Bà Tú, 65 tuổi, đau tay dữ dội, nhập viện phát hiện cánh tay trắng bệch, lạnh toát, không bắt được mạch, bác sĩ chẩn đoán tắc mạch cấp tính nguy kịch.

Một ngày trước khi nhập viện, bà Tú đau âm ỉ ở cánh tay nhưng không đi khám. Đến sáng hôm sau, tay đau nhức dữ dội, sờ lạnh toát và mất cảm giác, cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

ThS.BS.CKI Nguyễn Đức Nghĩa, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết người bệnh nhập viện trong tình trạng thiếu máu chi ở mức nghiêm trọng, cánh tay phải trắng bệch, mạch không còn đập. Kết quả siêu âm Doppler và chụp MSCT mạch máu ghi nhận lòng động mạch cánh tay phải hẹp kín, dòng máu gần như tắc nghẽn hoàn toàn, nguyên nhân do một khối máu đông lớn từ nơi khác di chuyển đến, kẹt lại và chèn ép chặn đứng đường lưu thông của dòng máu nuôi chi.

Đáng chú ý, bà Tú có tiền sử rung nhĩ (một dạng rối loạn nhịp tim) từ một năm trước. Tuy nhiên, ông bỏ tái khám định kỳ và không uống thuốc đều đặn theo chỉ định của bác sĩ.

Bác sĩ Nghĩa giải thích, ở người bệnh rung nhĩ, tâm nhĩ không co bóp nhịp nhàng mà chỉ rung lên, khiến dòng máu trong buồng tim bị ứ trệ, dễ tích tụ thành khối máu đông. Do bà Tú không dùng thuốc chống đông máu đều đặn, huyết khối phát triển lớn dần, dưới áp lực co bóp của tim theo dòng máu đi khắp cơ thể, gây tắc nghẽn cục bộ tại những mạch máu hẹp.

“Khối máu đông có thể chạy lên não gây đột quỵ, hoặc chạy xuống tay, chân và các cơ quan nội tạng gây tắc mạch. Nếu không được can thiệp kịp thời để tái thông mạch máu, có thể dẫn đến hoại tử, đột quỵ, nguy hiểm đến tính mạng”, bác sĩ Nghĩa nói.

Trường hợp của ông Tú, bác sĩ Nghĩa nhận định khối máu đông đã chặn toàn bộ dòng máu nuôi cánh tay, không thể thực hiện các phương pháp can thiệp thông thường như dùng tia laser hay đặt stent gia cố lòng mạch. Phương án tối ưu là phẫu thuật lấy khối máu đông ra ngoài.

Bà Tú có bệnh rung nhĩ khiến quá trình gây mê rất khó khăn. Thuốc mê có thể gây rối loạn nhịp tim cấp tính, suy tim cấp, nhồi máu cơ tim và thậm chí ngưng tim ngay trên bàn mổ. Êkíp phẫu thuật và gây mê hồi sức phối hợp chặt chẽ, theo dõi sát sao từng nhịp tim, huyết áp và chỉ số oxy máu trong suốt ca mổ.

Bệnh nhân lớn tuổi, mạch máu kém đàn hồi, thành mạch mỏng manh, bác sĩ tỉ mỉ rạch một đường nhỏ trên thành động mạch tay phải , sử dụng ống thông chuyên dụng luồn vào lòng mạch để tạo áp lực, ôm gọn và kéo toàn bộ khối máu đông ra khỏi lòng mạch mà không làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu. Sau cùng, lòng mạch được bơm rửa bằng dung dịch chống đông chuyên dụng để ngăn nguy cơ hình thành huyết khối mới trước khi khâu kín thành mạch.

Ngay khi huyết khối được loại bỏ, lòng mạch lập tức khơi thông, dòng máu tràn về nuôi chi. Ngay trên bàn mổ, cánh tay phải của bà Tú từ trắng bệch nhanh chóng hồng hào và ấm trở lại. Hậu phẫu, các chỉ số tim mạch ổn định, ông được xuất viện sau 2 ngày.

Bác sĩ Nghĩa khuyến cáo, người có bệnh rối loạn nhịp tim cần uống thuốc đều đặn, tái khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc để tránh nguy cơ hình thành cục máu đông trong tim. Các cục máu đông này có thể di chuyển gây tắc mạch ở nhiều vị trí nguy hiểm như não, phổi, thận, tay chân, hoặc mạch máu nuôi ruột, dẫn đến đột quỵ, thiếu máu chi cấp hay tổn thương cơ quan nghiêm trọng.

Khi xuất hiện dấu hiệu đột ngột đau nhức, tê dại, tay chân lạnh hoặc biến đổi màu sắc da, người bệnh cần đến ngay bệnh viện để bác sĩ xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi