Bốn ngày sau trận đấu, anh Hải, 47 tuổi, ho ra máu, suy hô hấp cấp, suy tim do đứt toàn bộ dây chằng van tim gây hở van hai lá.

Trước đó anh Hải chơi đá banh cường độ cao, có va chạm trong lúc thi đấu. Về nhà anh thấy mệt, tức ngực, khó thở nhẹ, ho có đàm lẫn máu. Anh cho rằng đây là phản ứng bình thường của cơ thể khi vận động quá sức nên không đi khám và theo dõi tại nhà. Trong 3 ngày tiếp theo, các triệu chứng không cải thiện mà tăng dần, anh ho nhiều hơn kèm sốt nhẹ. Anh tự mua thuốc điều trị cảm cúm nhưng không hiệu quả. Đến ngày thứ tư, tình trạng trở nên nghiêm trọng, anh mệt lả, đi lại khó khăn và được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

ThS.BS.CKII Huỳnh Hoàng Khang, Trưởng khoa Ngoại tim mạch, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết lúc nhập viện, anh Hải chỉ khó thở mức độ vừa. Tuy nhiên, tình trạng diễn tiến rất nhanh. Chỉ sau 30 phút, bệnh nhân rơi vào suy hô hấp cấp, phải đặt nội khí quản và thở máy. Chức năng co bóp tim (EF) giảm còn 45% (bình thường > 50%). Siêu âm tim cấp cứu phát hiện hở van hai lá cấp mức độ nặng do đứt dây chằng. Đây chính là nguyên nhân khiến anh suy tim và phù phổi cấp.

Hở van hai lá xảy ra khi lá van đóng không kín, khiến máu trào ngược từ thất trái về nhĩ trái trong thì tâm thu. Ở thể cấp tính, lượng máu trào ngược đột ngột làm tăng áp lực nhĩ trái và mao mạch phổi, gây phù phổi cấp và suy hô hấp nặng.

Cấu trúc bộ máy van hai lá gồm vòng van, lá van, dây chằng và cơ trụ. Trong trường hợp này, toàn bộ dây chằng lá van sau bị đứt khiến lá van sau không còn điểm tựa, không có khả năng đóng kín, gây hở van cấp tính nghiêm trọng.

“Đây là một biến cố hiếm gặp, rất nguy hiểm. Nếu không được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong nhanh chóng do sốc tim hoặc suy hô hấp nặng”, bác sĩ Khang cho biết.

Ê kíp nhận định tổn thương quá nặng, không thể sửa chữa van. Trong tình huống cấp cứu, phẫu thuật là biện pháp duy nhất giúp cứu sống người bệnh. Bác sĩ tiến hành cắt bỏ van tổn thương và thay bằng van hai lá cơ học nhằm phục hồi chức năng tim, cải thiện huyết động. Sau 4 giờ ca mổ hoàn tất, van nhân tạo hoạt động tốt, dòng máu được lưu thông một chiều ổn định, cải thiện nhanh tình trạng suy tim và suy hô hấp.

Sau mổ anh Hải hồi phục nhanh, được rút nội khí quản sau 10 giờ. Chức năng tim của anh trở về mức bình thường (> 50%), không còn khó thở hay ho ra máu. Sau 7 ngày điều trị, bệnh nhân xuất viện, được kê toa thuốc kháng đông lâu dài. Bác sĩ khuyến cáo anh hạn chế các hoạt động thể lực cường độ cao hoặc mang tính đối kháng như đá bóng, bóng chuyền, bóng rổ, võ thuật…

Có nhiều nguyên nhân gây hở van hai lá như bẩm sinh, viêm nội tâm mạc nhiễm trùng, thấp tim, thoái hóa van, bệnh cơ tim giãn, nhồi máu cơ tim… Trong đó, hở van cấp do đứt dây chằng là tình trạng cấp cứu diễn tiến rất nhanh và nguy hiểm cần được chẩn đoán và điều trị khẩn cấp. Trong khi đó, triệu chứng hở van hai lá mạn tính thường âm thầm, chỉ biểu hiện rõ khi đã có suy tim như giảm khả năng gắng sức, nhói ngực, hồi hộp, hụt hơi, ho khan, ho ra máu, khó thở khi ngủ, tim đập nhanh, không đều….

Bác sĩ Khang khuyến cáo, người ở độ tuổi trung niên không nên chủ quan tập luyện quá sức. Khi vận động, nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, đau ngực, tim đập nhanh hoặc không đều, choáng váng, cần dừng ngay và đi khám sớm.

Người chơi thể thao hay thường xuyên vận động gắng sức nên thăm khám tim mạch, có thể cần làm trắc nghiệm gắng sức để đánh giá chức năng tim cũng như mức độ gắng sức phù hợp, phát hiện sớm các bất thường tiềm ẩn và dự phòng nguy cơ biến cố tim mạch khi vận động cường độ cao. Nếu sau khi chơi thể thao hoặc sau va chạm vùng ngực có xuất hiện triệu chứng bất thường như ho ra máu, khó thở, mệt nhiều, người bệnh cần đến bệnh viện ngay để kiểm tra và xử trí kịp thời.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi