Anh Khôi (43 tuổi, Tây Ninh) tự đắp, ngâm nước lá để chữa vết bỏng trên chân. Hậu quả anh phải cắt 2,5 ngón chân, nguy cơ không giữ được bàn chân do hoại tử trên nền tiểu đường.

Được chẩn đoán tiểu đường type 2 hơn 5 năm nhưng thấy “bình thường”, anh Khôi không uống thuốc đều theo đơn, không kiêng theo chế độ ăn riêng.

Một tháng trước, anh vô tình bị đổ nước sôi bỏng vùng ngón chân bên trái. Anh tự chữa bằng cách đắp vết thương bằng lá thuốc và ngâm trong nước lá. Vài ngày sau, vết bỏng không lành mà ngày càng lở loét nặng hơn. Vết thương ở ngón chân thâm tím, lan ra cả bàn chân.

Anh được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) cấp cứu do đau chân dữ dội, sốt cao liên tục nhiều ngày, sụt 2 kg. Bác sĩ chẩn đoán anh bị nhiễm trùng bàn chân trái mức độ nặng, đường huyết ở mức rất cao 27,7 mmol/l (bình thường 4 – 7,8 mmol/l), có nhiều ổ áp xe sâu, hoại tử lan rộng ở các ngón chân. Đặc biệt, chẩn đoán hình ảnh cho thấy 3 ngón chân của anh đã bị viêm tủy xương, dấu hiệu của nhiễm trùng đã xâm nhập và gây viêm xương.

BS.CKI Phạm Thị Thu Hà, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, người bệnh được điều trị bằng kháng sinh phổ rộng, kiểm soát đường huyết tích cực bằng insulin, bù dịch và theo dõi sát huyết động, tuy nhiên, cơ thể người bệnh đáp ứng không cải thiện như kỳ vọng. Tình trạng nhiễm trùng vẫn tiếp diễn, các bác sĩ buộc phải quyết định cắt bỏ 2,5 ngón chân bị hoại tử để ngăn chặn nhiễm trùng lan rộng thêm, đồng thời cố gắng không để người bệnh rơi vào nhiễm trùng huyết sốc nhiễm trùng.

“Tổn thương lan rộng, kèm theo viêm xương và áp xe sâu khiến các phương án bảo tồn chi gần như không còn khả thi. Với tình trạng hoại tử lan nhanh, việc bỏ ngón chân là để tránh cho việc cắt cụt cả bàn chân”, bác sĩ Hà nói. Cùng với cắt bỏ các ngón chân, người bệnh được dùng máy áp lực âm (VAC) để hút dịch mủ, nhanh chóng làm đầy vết thương, ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng.

Người bệnh được theo dõi sát sao tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường do phần mu bàn chân vẫn sưng đỏ, chưa loại trừ nguy cơ phải cắt bỏ cả bàn chân.

Bác sĩ Hà cho biết, ở người bệnh tiểu đường, bàn chân là một “điểm yếu sinh học” điển hình do sự hội tụ của ba cơ chế: bệnh lý thần kinh ngoại biên làm giảm cảm giác bảo vệ, bệnh lý mạch máu làm giảm tưới máu mô và rối loạn miễn dịch làm suy giảm khả năng kiểm soát nhiễm trùng. Khi một tổn thương ban đầu xuất hiện, đặc biệt là trong môi trường không vô khuẩn như việc đắp lá hay ngâm nước, vi khuẩn có điều kiện xâm nhập và phát triển nhanh chóng. Loét, nhiễm trùng, hoại tử, đoạn chi – những biến chứng bàn chân tiểu đường này có thể khiến người bệnh mất khả năng đi lại vĩnh viễn.

Bác sĩ Hà khuyến cáo, đối với người bệnh tiểu đường, quan trọng nhất phải kiểm soát đường huyết ổn định. Nguyên tắc cơ bản là phải xử trí đúng những tổn thương nhỏ ngay từ ban đầu, không tự ý đắp thuốc lá, thuốc nam, ngâm nước thuốc không theo chỉ định của bác sĩ. “Với người bệnh tiểu đường, không có tổn thương nào ở bàn chân là “nhỏ” nếu không được xử trí đúng cách”, bác sĩ Hà nói.

*Tên người bệnh đã thay đổi