Ông Bình, 70 tuổi, khàn tiếng kéo dài gây tắt tiếng, phát hiện ung thư thanh quản, từ Úc về Việt Nam phẫu thuật nội soi laser cắt u, xuất viện sau 4 ngày.

Ông Bình khàn tiếng hơn 3 tháng, kèm ho, đau họng, khạc đờm, nghĩ do mùa Đông ở Úc lạnh gây viêm họng. Đến khi nói không ra tiếng, ông đăng ký khám tại Bệnh viện sở tại nhưng gần một tháng sau mới đến lượt. Bác sĩ tại Úc chẩn đoán ông Bình có một u nhỏ ở dây thanh, nghi ngờ ác tính. Ông chưa được điều trị chuyên sâu ngay vì vướng các thủ tục. Để không bỏ lỡ thời gian vàng điều trị, bác sĩ ở Úc khuyên ông Bình tìm hiểu kỹ thuật điều trị bệnh này tại Việt Nam, nếu phù hợp có thể về nước điều trị.

Ông Bình bay về Việt Nam, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám. GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho biết, kết quả nội soi tai mũi họng phát hiện hai dây thanh người bệnh phù nề, dây thanh phải sùi, sụn phễu sung huyết; chỉ định chụp CT-scan và sinh thiết khối u dây thanh phải. Kết quả CT-scan ghi nhận tổn thương ở thanh quản, ngang mức ở dây thanh bên phải, dạng sùi, kích thước khoảng 7x14x6mm. Giải phẫu bệnh ghi nhận ung thư biểu mô tế bào vảy xâm nhập độ 2, giai đoạn T2.

Giáo sư Chung Thủy chẩn đoán người bệnh mắc ung thư thanh quản, tổn thương từ lớp tế bào vảy ở vùng thanh quản. Khối u xâm lấn vào mô xung quanh độ 2 về mức độ biệt hóa, mức ác tính trung bình, hạn chế vận động dây thanh, xâm lấn vùng cạnh thanh môn nhưng chưa di căn xa.

Giáo sư Chung Thủy chỉ định phẫu thuật nội soi laser cắt u thanh quản cho ông Bình qua đường miệng. “Đây là lần đầu tiên phương pháp phẫu thuật nội soi laser cắt u thanh quản được áp dụng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM”, GS Chung Thủy cho biết. Phương pháp sử dụng laser CO2 (bước sóng 10.600 nm) với chùm tia sáng năng lượng cao chiếu chính xác vào mô ung thư, loại bỏ triệt để khối u, giữ nguyên mô khỏe mạnh xung quanh, bảo tồn chức năng thanh quản, hạn chế sự phát tán của các tế bào ung thư. Phương pháp này chỉ áp dụng trong điều trị ung thư thanh quản ở giai đoạn sớm, khi khối u còn nhỏ, khu trú, chưa xâm lấn sâu vào các mô xung quanh. Tỷ lệ khỏi bệnh tương đương xạ trị.

Ekip mở khí quản, soi treo thanh quản – kỹ thuật cố định ống soi giúp bác sĩ quan sát toàn bộ thanh quản, can thiệp chính xác. Quan sát qua nội soi thấy u dây thanh phải chiếm khoảng ⅔ trước dây thanh, chưa xâm lấn mép trước và mép sau. GS Chung Thủy đặt miếng Merocel ẩm (vật liệu xốp thường dùng cầm máu và cố định trong phẫu thuật) dưới vùng phẫu thuật, tạo “lá chắn” ngăn các có mô cháy hoặc mảnh vụn rơi xuống đường thở (khí quản, phổi) khi cắt đốt bằng laser CO2. Merocel ẩm, mềm để ôm sát niêm mạc và không bị cháy khi tiếp xúc với tia laser.

GS Chung Thủy dùng laser CO₂ chiếu chính xác vào khối u ác tính tại dây thanh phải và phần cơ thanh quản phải đến sát sụn giáp, từ bờ dưới dây thanh đến băng thanh thất, cắt đốt triệt để, không làm ảnh hưởng mô xung quanh và dây thanh trái. Sinh thiết lạnh khối u, kết quả giải phẫu bệnh ghi nhận rìa mép âm tính, vùng giới hạn quanh khối u không có tế bào ung thư. Ekip rút soi treo thanh quản, kết thúc ca mổ sau gần 2 giờ đồng hồ.

Bác sĩ đặt ống thông dạ dày qua mũi giúp đưa thức ăn lỏng trực tiếp xuống dạ dày cho người bệnh, tránh việc nuốt qua miệng, giảm nguy cơ nhiễm trùng trong giai đoạn đầu sau mổ. Ông Bình được thiết kế chế độ ăn riêng, đảm bảo chất dinh dưỡng.

Hậu phẫu, sức khỏe ông Bình ổn định, xuất viện sau 4 ngày. Tái khám sau 7 ngày, vết mổ mau lành thương, thể trạng tốt. Tái khám sau 14 ngày, hồi phục ổn, ông Bình bay lại về Úc. Ông Bình không cần hóa trị, xạ trị sau phẫu thuật. Người bệnh được bảo tồn hoàn toàn chức năng nuốt, nói, hô hấp, ăn uống bình thường và dần lấy lại giọng nói. Ông Bình từ Úc về Việt Nam duy trì lịch tái khám sau 1 tháng và 2 tháng với GS Chung Thủy.

GS Chung Thủy cho biết, theo kỹ thuật truyền thống, điều trị ung thư thanh quản thường kết hợp phẫu thuật, xạ trị và hóa trị. Tuy nhiên, phẫu thuật laser CO2 vi phẫu qua đường miệng mở ra cánh cửa mới cho người bệnh ung thư giai đoạn sớm. Phương pháp này có tỷ lệ khỏi bệnh tương đương với xạ trị, ít biến chứng, ít tổn thương mô lân cận, đường rạch chính xác, ít để lại sẹo xơ dính, giảm thiểu phù nề tổ chức sau phẫu thuật, chảy máu tối thiểu (do khả năng kiểm soát chảy máu của laser CO2). Hạn chế tối đa sự di căn tế bào ung thư theo đường máu trong lúc phẫu thuật, hỗ trợ bảo tồn tối đa chức năng phát âm, nuốt và khả năng kiểm soát chính xác diện cắt. Người bệnh hồi phục nhanh hơn, xuất viện chỉ sau 4 ngày hậu phẫu (so với phương pháp cũ là 7-10 ngày), tiết kiệm chi phí.

Phẫu thuật nội soi laser điều trị ung thư họng miệng thanh quản giai đoạn sớm là nghiên cứu của GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy (Nguyên Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM – Chủ nhiệm nghiên cứu) và cộng sự lọt top 10 kỹ thuật điều trị chuyên sâu được triển khai thành công tại TP.HCM năm 2019. Kết quả nghiên cứu cho thấy, sau phẫu thuật, 95,6% các khối u họng miệng thanh quản có thể được cắt rộng an toàn và hiệu quả. Chức năng hô hấp và chức năng nuốt được bảo tồn tối đa, người bệnh hài lòng với chất giọng sau phẫu thuật, tỷ lệ tái phát thấp (4,2%), thời gian nằm viện và hồi phục ngắn hơn, giảm chi phí điều trị.

Ung thư thanh quản là ung thư phổ biến thứ hai ở đường hô hấp trên, 95% là ung thư biểu mô tế bào vảy, thường gặp ở người bệnh 60-70 tuổi; tiên lượng sống sau 5 năm là 64%, theo Thư viện Y khoa Mỹ. Nguyên nhân chính gây ung thư thanh quản là hút thuốc lá. Thống kê cho thấy có khoảng 95% bệnh nhân ung thư thanh quản có tiền sử hút thuốc lá kéo dài. Việc lạm dụng bia, rượu, thường xuyên tiếp xúc với các hóa chất như asbestos hoặc là bụi than… cũng có nguy cơ gây ung thư thanh quản.

Khàn tiếng là triệu chứng sớm và chủ yếu của ung thư thanh quản. Ngoài ra, còn có các triệu chứng khác như ho khan, khạc đờm, khó chịu ở họng, cảm giác như có dị vật ở họng, khó thở thanh quản rối loạn nuốt.

Theo giáo sư Chung Thủy, phát hiện sớm và điều trị kịp thời ung thư thanh quản giúp người bệnh có tiên lượng sống tốt hơn. Trong trường hợp ung thư giai đoạn muộn, người bệnh phải cắt bán phần hoặc toàn phần dây thanh. Tuy nhiên, ung thư thanh quản dễ bị bỏ qua vì triệu chứng không rõ ràng, điển hình, người bệnh chủ quan nhầm tưởng với các bệnh viêm họng, viêm thanh quản thông thường. Vì vậy, khi có triệu chứng bất thường, khàn giọng hơn hai tuần, ho dai dẳng, nuốt đau… nên đến các cơ sở y tế chuyên sâu tai mũi họng để khám, nội soi, thực hiện các xét nghiệm cần thiết.

Để phòng ngừa ung thư thanh quản, nên bỏ hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, sử dụng thiết bị an toàn khi thường xuyên tiếp xúc các chất độc khác tại nơi làm việc, chế độ ăn uống ngủ nghỉ lành mạnh.