Chị Hồng (30 tuổi, Đồng Nai) bị tiểu đường thai kỳ dẫn đến nhiễm toan ceton máu, mất tim thai khi em bé đã 29 tuần.

Chị Hồng được gia đình đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) trong tình trạng mệt lả, buồn nôn và nôn liên tục. Lúc này siêu âm thấy tim thai nhi tuần 29 đã ngừng đập, người mẹ bị nhiễm toan ceton nặng (axit trong máu cao) do đường máu cao.

Chị được cấp cứu bù dịch nhanh, truyền insulin liên tục và bổ sung kali để đảo ngược tình trạng toan hóa. Mặc dù đã điều trị tích cực, tim thai không hồi phục buộc phải đình chỉ thai kỳ. Sau khi sinh hiệu ổn định, chị được chuyển đến khoa Nội tiết – Đái tháo đường để tiếp tục điều trị.

Thai phụ cho biết trước khi nhập viện, chị được bác sĩ gần nhà chẩn đoán tiểu đường thai kỳ ở tuần thai 25. Sau đó, chị vài lần tự thử đường máu lúc đói tại nhà, thấy các chỉ số không vượt ngưỡng an toàn. Chị duy trì thói quen ăn uống hạn chế tinh bột, đồ ngọt, nên cho rằng sức khỏe của mình vẫn ổn nên không dùng thuốc, tái khám.

ThS.BS Nguyễn Thị Thanh Trúc, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết tiểu đường thai kỳ không được kiểm soát và điều trị kịp thời đã tiến triển thành tiểu đường type 2. Mặc dù tình trạng nhiễm toan ceton được kiểm soát nhưng chị Hồng vẫn phải tiếp tục theo dõi đường huyết mỗi 1-2 giờ, điện giải (kali, natri) và pH máu mỗi 2-4 giờ, đồng thời ổn định thể trạng cũng như tâm lý sau khi đình chỉ thai.

Theo bác sĩ Trúc, tiểu đường thai kỳ là bệnh rối loạn chuyển hóa của cơ thể. Trong thời kỳ mang thai, bánh nhau sản xuất ra một số hormone gây tăng lượng đường trong máu. Thông thường, tuyến tụy có thể tiết ra đủ insulin để xử lý nó nhưng nếu tuyến tụy không thể tạo đủ insulin hoặc cơ thể có sự đề kháng với insulin, lượng đường trong máu sẽ tăng lên. Ngoài ra, trong thời kỳ mang thai, để giúp thai nhi phát triển, nhau thai sẽ tạo ra nội tiết tố. Những nội tiết tố này có thể gây tác động tiêu cực đến insulin, gây ra tình trạng rối loạn nội tiết tố. Đây cũng là nguyên nhân khiến thai phụ tăng nguy cơ bị tiểu đường thai kỳ.

Khoảng 10% thai phụ gặp phải tình trạng này. Thai nhi vẫn có thể phát triển khỏe mạnh nếu tình trạng tiểu đường thai kỳ được điều trị và đường huyết được kiểm soát tốt. Ngược lại, thai kỳ có nguy cơ gặp phải một số kết cục xấu như sảy thai, sinh non, thai dị tật bẩm sinh, thai chết lưu, đa ối, thai to hoặc thai chậm tăng trưởng. Mẹ bầu cũng tăng nguy cơ mắc phải tiền sản giật, phải mổ lấy thai, hay tiến triển thành tiểu đường type 2 mạn tính.

Khi phát hiện tiểu đường thai kỳ cần được điều trị sớm để ổn định đường huyết, đồng thời phải có chế độ ăn uống khỏe mạnh, ít đường cho thai phụ như chia nhỏ bữa ăn thành 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ. Chế độ ăn phải đáp ứng được 20% lượng calo mỗi ngày từ protein và 40% calo từ carbs, trong đó nên sử dụng một nửa dạng carbs hấp thu chậm và nhiều chất xơ như bánh mì nguyên hạt, ngũ cốc, gạo lứt, yến mạch, các loại rau, củ quả và trái cây, hạn chế hấp thu chất béo xuống dưới 40% lượng calo mỗi ngày. Nên ăn đa dạng loại thực phẩm, trái cây, rau để cung cấp đủ vitamin và khoáng chất cần thiết, vận động vừa và nhẹ khoảng 30 phút mỗi ngày.

*Tên người bệnh đã thay đổi