Trong cấp cứu đột quỵ, “thời gian là não” – mỗi phút chậm trễ, khoảng 2 triệu tế bào não có thể bị tổn thương và chết vĩnh viễn. Tại hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, người bệnh được tiếp cận phương pháp điều trị toàn diện từ thuốc tiêu sợi huyết, can thiệp lấy huyết khối dưới hướng dẫn của hệ thống DSA đến phẫu thuật thần kinh bằng robot công nghệ cao. Mục tiêu cao nhất là tái thông mạch máu, hạn chế tổn thương não, giảm di chứng, giúp người bệnh có cơ hội trở lại cuộc sống bình thường.
Thông tin trên được các bác sĩ chia sẻ trong buổi giao lưu trực tuyến “Cấp cứu đột quỵ 24/7: Điều trị toàn diện, chuyên sâu, từ thuốc tiêu sợi huyết, DSA đến phẫu thuật robot công nghệ cao” với sự tham gia của thạc sĩ, bác sĩ CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh; bác sĩ nội trú CKI Tôn Minh Trí, Phó khoa Cấp cứu; bác sĩ nội trú CKII Dương Đình Hoàn, Trưởng Đơn vị Can thiệp thần kinh, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
Theo bác sĩ Chu Tấn Sĩ trước đây đột quỵ thường được nhắc đến ở nhóm người lớn tuổi, có nhiều bệnh nền. Tuy nhiên, thực tế điều trị những năm gần đây cho thấy số bệnh nhân trẻ bị đột quỵ có xu hướng gia tăng. Một trung tâm đột quỵ lớn tại TP.HCM có thể tiếp nhận khoảng 12.000-14.000 trường hợp đột quỵ mỗi năm, trong đó khoảng 10%-15% là xuất huyết não. Đáng chú ý, nhiều người bệnh chỉ mới 30-40 tuổi, thậm chí có bệnh nhân xuất huyết não được phẫu thuật khi mới 31-32 tuổi.
Ở người trẻ, một vấn đề đáng lo là nhiều người không biết mình đang có các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp hoặc các bệnh chuyển hóa. Kiểm soát tốt huyết áp có thể giảm đến 30% nguy cơ. Khi không được phát hiện, theo dõi và điều trị, những yếu tố nguy cơ này có thể âm thầm tiến triển cho đến khi biến chứng thành đột quỵ.
Theo bác sĩ Chu Tấn Sĩ, có ba vấn đề cần đặc biệt lưu ý hiện nay: đột quỵ trẻ hóa, thời gian vàng trong cấp cứu và di chứng tàn phế sau đột quỵ.
Một người trẻ đang trong độ tuổi lao động nếu bị tổn thương thần kinh nặng sau đột quỵ có thể gặp khó khăn trong vận động, giao tiếp, sinh hoạt, thậm chí suy giảm nhận thức, trầm cảm, rối loạn lo âu. Vì vậy, phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Theo các chuyên gia, một trong những tình huống dễ làm mất thời gian vàng là người bệnh chỉ xuất hiện triệu chứng nhẹ hoặc thoáng qua. Có người đột ngột méo miệng, yếu tay chân, nói khó trong vài phút rồi tự hết. Gia đình thấy người bệnh đã bình thường nên tiếp tục theo dõi tại nhà, hoặc chần chừ, áp dụng những cách xử trí chưa được khoa học chứng minh như cạo gió, chích ngón tay…, làm lỡ cơ hội đánh giá và điều trị tại bệnh viện.
Dưới góc độ cấp cứu, bác sĩ Tôn Minh Trí cho biết, người bệnh được đưa đến khoa Cấp cứu, khi xác định các dấu hiệu nghi ngờ, “Code Stroke” – quy trình cấp cứu đột quỵ sẽ được kích hoạt để huy động các chuyên khoa liên quan cùng tham gia đánh giá và điều trị.
Với đột quỵ nhồi máu não (mạch máu bị tắc), nếu đủ điều kiện, người bệnh có thể được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết nhằm tái thông mạch máu. Trong trường hợp có tắc mạch máu lớn, người bệnh có thể được can thiệp nội mạch lấy huyết khối, hoặc phối hợp các phương pháp để tái thông mạch.
Trong khi đó, với xuất huyết não (mạch máu bị vỡ), hướng xử trí hoàn toàn khác. Bác sĩ phải đánh giá mức độ chảy máu, tình trạng khối máu tụ, áp lực trong sọ, tình trạng đông máu và các yếu tố liên quan trước khi quyết định phương án điều trị.
Trong lúc người nhà chờ đợi, ê-kíp đang đồng thời ổn định người bệnh, chụp hình ảnh não và đánh giá điều kiện điều trị. Thực tế, khoảng thời gian đánh giá và ổn định người bệnh là một phần quan trọng của cấp cứu. Bác sĩ phải đảm bảo đường thở, hô hấp, tuần hoàn và các dấu hiệu sinh tồn; đánh giá huyết áp để điều chỉnh phù hợp; kiểm tra tình trạng đông máu, đặc biệt ở người đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông cầm máu.
“Với người bệnh đột quỵ, khoảng cách và thời gian đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 là cơ sở đầu tiên và duy nhất tại TP.HCM được cấp phép triển khai tiêu sợi huyết cấp cứu đột quỵ ngay tại phòng khám, giúp người bệnh có cơ hội được tiếp cận điều trị trong “giờ vàng”. Sau xử trí ban đầu, người bệnh được đánh giá để chuyển đến cơ sở có khả năng can thiệp hoặc theo dõi nội trú khi cần”, bác sĩ Trí nói.
Bác sĩ CKII Dương Đình Hoàn, Trưởng Đơn vị can thiệp Thần kinh cho biết, với đột quỵ nhồi máu não, hai phương pháp điều trị quan trọng là thuốc tiêu sợi huyết và can thiệp nội mạch lấy huyết khối dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA).
Một trong những bước quan trọng là chụp hình ảnh đánh giá nhu mô não để phân biệt đột quỵ nhồi máu não và xuất huyết não. Đây là yếu tố quyết định hướng điều trị.
CT sọ não thường được sử dụng đầu tiên nhờ khả năng thực hiện nhanh, giúp phân biệt xuất huyết não với nhồi máu não. CT mạch máu có thể xác định chính xác tình trạng tắc mạch máu lớn. MRI giúp đánh giá tổn thương não chi tiết hơn trong một số trường hợp, đặc biệt với những tổn thương nhỏ hoặc ở vùng khó đánh giá trên CT.
Trong khi đó, DSA cho phép khảo sát hệ thống mạch máu não một cách chi tiết, xác định vị trí tắc và tuần hoàn bàng hệ. Với người bệnh có chỉ định can thiệp, bác sĩ có thể tiến hành tái thông mạch ngay trong quá trình chụp mạch.
Khi người bệnh đến viện, bác sĩ sẽ nhanh chóng xác định loại đột quỵ và mức độ tổn thương để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Với đột quỵ nhồi máu não, người bệnh đủ điều kiện có thể được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp DSA lấy huyết khối để tái thông mạch máu. Trong khi đó, một số trường hợp xuất huyết não có thể cần phẫu thuật lấy máu tụ, kiểm soát chảy máu và giảm chèn ép não.
Với những trường hợp phải phẫu thuật thần kinh, công nghệ robot tiếp tục hỗ trợ bác sĩ trong việc xác định đường tiếp cận và hạn chế tổn thương các vùng não lành. Theo bác sĩ Chu Tấn Sĩ, sau gần 300 trường hợp được triển khai phẫu thuật bằng hệ thống robot trí tuệ nhân tạo Modus V Synaptive tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, công nghệ giúp phẫu thuật viên có thêm công cụ để lập kế hoạch trước mổ và định hướng trong quá trình phẫu thuật.
Thay vì chỉ dựa vào một nguồn hình ảnh, hệ thống có thể tích hợp nhiều dữ liệu hình ảnh học, xây dựng hình ảnh 3D phù hợp với từng người bệnh. Từ đó, bác sĩ có thể mô phỏng cuộc mổ trước khi bước vào phòng phẫu thuật. Một trong những mục tiêu quan trọng là xác định đường tiếp cận đến khối u hoặc khối máu tụ, đồng thời nhận diện các bó dẫn truyền thần kinh quan trọng cần tránh.
Bác sĩ Sĩ ví von, nếu trước đây bác sĩ chỉ biết lựa chọn một con đường từ điểm A đến điểm B, thì với hệ thống hỗ trợ này, bác sĩ có thể hình dung rõ hơn trên hành trình đó có những cấu trúc nào, cấu trúc nào cần tránh và lựa chọn hành lang tiếp cận phù hợp. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là lấy được khối u hay khối máu tụ, mà còn hạn chế tổn thương các cấu trúc thần kinh quan trọng, bảo tồn chức năng và góp phần duy trì chất lượng sống cho người bệnh.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
