Ngày Phổi Thế giới là ngày nào? Nguồn gốc và ý nghĩa

Ngày Phổi Thế giới (World Lung Day) được tổ chức vào ngày 25/9 hằng năm, nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của sức khỏe phổi, đồng thời kêu gọi cộng đồng, các tổ chức y tế và nhà hoạch định chính sách cùng hành động để phòng ngừa, phát hiện và điều trị các bệnh hô hấp.

Ngày Phổi Thế giới là ngày nào?

Ngày Phổi Thế giới là ngày vận động và nâng cao nhận thức toàn cầu về sức khỏe phổi, được tổ chức vào 25/9 mỗi năm. Hoạt động này do Forum of International Respiratory Societies (FIRS) khởi xướng, với sự tham gia của các tổ chức chuyên môn về hô hấp trên thế giới.

Ngày Phổi Thế giới hướng đến việc nâng cao nhận thức về sức khỏe phổi và sự cần thiết phải giảm gánh nặng bệnh hô hấp. Đây cũng là dịp thúc đẩy các hành động liên quan đến những yếu tố nguy cơ quan trọng như ô nhiễm không khí, hút thuốc lá, khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế, đồng thời khuyến khích đầu tư cho dự phòng, nghiên cứu và chăm sóc sức khỏe hô hấp.

Ngày Phổi Thế giới đầu tiên được tổ chức vào 25/9/2017, dưới sự điều phối của FIRS. Trước đó, tại Đại hội đồng Y tế Thế giới năm 2017 (WHA70), Hiến chương toàn cầu về sức khỏe phổi (Global Charter for Lung Health) đã được giới thiệu và kêu gọi thiết lập một ngày dành riêng cho sức khỏe phổi.

Ý nghĩa của Ngày Phổi Thế giới 25/9

Phổi đảm nhiệm chức năng trao đổi khí, cung cấp oxy cho cơ thể và loại bỏ carbon dioxide. Khi chức năng hô hấp bị suy giảm, chất lượng cuộc sống và khả năng hoạt động thể chất cũng có thể bị ảnh hưởng. Ngày Phổi Thế giới không chỉ dành cho người đang mắc bệnh phổi. Đây còn là dịp để mỗi người nhìn lại những yếu tố có thể ảnh hưởng đến hệ hô hấp trong cuộc sống hằng ngày, từ khói thuốc, chất lượng không khí đến môi trường làm việc và nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp.

Ngày Phổi Thế giới có ý nghĩa ở nhiều khía cạnh:

• Nâng cao nhận thức: Giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về bệnh hô hấp và các yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh.
• Khuyến khích phòng bệnh: Thúc đẩy việc không hút thuốc, hạn chế tiếp xúc với khói thuốc, giảm phơi nhiễm ô nhiễm không khí và các yếu tố nguy cơ nghề nghiệp.
• Thúc đẩy phát hiện bệnh sớm: Một số bệnh phổi có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Nhận biết triệu chứng và thăm khám phù hợp giúp tăng cơ hội phát hiện, điều trị sớm.
• Tăng khả năng tiếp cận chăm sóc y tế: FIRS và các tổ chức hô hấp quốc tế kêu gọi cải thiện khả năng tiếp cận chẩn đoán, điều trị và chăm sóc bệnh hô hấp.
• Thúc đẩy chính sách bảo vệ sức khỏe phổi: Sức khỏe hô hấp không chỉ phụ thuộc vào lựa chọn cá nhân mà còn liên quan đến chất lượng không khí, môi trường làm việc, giao thông, nhà ở và chính sách kiểm soát thuốc lá.

Mỗi năm, FIRS sẽ khởi xướng 1 chủ đề, phản ánh những vấn đề liên quan đến hô hấp trên toàn cầu. Ví dụ, chủ đề các năm gần đây gồm:

• 2022: Lung Health for All – Sức khỏe phổi cho tất cả mọi người.
• 2023: Access to Prevention and Treatment for All. Leave No One Behind – Tiếp cận dự phòng và điều trị cho tất cả mọi người. Không ai bị bỏ lại phía sau.
• 2024: Clean Air and Healthy Lungs for All – Không khí sạch và lá phổi khỏe mạnh cho mọi người.
• 2025: Healthy Lungs, Healthy Life – Phổi khỏe, cuộc sống khỏe.

Năm 2026, FIRS khởi xướng chủ đề A Lifetime of Lung Health – Sức khỏe phổi trọn đời. Thông điệp nhấn mạnh cần nâng cao ý thức, trách nhiệm trong bảo vệ và nâng cao sức khỏe phổi ở mọi giai đoạn cuộc đời – từ trẻ em đến người cao tuổi.

Thực trạng về bệnh hô hấp toàn cầu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh hô hấp mạn tính ảnh hưởng đến hơn nửa tỷ người trên toàn cầu. Hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), ung thư phổi, viêm phổi và bệnh lao là 5 nhóm bệnh phổi chiếm phần lớn gánh nặng tử vong và khuyết tật liên quan đến phổi trên toàn cầu.

Trong đó, COPD là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu trên thế giới. WHO cho biết COPD gây khoảng 3,4 triệu ca tử vong trong năm 2023, tương đương khoảng 6% tổng số ca tử vong toàn cầu trong năm này. Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ quan trọng, trong khi ô nhiễm không khí trong nhà cũng đóng vai trò đáng kể, đặc biệt tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. (1)

Bên cạnh bệnh mạn tính, các bệnh nhiễm trùng hô hấp như viêm phổi và lao vẫn gây tổn thương phổi cấp tính hoặc kéo dài. WHO cũng xác định ung thư phổi là loại ung thư phổ biến và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư trên toàn cầu.

Ô nhiễm không khí và thuốc lá tiếp tục là hai thách thức lớn đối với sức khỏe phổi. WHO ước tính thuốc lá gây hơn 7 triệu ca tử vong mỗi năm, trong đó hơn 1,6 triệu người không hút thuốc tử vong do hít khói thuốc thụ động. Các nhóm dễ bị ảnh hưởng hơn gồm trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người đang mắc bệnh mạn tính. (2)

6 cách dự phòng và bảo vệ lá phổi khỏe mạnh

Dưới đây là 6 cách giúp duy trì lá phổi khỏe mạnh, hạn chế nguy cơ mắc bệnh:

• Không hút thuốc, tránh khói thuốc thụ động: Không hút thuốc là một việc quan trọng nhất để bảo vệ phổi. Người đang hút thuốc nên chủ động tìm kiếm hỗ trợ để cai thuốc, đồng thời hạn chế tối đa việc tiếp xúc với khói thuốc từ người khác.
• Hạn chế tiếp xúc với ô nhiễm không khí: Ô nhiễm không khí có thể ảnh hưởng đến chức năng phổi và làm nặng thêm nhiều bệnh hô hấp. Khi chất lượng không khí kém, nên hạn chế các hoạt động ngoài trời không cần thiết và thực hiện các biện pháp bảo vệ như đeo khẩu trang phòng bụi mịn.
• Tiêm vắc xin theo khuyến cáo: Một số bệnh nhiễm trùng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp. WHO khuyến cáo tiêm chủng phù hợp là một phần quan trọng trong bảo vệ sức khỏe phổi, đặc biệt với trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền.
• Duy trì vận động thể chất: Hoạt động thể chất thường xuyên góp phần duy trì thể lực và khả năng hoạt động của cơ thể. Đặc biệt nên tập các bài tập giúp cải thiện sức khỏe tim phổi như cardio hay HIIT.
• Không bỏ qua các triệu chứng hô hấp kéo dài: Ho kéo dài, khó thở, khò khè, đau tức ngực, khạc đờm kéo dài hoặc các triệu chứng hô hấp bất thường cần được đánh giá y tế, đặc biệt khi triệu chứng tái diễn hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Khám sức khỏe định kỳ: Bất kỳ ai, trong độ tuổi nào cũng nên khám sức khỏe định kỳ. Đặc biệt nhóm có nguy cơ cao nên tầm soát ung thư định kỳ để kịp thời phát hiện và điều trị nếu cần thiết.

Nếu có nhu cầu khám, tư vấn, điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Ngày Phổi Thế giới 25/9 là dịp nhắc nhở mỗi người chủ động chăm sóc lá phổi trước khi bệnh xuất hiện. Không hút thuốc, hạn chế ô nhiễm không khí, bảo vệ đường hô hấp, tiêm chủng phù hợp, duy trì vận động và thăm khám khi có triệu chứng bất thường là những bước thiết thực để bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài.