Phát (TP.HCM) dị ứng đạm sữa bò 8 năm không hết, gần đây thường xuyên nổi mẩn đỏ, ngứa tay, sưng mí, đỏ mắt phát hiện dị ứng thêm mạt bụi nhà, viêm da cơ địa.

Gia đình đưa Phát đến khám sau hơn một tuần bé liên tục nổi mẩn đỏ trên da, đỏ mắt, sưng mí, ngứa mũi, hắt hơi. TS.BS Nguyễn Phúc Tân, khoa Miễn dịch Lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), ghi nhận kết quả đánh giá cho thấy Phát có cơ địa dị ứng (atopy), kèm theo các bệnh lý dị ứng gồm viêm da cơ địa, dị ứng đạm sữa bò và dị ứng mạt bụi nhà.

Trẻ dị ứng đạm sữa bò nhiều năm, được bác sĩ đánh giá chuyên sâu nhằm xác định mức độ mẫn cảm với protein sữa bò cũng như khả năng dung nạp thực phẩm chứa sữa. Kết quả test lẩy da cho thấy mức độ phản ứng của trẻ khác nhau giữa các chế phẩm sữa có hàm lượng protein khác nhau. Thông tin này giúp bác sĩ xây dựng chế độ ăn phù hợp và đánh giá khả năng dung nạp thực phẩm theo từng giai đoạn phát triển.

Theo bác sĩ Tân, việc đánh giá lại mức độ dung nạp giúp bác sĩ xác định nguy cơ phản ứng, khả năng mở rộng chế độ ăn cũng như xây dựng hướng theo dõi phù hợp cho từng trẻ, thay vì phụ huynh tự cho trẻ ăn thử tại nhà.

“Có trẻ ban đầu chỉ nổi mẩn nhẹ nhưng những lần sau phản ứng có thể nặng hơn, xuất hiện sưng môi, sưng mắt, khò khè, khó thở, thậm chí sốc phản vệ”, bác sĩ cho biết.

Dị ứng đạm sữa bò là phản ứng miễn dịch với protein trong sữa bò. Không chỉ sữa tươi, nhiều loại bánh kẹo, kem, phô mai, nước sốt, sữa chua hoặc thực phẩm chế biến sẵn cũng có thể chứa thành phần đạm sữa và gây phản ứng ở trẻ nhạy cảm.

Bác sĩ cho biết dị ứng thực phẩm ở trẻ em có xu hướng gia tăng những năm gần đây. Trong đó, đạm sữa bò là một trong những dị nguyên phổ biến ở trẻ nhỏ. Ngoài ra, Phát còn bị viêm da cơ địa và dị ứng mạt bụi nhà. Đây là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch của trẻ dễ phản ứng quá mức với nhiều dị nguyên khác nhau. Những trẻ có cơ địa dị ứng có nguy cơ cao xuất hiện thêm các bệnh lý dị ứng khác như viêm mũi dị ứng hoặc hen phế quản trong quá trình phát triển. 

Tình trạng dị ứng đa yếu tố thường liên quan đến cơ địa dị ứng, trong đó hệ miễn dịch có xu hướng phản ứng quá mức với các tác nhân vốn không gây hại cho đa số người. Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng, đặc biệt khi trong gia đình có người mắc các bệnh dị ứng như viêm mũi dị ứng, hen phế quản, viêm da cơ địa hoặc dị ứng thực phẩm.

Ngoài yếu tố cơ địa, môi trường sống cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình khởi phát và kéo dài bệnh. Ở trẻ có cơ địa dị ứng, việc thường xuyên tiếp xúc với mạt bụi nhà, lông thú nuôi, khói thuốc lá, ô nhiễm không khí hoặc các dị nguyên thực phẩm có thể làm khởi phát hoặc làm nặng thêm các biểu hiện dị ứng. Vì vậy, việc kiểm soát không chỉ tập trung vào một dị nguyên riêng lẻ mà cần đánh giá toàn diện các yếu tố liên quan.

Kết quả test lẩy da cho thấy trẻ xuất hiện phản ứng mạnh hơn với chế phẩm chứa hàm lượng protein sữa cao so với các chế phẩm có hàm lượng thấp hơn. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh 

Sau khi đánh giá mức độ dị ứng và khả năng dung nạp thực phẩm, bác sĩ xây dựng kế hoạch quản lý dị ứng cá thể hóa cho Phát. Thay vì yêu cầu kiêng tuyệt đối, gia đình được hướng dẫn nhận diện các nhóm thực phẩm nguy cơ cao, theo dõi phản ứng khi trẻ ăn uống bên ngoài và tái đánh giá định kỳ để xem khả năng dung nạp theo từng giai đoạn phát triển.

Đối với viêm da cơ địa, Phát được hướng dẫn chăm sóc da hằng ngày bằng các sản phẩm dưỡng ẩm phù hợp nhằm phục hồi hàng rào bảo vệ da, đồng thời sử dụng thuốc kiểm soát tình trạng viêm theo chỉ định khi bệnh bùng phát. Với dị ứng mạt bụi nhà, bác sĩ chỉ định giải mẫn cảm, điều trị đặc hiệu bằng thuốc, đồng thời gia đình được tư vấn các biện pháp giảm tiếp xúc như vệ sinh phòng ngủ thường xuyên, giặt chăn ga bằng nước nóng, hạn chế vật dụng dễ bám bụi và giữ không gian sống thông thoáng.

Theo bác sĩ Tân, mục tiêu điều trị không chỉ là kiểm soát từng biểu hiện riêng lẻ mà còn giảm gánh nặng dị ứng nói chung, giúp trẻ hạn chế các đợt bùng phát, ngủ ngon hơn và duy trì sinh hoạt, học tập bình thường.

Nhờ kiểm soát tốt chế độ ăn và các yếu tố dị ứng đi kèm, tình trạng nổi mẩn, ngứa và sưng mắt của bé hiện ổn định hơn, sinh hoạt và học tập không bị ảnh hưởng.

Theo bác sĩ Tân, nhiều phụ huynh lo lắng trẻ dị ứng đạm sữa bò sẽ thiếu chất do phải kiêng sữa lâu dài. Tuy nhiên, trẻ vẫn có thể phát triển bình thường nếu được xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp và theo dõi định kỳ.

Tùy mức độ dị ứng, bác sĩ có thể tư vấn các nguồn dinh dưỡng thay thế như sữa công thức thủy phân chuyên biệt, sữa acid amin hoặc một số sản phẩm thay thế phù hợp theo độ tuổi và nhu cầu dinh dưỡng của trẻ. Đồng thời, trẻ cần được bổ sung đầy đủ đạm, canxi và vitamin D từ các nguồn thực phẩm khác để hỗ trợ phát triển.

Bác sĩ lưu ý phụ huynh không nên tự ý cắt bỏ quá nhiều nhóm thực phẩm hoặc tự cho trẻ thử lại món từng gây dị ứng tại nhà vì phản ứng có thể nghiêm trọng hơn những lần trước. Khi trẻ có dấu hiệu nổi mẩn, sưng môi, đỏ mắt, khò khè hoặc khó thở sau ăn, cần đưa đến bệnh viện để được xử trí kịp thời.

*Tên nhân vật đã được thay đổi