(HÀ NỘI) – Bà Lan, 52 tuổi, rối loạn giọng nói kéo dài hơn 1 năm, giọng nghẹt, run, hụt hơi, nói nhanh mệt, đi khám phát hiện mắc rối loạn giọng nói do co cứng dây thanh quản.

Trước đó, bà Lan xuất hiện rối loạn giọng, khó phát âm, nói chuyện bị hụt hơi, triệu chứng tăng dần dù việc ăn uống vẫn bình thường. Nghĩ là viêm thanh quản thông thường, bà đã đi khám và dùng thuốc ở nhiều nơi nhưng không cải thiện.

Tại Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, bà được nội soi thanh quản, đánh giá giọng nói. Kết quả cho thấy dây thanh bị co cứng bất thường khi phát âm. Đây là một dạng rối loạn giọng nói do loạn trương lực cơ thanh quản hay rối loạn giọng do co thắt. Bệnh thường xuất hiện ở độ tuổi trung niên, phổ biến hơn ở phụ nữ.

Theo TS. BS.CKII Nguyễn Duy Dương, chuyên gia Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, loạn trương lực cơ thanh quản là bệnh lý ít gặp, tỉ lệ mắc khoảng 5,2 trên 100.000 người. Người mắc bệnh có thể bị thay đổi một số đặc tính của giọng nói như tần số, cường độ, âm sắc, chất lượng âm thanh.

Hiện nay, bệnh không có thuốc điều trị khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát bằng tiêm botulinum toxin vào cơ thanh quản bị co cứng. Botulinum toxin giúp làm yếu tạm thời các cơ co cứng, giảm tình trạng run giọng, hụt hơi và khó phát âm. Tuy nhiên, người bệnh cần được khám thần kinh để loại trừ các bệnh lý khác của thần kinh trung ương và ngoại vi trước khi can thiệp thủ thuật tiêm botulinum toxin thanh quản.

Sau khi gây tê tại chỗ vùng khoang mũi, ống nội soi mềm có gắn camera sẽ được đưa qua mũi tới vòm họng của người bệnh. Kim điện cơ gắn vào cơ thanh âm nhằm ghi nhận tín hiệu điện khi người bệnh phát âm theo hướng dẫn của bác sĩ. Nhờ sự kết hợp của kỹ thuật nội soi và điện cơ thanh quản, thuốc được đưa vào đúng vị trí cơ cần tiêm, giúp tối ưu hiệu quả điều trị và hạn chế nguy cơ tiêm phải các dây thần kinh xung quanh.

Hiệu quả của thuốc thường bắt đầu sau khoảng hai tuần, rõ nhất sau một tháng và kéo dài khoảng 1,5 tháng rồi giảm dần. Bệnh nhân cần tiêm nhắc định kỳ 3 – 4 lần mỗi năm để duy trì hiệu quả. “Mỗi người có mức đáp ứng thuốc khác nhau, chúng tôi theo dõi sát sau từng đợt tiêm để điều chỉnh liều lượng phù hợp, giảm tối đa tác dụng phụ”, bác sĩ Dương nói.

Những ngày đầu sau tiêm, người bệnh có thể đau nhẹ vùng cổ, lan lên đầu hoặc tai, đôi khi cảm thấy hụt hơi, khó nuốt, một vài trường hợp hiếm gặp có thể sặc khi uống nước. Các triệu chứng này thường kéo khoảng 2 tuần và tự hết khi sang tuần thứ 3. Người bệnh không cần kiêng ăn, chỉ cần nghỉ ngơi, ăn đồ mềm và uống thuốc giảm đau khi cần.

Rối loạn giọng nói do co cứng cơ thanh quản là bệnh lý ảnh hưởng nặng nề đến khả năng giao tiếp lời nói, chất lượng cuộc sống và công việc, dễ bị nhầm với viêm thanh quản, khàn tiếng thông thường nên nhiều người tự mua thuốc hoặc trì hoãn khám chuyên khoa. Tuy nhiên, bệnh này có cơ chế phức tạp, khó phát hiện sớm, cần được chẩn đoán chính xác bằng đánh giá giọng nói toàn diện (đánh giá cảm thụ, phân tích âm, nội soi hoạt nghiệm thanh quản) do bác sĩ chuyên khoa về thanh học tiến hành.

Bác sĩ Dương khuyến cáo, khi có các dấu hiệu như rối loạn giọng, khó phát âm, run giọng, hụt hơi, người bệnh nên đến khám tại cơ sở có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được chẩn đoán và điều trị đúng cách. Việc điều trị sớm giúp làm giảm nguy cơ co cứng kéo dài, ngăn ngừa tổn thương mạn tính ở dây thanh và và cải thiện khả năng phát âm.

* Tên người bệnh đã được thay đổi.