HÀ NỘI – Chị Ngọc, 43 tuổi, sinh con đầu lòng bằng phương pháp thụ tinh ống nghiệm từ noãn ‘quý’ duy nhất do dự trữ buồng trứng cạn kiệt sau 15 trì hoãn sinh con.

Kết hôn từ năm 26 tuổi song chị Ngọc và chồng người Pháp không có kế hoạch sinh con. Cả hai xác định lựa chọn đầu tư cho cuộc sống đôi lứa và trải nghiệm du lịch. Sau 15 năm kết hôn, cả hai lên kế hoạch sinh con, mặc dù không tránh thai 6 tháng không có tin vui.

Đến khám tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, kết quả cho thấy người chồng chức năng sinh sản bình thường song chị Ngọc buồng trứng đã cạn kiệt, chỉ số AMH chỉ còn 0,07 ng/ml. Siêu âm đầu chu kỳ ghi nhận duy nhất một nang noãn thứ cấp có khả năng phát triển, trong khi chỉ số FSH tăng cao – dấu hiệu thường gặp ở phụ nữ suy giảm chức năng buồng trứng do tuổi tác.

Theo BS.CKI Lê Đức Thắng, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, vợ chồng chị Ngọc cần thụ tinh ống nghiệm để có con. “Tuy nhiên, đây là ca tiên lượng khó do sau tuổi 40, số lượng và chất lượng noãn suy giảm nhanh”, bác sĩ Thắng cho hay, thêm rằng nhiều bệnh nhân đáp ứng rất ít với thuốc kích thích buồng trứng, thậm chí phải hủy chu kỳ điều trị do không thu được noãn.

Thách thức không chỉ nằm ở việc lấy được noãn mà còn phải có noãn trưởng thành, thụ tinh được, tạo thành phôi và làm tổ thành công. Chỉ cần thất bại ở một trong những giai đoạn này, chu kỳ IVF sẽ không đạt kết quả.

Sau khi hội chẩn, ê-kíp quyết định xây dựng phác đồ kích thích nhẹ buồng trứng và gom noãn nhằm tận dụng tối đa cơ hội còn lại của người bệnh. Chị Ngọc được theo dõi sát bằng siêu âm và xét nghiệm nội tiết nhiều lần. Liều thuốc được điều chỉnh linh hoạt theo đáp ứng của nang noãn.

Mỗi lần tái khám đều khiến hai vợ chồng thấp thỏm. Nếu nang noãn duy nhất ngừng phát triển, toàn bộ chu kỳ sẽ phải dừng lại. Ở 2 chu kỳ đầu tiên, chị Ngọc không thu được noãn nào. Chu kỳ thứ 3 cả hai vợ chồng lo nang noãn ngừng phát triển, song chọc hút noãn lần này ghi nhận một nang trưởng thành. Ngay sau đó, các chuyên viên phôi học thực hiện kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI), sử dụng tinh trùng đã được chọn lọc của người chồng để tạo thành phôi. Phôi được nuôi cấy trong tủ Time-lapse có gắn camera độ phân giải cao, cung cấp môi trường ổn định như tử cung mẹ và tự động chụp hàng ngàn bức ảnh liên tục mà không cần lấy phôi ra ngoài. Chuyên viên đánh giá chất lượng phôi qua hình ảnh thu được.

Ở phụ nữ lớn tuổi, không ít noãn sau thụ tinh sẽ ngừng phát triển trong quá trình nuôi cấy do bất thường nhiễm sắc thể hoặc chất lượng tế bào kém. Những ngày tiếp theo là khoảng thời gian hồi hộp đối với cả bệnh nhân lẫn ê-kíp điều trị. Ngày thứ ba sau thụ tinh, phôi tiếp tục phân chia đúng tiến độ. Đến ngày thứ năm, phôi phát triển thành phôi nang chất lượng tốt.

“Việc chỉ có một noãn nhưng tạo được phôi nang ở bệnh nhân 43 tuổi AMH cực thấp là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, có phôi chưa đồng nghĩa chắc chắn sẽ có thai, bởi phôi còn phải làm tổ và tiếp tục phát triển trong tử cung”, bác sĩ Thắng cho hay.

Qua đánh giá, nội mạc tử cung của chị Ngọc ở chu kỳ này chưa đạt điều kiện tối ưu. Để tăng khả năng thành công, ê-kíp quyết định đông lạnh phôi, tiếp tục chuẩn bị nội mạc trước khi chuyển. Hơn một tháng sau, khi nội mạc đạt gần 9 mm, cấu trúc ba lá rõ, nội tiết ổn định, bác sĩ quyết định chuyển phôi.

Đây cũng là lần chuyển phôi đặc biệt nhất của chị Ngọc bởi cả chu kỳ điều trị chỉ tạo được một phôi duy nhất. Mười hai ngày sau chuyển phôi, kết quả xét nghiệm beta hCG tăng tốt. Hai tuần tiếp theo, siêu âm ghi nhận túi thai trong buồng tử cung. Đến tuần thai thứ bảy, hình ảnh tim thai xuất hiện. “Cảm giác hạnh phúc này thật hơn tất cả những cảm xúc trước đó tôi từng biết đến”, chị Ngọc nói.

Do mang thai ở tuổi 41, chị được theo dõi chặt chẽ để kiểm soát nguy cơ tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, sinh non và các biến chứng khác liên quan đến tuổi mẹ lớn. Thai phát triển thuận lợi qua từng mốc khám. Ở tuần thai thứ 38, chị sinh mổ một bé trai nặng 3,2 kg, sức khỏe ổn định.

Theo bác sĩ Thắng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, tuổi phụ nữ là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến khả năng sinh sản. Phụ nữ sinh ra với số lượng noãn hữu hạn. Từ sau tuổi 35, tốc độ suy giảm dự trữ buồng trứng diễn ra nhanh hơn, đồng thời chất lượng noãn giảm đáng kể. Điều này làm giảm tỷ lệ tạo phôi, tăng nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể, sảy thai và thất bại IVF.

Dù vậy, không phải mọi phụ nữ lớn tuổi đều buộc phải xin noãn. Với những trường hợp vẫn còn đáp ứng buồng trứng, bác sĩ có thể xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa nhằm tận dụng tối đa số noãn còn lại. Tuy nhiên, khả năng thành công phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, chất lượng noãn, chất lượng tinh trùng, tình trạng nội mạc tử cung và đáp ứng của từng người bệnh.

Chuyên gia khuyến cáo các cặp vợ chồng không nên trì hoãn việc sinh con quá lâu. Phụ nữ dưới 35 tuổi nên đi khám khi quan hệ đều đặn một năm chưa có thai; với người từ 35 tuổi trở lên, thời gian này rút xuống 6 tháng để được đánh giá sớm khả năng sinh sản và có hướng điều trị kịp thời.