Cường, 17 tuổi, rối loạn tâm thần do nghiện game song phủ nhận mình mắc bệnh, phản kháng khi bố mẹ đưa tới bệnh viện khám, chữa.

Tại phòng khám tâm lý – tâm thần, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, Cường (17 tuổi) sống tại Hải Phòng, ngồi trước mặt Ths.BSNT Phạm Văn Dương với đôi mắt trũng sâu, thái độ chống đối, cáu gắt. “Cháu cần về nhà thực hiện các nhiệm vụ”, Cường nói với bác sĩ.

Mẹ Cường cho biết trai 4 năm liên tục chơi game trong đó có nhiều đêm thức trắng, không thích giao tiếp với ai, thường xuyên bỏ học, có dấu hiệu hoang tưởng. Khi bị nhắc nhở hoặc nói chuyện, Cường thường dọa bỏ nhà ra đi hoặc tự sát.

Bác sĩ Dương cho biết Cường nghiện game, một dạng rối loạn tâm thần đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận từ 2018. Rối loạn này đặc trưng bởi hành vi chơi game dai dẳng, tái diễn, mất kiểm soát về thời gian, tần suất, cường độ và bối cảnh chơi. Người nghiện thường ưu tiên game hơn học tập, công việc, sinh hoạt, thậm chí mất kiểm soát cảm xúc khi bị ngăn cản. Nhiều trường hợp có hành vi bạo lực hoặc đe dọa tự sát nếu bị tước quyền chơi game.

Bác sĩ Dương giải thích khi chơi game não tiết ra lượng lớn dopamine – chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác khoái cảm và hưng phấn. Càng chơi nhiều, não quen với mức dopamine cao. Khi ngừng chơi, lượng dopamine giảm gây cảm giác trống rỗng, mệt mỏi, bồn chồn, thèm chơi trở lại. Đây là cơ chế tương tự các dạng nghiện chất khác như rượu, ma túy.

Bác sĩ Dương giải thích những hệ lụy có thể xảy ra nếu Cường tiếp tục giữ thói quen chơi game thâu đêm suốt sáng, đồng thời nhẹ nhàng hướng dẫn người bệnh phương pháp điều trị kết hợp thuốc và trị liệu tâm lý. Ngoài ra, bác sĩ cũng hướng dẫn cha mẹ cho Cường đăng ký các khóa học thể chất và trí tuệ như bóng rổ, cầu lông. Chỉ sau một tháng Cường đã cải thiện cảm xúc, ngủ ngon, giao tiếp nhiều hơn với bố mẹ và bạn bè. “Đến bây giờ cháu mới nhận ra mình trước đó không bình thường”, Cường nói.

Bác sĩ Dương cho biết bệnh nhân cần được đánh giá toàn diện về tình trạng tâm lý, nguyên nhân gây nghiện, các yếu tố gia đình và xã hội. Ngoài thuốc, trị liệu tâm lý giúp người bệnh học cách nhận diện cảm xúc, kiểm soát hành vi, thay đổi thói quen. Sau khi ra viện, bệnh nhân cần được theo dõi định kỳ vì nguy cơ tái nghiện rất cao nếu không được quản lý.

Trước đó, bác sĩ Dương cũng tiếp nhận trường hợp Sơn, 14 tuổi, lấy trộm tiền của bố mẹ, bỏ học trốn ra ngoài chơi game. Khi bị nhắc nhở Sơn cáu gắt, đập phá đồ đạc, đóng chặt cửa phòng và nhịn ăn. Bố mẹ Sơn phải thỏa hiệp, song tình trạng của con trở nên trầm trọng hơn mới quyết định đưa con vào viện khám.

Sơn có dấu hiệu suy kiệt thể chất và tâm lý, giao tiếp chậm, trí nhớ giảm, giọng nói nhỏ, ánh nhìn trống rỗng. Phác đồ điều trị của Sơn gồm thuốc an thần, chống trầm cảm, kết hợp vitamin và thuốc dưỡng não. Tình trạng cải thiện sau 2 tháng, Sơn bắt đầu có dấu hiệu giao tiếp trở lại, tối ngủ ngon hơn.

Bác sĩ Dương cho biết trẻ vị thành niên trong giai đoạn chịu áp lực học tập, thiếu tương tác xã hội hoặc gặp vấn đề về cảm xúc. Trẻ tìm đến game để trốn tránh hiện thực, giải tỏa stress, rồi dần bị cuốn vào thế giới ảo. Khi bệnh tiến triển, người nghiện trở nên lầm lì, mất ngủ, chán ăn, giảm hứng thú, bỏ bê học tập và các hoạt động cá nhân. Một số có biểu hiện rối loạn trí nhớ, ngôn ngữ nghèo nàn, vận động chậm, thậm chí không nói chuyện hoặc luôn tưởng tượng mình đang sống ở thế giới khác.

Trên thế giới đã ghi nhận nhiều vụ việc nghiêm trọng liên quan đến nghiện game. Một người đàn ông Hàn Quốc tử vong sau khi chơi suốt 50 giờ không nghỉ. Ở Mỹ, một thiếu niên giết cha mẹ vì bị cấm chơi. Ở Trung Quốc, một học sinh tự tử, để lại thư tuyệt mệnh nói về trò chơi mình yêu thích. Những bi kịch đó phản ánh hậu quả nặng nề của nghiện game khi ranh giới giữa thế giới thật và ảo bị xóa nhòa.

Một thực trạng đáng lo ngại hiện nay là trẻ nghiện game ngày càng gia tăng do nhiều phụ huynh chiều con, hay vì công việc thiếu thời gian gần gũi với trẻ… Phụ huynh quá dễ dàng trong việc đáp ứng những đòi hỏi của con cái từ tiền bạc, điện thoại, máy tính bảng, máy chơi game…, mà hoàn toàn không kiểm soát được những hoạt động của con mình trên các thiết bị thông minh đó.

Bác sĩ Dương cho biết tỷ lệ người trẻ nghiện game phải nhập viện điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tăng trong những 2 năm gần đây, khoảng 29% so với thời điểm trước. Trường hợp nặng có thể trầm cảm, loạn thần, hoang tưởng không phân biệt đâu là thế giới thật, đâu là game. Nếu không điều trị kịp thời, người nghiện có thể bị rối loạn nhân cách, giảm khả năng học tập và lao động, mất kiểm soát hành vi.

Bác sĩ Dương để phòng ngừa cha mẹ nên quan tâm sát sao đến con cái, đặc biệt khi thấy trẻ có dấu hiệu thay đổi tính cách, ngủ ít, bỏ ăn, xa lánh bạn bè, học tập sa sút. Phụ huynh cần thiết lập giới hạn thời gian sử dụng thiết bị điện tử, khuyến khích trẻ tham gia thể thao, giao lưu bạn bè, sinh hoạt cùng gia đình. Khi nhận thấy bất thường như như lầm lì, hay cáu gắt, không thích giao tiếp với mọi người, mắt hay nhìn xuống, bàn tay bị chai… nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa tâm thần để được tư vấn và can thiệp sớm.