Ông Cao (60 tuổi, TP.HCM) nhập viện vì sốc nhiễm khuẩn nặng, do vi khuẩn “ăn thịt người”, đe dọa tính mạng, gây tụt huyết áp, suy gan, suy thận, suy tim,….

Theo BS.CKI Nguyễn Lê Phương Hồng, đơn vị Bệnh nhiễm, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hoà – Q.Tân Bình cũ), tác nhân gây bệnh nhanh chóng được được xác nhận do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei (hay còn gọi là vi khuẩn “ăn thịt người” ) gây ra. Người bệnh được chẩn đoán bệnh Melioidosis (trước đây được biết đến với tên gọi là Whitmore).

Burkholderia pseudomallei là vi khuẩn tồn tại chủ yếu trong đất ẩm, đặc biệt nhiều trong đất sét, đất đỏ bazan. Bệnh xâm nhập vào cơ thể qua da bị trầy xước. Người bệnh có thói quen làm vườn, chăm sóc cây cảnh tại nhà và không sử dụng bảo hộ lao động, đây là yếu tố làm tăng phơi nhiễm với bệnh.

Ở thời điểm nhập khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ), người bệnh rơi vào tình trạng huyết động không ổn định với huyết áp chỉ còn 70-80 mmHg, mạch nhanh trên 130 lần/phút, nhịp thở tăng, phải sử dụng thuốc vận mạch để duy trì huyết áp và thở oxy lưu lượng cao. Với chẩn đoán ban đầu là viêm phổi nặng kèm sốc nhiễm trùng, người bệnh phải chuyển tới khoa Hồi sức tích cực – Chống độc (ICU) để sử dụng thuốc vận mạch, duy trì huyết áp và hỗ trợ hô hấp tích cực.

Đây là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của nhiễm trùng, có thể dẫn đến suy đa cơ quan nếu không được xử trí kịp thời. Do đó, các biện pháp hồi sức được triển khai đồng thời như truyền dịch, kháng sinh phổ rộng, hỗ trợ hô hấp không xâm lấn và theo dõi huyết động liên tục trong 24 giờ đầu.

Bác sĩ Hồng cho biết phác đồ điều trị được điều chỉnh sang kháng sinh đặc hiệu, phối hợp những thuốc có hiệu quả cao với vi khuẩn này.

Từ ngày thứ hai đến thứ ba, các dấu hiệu cải thiện bắt đầu rõ rệt. Huyết áp dần ổn định, liều vận mạch được giảm và sau đó ngưng hoàn toàn. Tình trạng hô hấp cải thiện khi bệnh nhân được chuyển từ thở HFNC (thở oxy lưu lượng cao) sang oxy cannula lưu lượng thấp. Các chỉ số sinh tồn ổn định hơn, người tỉnh táo, tiếp xúc tốt, không còn sốt, lượng nước tiểu cải thiện, cho thấy chức năng tuần hoàn và thận được phục hồi dần.

Đến ngày thứ 4 sau nhập viện, người bệnh đã thoát khỏi giai đoạn sốc nhiễm khuẩn, không còn phụ thuộc vận mạch, duy trì oxy liều thấp, các dấu hiệu lâm sàng cải thiện rõ. Ông Cao được chuyển từ khoa ICU sang khoa Nội Tổng hợp để tiếp tục điều trị và theo dõi. Sau hơn 1 tuần điều trị, tình trạng người bệnh cải thiện, sinh hiệu ổn định, đáp ứng tốt với phác đồ kháng sinh đặc hiệu, được sớm xuất viện.

Bác sĩ Hồng cho biết yếu tố quyết định mức độ nặng của bệnh không chỉ nằm ở tác nhân gây bệnh mà còn ở nền bệnh lý mạn tính kéo dài. Người bệnh có tiền sử đái tháo đường hơn 10 năm, kèm suy tim, rung nhĩ và béo phì với BMI gần 39. Những bệnh này làm suy giảm hệ miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị vi khuẩn xâm nhập và khó kiểm soát nhiễm trùng, đồng thời làm tăng nguy cơ tiến triển nhanh sang sốc nhiễm khuẩn.

Theo bác sĩ Hồng, cá thể phơi nhiễm với tác nhân gây bệnh có thể ủ bệnh vài tuần, vài tháng, hoặc thậm chí vài năm. Suy giảm miễn dịch mắc phải, bệnh nền lâu năm như cấy ghép cơ quan, nghiện rượu, người cắt lách, đái tháo đường kiểm soát kém,… là những yếu tố khiến bệnh bùng phát.

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn có thể gây nhiều biểu hiện lâm sàng khác nhau. Các biểu hiện có thể riêng rẽ hoặc phối hợp như viêm phổi; nhiễm khuẩn huyết/sốc nhiễm khuẩn; nhiễm khuẩn da mô mềm (áp xe dưới da, mụn mủ, viêm mô tế bào); áp xe đa cơ quan (áp xe gan, lách, thận, tiền liệt tuyến, tuyến mang tai, áp xe đa ổ ở mô dưới da…). Nhiều trường hợp gây tổn thương da dạng hoại tử hoặc loét ở nhiều nơi trên cơ thể, vì biểu hiện như vậy trong thời gian gần đây có người gọi đây là “bệnh do nhiễm vi khuẩn ăn thịt người”.

Bác sĩ Hồng cho biết thêm, khi nhiễm vi khuẩn Burkholderia pseudomallei, sau giai đoạn điều trị tấn công với kháng sinh truyền tĩnh mạch, bệnh cần được điều trị duy trì với kháng sinh đường uống, thời gian điều trị duy trì có thể kéo dài 3-6 tháng hoặc thậm chí có thể kéo dài hơn tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng cũng như những tổn thương cơ quan mà bệnh gây ra. Vì vi khuẩn có có khả năng tồn tại lâu dài trong cơ thể, ẩn nấp trong các ổ áp-xe sâu hoặc nội tạng, nếu chỉ điều trị giai đoạn tấn công (tiêm tĩnh mạch) mà ngừng thuốc, tỷ lệ tái phát bệnh rất cao. Do vậy, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị bác sĩ đưa ra và tái khám đều đặn theo hẹn để hạn chế nguy cơ tái phát.

Bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các triệu chứng sốt, ho, khó thở kéo dài, hoặc bị áp xe ở nhiều vị trí trên cơ thể tái đi tái lại, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ như bệnh nền hoặc tiếp xúc môi trường đất bùn. Việc kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, béo phì đóng vai trò then chốt trong việc giảm nguy cơ nhiễm trùng nặng. Đồng thời, cần duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bất thường, can thiệp kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi