Ông Lánh, 60 tuổi, sau 2 tuần hóc xương cá, xương đâm xuyên xoang lê vào cơ họng, gây áp xe, phải phẫu thuật dẫn lưu và lấy dị vật.

Sau khi ăn cá he, ông Lánh đau họng, nuốt vướng, nghi ngờ hóc xương, đi khám cơ sở y tế gần nhà nhưng lúc này, nội soi vùng họng không phát hiện xương. Ông Lánh còn mắc ung thư tuyến tiền liệt đã di căn xương đang điều trị, suy thận mạn giai đoạn 3, đái tháo đường, sợ bệnh diễn tiến nặng nên được nhập viện theo dõi. Sau 2 tuần, triệu chứng đau họng, nuốt vướng nhiều hơn, sưng cổ nên ông được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

ThS.BS Huỳnh Hoàng Minh, Trung tâm Tai Mũi Họng nội soi tai mũi họng thấy họng sung huyết, hạ họng phù nề, không phát hiện xương cá ở khu vực này nhưng vùng xoang lê có dấu hiệu sưng nề, có vết loét nhỏ.

Từ kết quả nội soi và khai thác bệnh sử, bác sĩ chẩn đoán ban đầu là áp xe nghi ngờ liên quan dị vật xương cá và được chỉ định chụp CT Somatom (hơn 100.000 lát cắt siêu mỏng) để xác định vị trí dị vật, đánh giá mức độ tổn thương. Theo bác sĩ Minh, nhiều khả năng dị vật đã di trú khỏi vị trí ban đầu trong hạ họng nên nội soi không tìm thấy dị vật. Kết quả CT thấy khối choán chỗ vùng hầu họng, bờ dưới xoang lê bên phải, nghi dị vật xương cá.

Ông Lánh được chỉ định phẫu thuật dẫn lưu áp xe xoang lê và lấy dị vật xương cá. Áp xe xoang lê là tình trạng nhiễm trùng, hình thành ổ mủ tại xoang lê – hốc nhỏ nằm vùng hạ họng thanh quản, gần miệng thực quản. Ở người bệnh ung thư đã di căn, suy thận mạn như ông Lánh, nguy cơ diễn tiến biến chứng áp xe nhanh, cần phẫu thuật kịp thời để nhiễm trùng không lan rộng và chèn ép đường thở hoặc biến chứng nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng. Nguy hiểm hơn, dị vật có thể di trú đến các khoang sâu vùng cổ, cột sống hoặc nằm sát các mạch máu lớn.

ThS.BS.CKI Phạm Thị Phương, Trung tâm Tai Mũi Họng phẫu thuật cấp cứu dẫn lưu áp xe cho ông Lánh, hút ra dịch nhầy mủ ở xoang lê. Ekip mở rộng hố mổ, bóc tách tới mặt sau sụn giáp phải vào xoang lê, kiểm tra không có dị vật. Tiếp tục mở rộng phẫu trường và bóc tách sâu cơ họng ngang mức sụn giáp cạnh xoang lê mới phát hiện dị vật. Bác sĩ lấy ra xương cá dài 5 cm cứng chắc và một mảnh xương gãy rời từ thân xương chính, kích thước khoảng 2 cm.

Bác sĩ Phương cho biết, dị vật đã gây áp xe xoang lê và nằm ngoài lòng hạ họng, xuyên qua xoang lê cùng niêm mạc xoang lê phù nề nên việc tìm kiếm gặp nhiều khó khăn. Ekip phối hợp thám sát từ họng, đường mổ vùng cổ đồng thời chụp X-quang C-arm (hệ thống chụp X-quang di động hiển thị hình ảnh theo thời gian thực) để định hướng chính xác vị trí dị vật.

Theo bác sĩ Phương, xương cá là dị vật sắc nhọn có thể cắm vào niêm mạc họng hoặc xoang lê ngay khi người bệnh nuốt. Dưới tác động của nuốt, co thắt cơ hầu họng và phản ứng viêm tại chỗ, dị vật xuyên qua thành hạ họng, di trú vào cơ vùng cổ. Đây là biến chứng ít gặp, đa số trường hợp, xương cá chỉ mắc nông và được lấy ra dễ dàng. Tuy nhiên, những dị vật dài, nhọn hoặc bị bỏ sót trong thời gian dài có nguy cơ xuyên qua niêm mạc và di chuyển khỏi vị trí ban đầu. Đó là lý do ông Lánh vẫn còn triệu chứng dù nội soi không phát hiện dị vật trong lòng họng.

Hậu phẫu, ông Lánh hết vướng đau họng, ăn uống dễ hơn. Vì có bệnh nền, ông Lánh được theo dõi sát. Sau 7 ngày, sức khỏe dần bình phục, ông Lánh xuất viện.

Bác sĩ Phương khuyến cáo, khi nghi ngờ bị hóc xương và có các triệu chứng như đau họng nuốt đau, nuốt vướng, sốt, sưng đau vùng cổ hoặc triệu chứng không cải thiện sau vài ngày, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng để bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và điều trị sớm, ngăn biến chứng. Không nên cố nuốt cơm, nuốt rau hoặc dùng tay, dụng cụ để tự lấy dị vật vì có thể khiến xương cá cắm sâu hơn, tăng nguy cơ tổn thương, điều trị kéo dài.

*Tên người bệnh đã được thay đổi