tái khám định kỳ nhằm theo dõi diễn tiến, đáp ứng điều trị và phát hiện sớm các bất thường.
