Sau khoảng 60 phút tán sỏi qua da, khối sỏi san hô nhiều nhánh trong thận trái bà K. được “làm sạch” hoàn toàn.

Bà D.T.K.K. (73 tuổi, TP.HCM) biết thận trái mình có sỏi 3 năm trước, kích thước khoảng 2cm. Bà nghĩ sỏi còn nhỏ lại không đau, không khó chịu nên không điều trị. Một tháng gần đây, bà thường xuyên đau râm ran, ê ở hông lưng nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

Thạc sĩ bác sĩ Cao Vĩnh Duy, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết từ ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT-scan), phát hiện trong thận trái của bà K. có khối sỏi nhiều nhánh, kích thuớc gần 6,2 cm, choán gần hết đài bể thận. Ngoài ra, bà còn bị nhiễm trùng đường tiểu đi kèm sỏi san hô.

Bác sĩ cho bà điều trị kháng sinh trong 1 tuần. Khi tình trạng nhiễm trùng đường tiểu được kiểm soát mới tiến hành điều trị sỏi bằng phương pháp tán sỏi qua da.

Bác sĩ Duy cho biết tán sỏi qua da (Percutaneous Nephrolithotomy – PCNL) là phương pháp tạo một đường hầm rất nhỏ, khoảng 1cm, từ bên ngoài da tại vùng lưng vào bên trong đài bể thận. Từ đường hầm này, thiết bị tán sỏi dạng sợi dây, kích thước chỉ khoảng 1mm được đưa vào tiếp cận và tán sỏi. Đây là phương pháp điều trị sỏi san hô, nhất là những khối sỏi lớn, hiệu quả cao, an toàn, ít biến chứng, ít xâm lấn, ít đau, người bệnh nhanh phục hồi.

Bác sĩ Duy cho biết do khối sỏi san hô của bà K. quá lớn, một số nhánh nằm ở các ngóc ngách trong đài thận khó tiếp cận, nên dự kiến có thể cần 2 lần tán sỏi mới có thể sạch sỏi hoàn toàn. Lần tán sỏi thứ hai cách lần đầu 1 tháng. Bà đồng ý điều trị theo lộ trình bác sĩ đưa ra.

Tuy nhiên, ca tán sỏi qua da của bà K. diễn ra thuận lợi do khối sỏi san hô dù lớn nhưng không quá cứng. Do đó, chỉ cần khoảng 1 giờ đồng hồ, ê kíp bác sĩ khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, đã loại bỏ hoàn toàn khối sỏi. Bà không cần thực hiện lần tán sỏi thứ 2 như dự kiến.

Chưa đầy 24 giờ sau tán sỏi, bà K. phục hồi, ít đau, có thể ăn uống và đi lại bình thường, được xuất viện ngay ngày tiếp theo.

Bác sĩ Duy khuyên sau khi xuất viện, bà cần uống nhiều nước lọc hơn, khoảng 2 lít/ngày (so với chỉ khoảng 1 lít/ngày trước đây), để hạn chế nguy cơ tái phát sỏi trong tương lai.

Sỏi san hô (staghorn stone) là dạng sỏi tiết niệu chỉ hình thành trong thận. Sỏi phát triển khắp bể thận, len lỏi vào các đài thận, tạo thành hình dạng phân nhiều nhánh đặc trưng. Một nghiên cứu của nhóm nhà khoa học Mexico năm 2023 cho biết có sỏi san hô chiếm khoảng 15%-20% các dạng sỏi tiết niệu.

Đáng chú ý, sỏi san hô thường hình thành, phát triển nhanh trong môi trường có nhiễm trùng tiểu nên còn được gọi là sỏi nhiễm trùng – dạng sỏi nguy hiểm nhất. Nếu không kịp thời phát hiện và điều trị, sỏi san hô có thể gây viêm đài bể thận, sinh mủ trong thận phải cắt thận, gây suy giảm chức năng thận, thậm chí nhiễm khuẩn có thể vào máu đe dọa tính mạng người bệnh.

Sỏi san hô phát triển âm thầm, không có triệu chứng, người bệnh thường phát hiện khi khám sức khỏe có thực hiện các biện pháp chẩn đoán hình ảnh vùng bụng như siêu âm, chụp CT, chụp MRI. Một số trường hợp người bệnh có thể gặp tình trạng tiểu máu, tăng tần suất đi tiểu, tiểu rắt, nước tiểu đục, cơ thể mệt mỏi, chán ăn, sụt cân, sốt, ớt lạnh…

Bác sĩ Duy khuyến cáo người có những dấu hiệu nêu trên cần sớm đến bệnh viện khám, xác định chính xác nguyên nhân để có biện pháp điều trị phù hợp, kịp thời. Ngoài ra, cần xây dựng thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ 6-12 tháng/lần để sớm phát hiện sỏi ngay khi còn nhỏ, có thể điều trị nhẹ nhàng như dùng thuốc hoặc tán sỏi ngoài cơ thể.

Bác sĩ Duy cho biết thêm sỏi san hô dễ tái phát, dù đã điều trị sạch sỏi. Vì vậy, người bệnh cần có các biện pháp dự phòng sỏi tái phát như uống đủ nước mỗi ngày (tối thiểu 2-2,5 lít/ngày); giảm muối, giảm đạm động vật, thực phẩm giàu oxalat (socola, rau chân vịt, củ cải đường…) trong khẩu phần ăn; hạn chế bia rượu, nước uống sủi bọt; bổ sung đủ canxi.