Ông Hưng, 68 tuổi, vàng da vàng mắt kéo dài, phát hiện khối u đầu tụy gây tắc mật, vừa trải qua ca đại phẫu robot cắt bỏ khối tá tụy thành công.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Minh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết với trường hợp ung thư đầu tụy còn khả năng phẫu thuật như ông Hưng, đây là phương pháp điều trị hiệu quả nhất hiện nay. Mục tiêu của phẫu thuật robot là cắt bỏ hoàn toàn khối u, hạn chế xâm lấn và di căn.

Trước đó khoảng một tháng, ông Hưng xuất hiện vàng da, vàng mắt, kèm đau âm ỉ vùng thượng vị. Cơn đau tăng khi nằm ngửa và giảm khi ngồi tư thế gập người ra trước. Kết quả siêu âm ổ bụng phát hiện vùng đầu tụy có cấu trúc giảm âm kích thước khoảng 70 mm, kèm phù nề mô xung quanh. Tại thân và đuôi tụy cũng xuất hiện một số tổn thương nhỏ hơn. Hình ảnh CT bụng ghi nhận tổn thương tại vùng đầu tụy – mỏm móc, nghi ngờ ác tính, gây giãn đường mật trong và ngoài gan. Khối u có ranh giới không rõ với đoạn D2 của tá tràng (đoạn đầu của ruột non). Túi mật căng, trong lòng có sỏi và bùn mật; có một số hạch quanh đầu tụy và rốn gan.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định ông Hưng mắc ung thư biểu mô tuyến ống tụy độ 2 – tế bào đã có sự biến đổi rõ rệt, tốc độ phát triển và khả năng xâm lấn ở mức trung bình. Khối u đã di căn một hạch quanh đầu tụy, đồng thời có dấu hiệu xâm nhập mạch máu và quanh thần kinh.

Ông Hưng được dẫn lưu mật giúp tình trạng vàng da cải thiện, sức khỏe ổn định dần và không còn dấu hiệu nhiễm trùng. Sau đó, các bác sĩ hội chẩn, chỉ định phẫu thuật nội soi cắt khối tá tụy (Whipple) cho ông bằng robot Da Vinci Xi hiện đại. “Cắt khối tá tụy là một trong những phẫu thuật phức tạp của ngoại khoa tiêu hóa”, bác sĩ Hùng nói, thêm rằng tiến trình ca mổ đầu tiên là loại bỏ các cấu trúc như đầu tụy, tá tràng, một phần hỗng tràng, đoạn ống mật chủ, túi mật và hệ thống hạch bạch huyết liên quan. Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành tái lập lại lưu thông tiêu hóa bằng nhiều miệng nối giữa tụy, đường mật và ruột non.

Thách thức lớn nhất của ca đại phẫu này là nguy cơ biến chứng cao cả trong và sau mổ, đặc biệt là rò tụy. Nếu miệng nối tụy – ruột không liền tốt, dịch tụy có thể rò rỉ, gây tổn thương mô xung quanh, thậm chí ăn mòn mạch máu lớn, dẫn đến nhiễm trùng nặng hoặc xuất huyết nguy hiểm. Ngoài ra, vùng đầu tụy tập trung nhiều mạch máu quan trọng như động mạch thân tạng, động mạch mạc treo tràng trên và tĩnh mạch cửa, làm tăng nguy cơ chảy máu.

Trường hợp của ông Hưng càng phức tạp khi có nhiều bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp và bệnh mạch vành, khiến rủi ro phẫu thuật gia tăng. “Lựa chọn phẫu thuật bằng robot giúp hạn chế tối đa tổn thương, giảm nguy cơ biến chứng và mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh”, bác sĩ Hùng nói.

Trong quá trình mổ, bác sĩ ghi nhận khối u đầu tụy của ông Hưng kích thước khoảng 4 cm, mật độ chắc, đủ điều kiện để tiến hành phẫu thuật triệt căn. Hệ thống robot cung cấp hình ảnh 3D độ phân giải cao, phóng đại 10–15 lần, giúp phẫu thuật viên quan sát rõ các cấu trúc giải phẫu nhỏ như mạch máu, dây thần kinh và mô viêm dính quanh khối u.

Đồng thời, nhờ sự linh hoạt cánh tay robot cho phép bác sĩ thao tác chính xác trong không gian hẹp và sâu của vùng đầu tụy, có thể bóc tách khối u sát các cấu trúc quan trọng như tĩnh mạch cửa hoặc động mạch mạc treo tràng trên, hạn chế nguy cơ tổn thương mạch máu lớn.

Một trong những bước khó nhất của phẫu thuật Whipple là khâu nối tụy – ruột sau khi cắt bỏ khối u. Với sự hỗ trợ của robot, các mũi khâu được thực hiện chính xác và kín hơn, giúp giảm nguy cơ rò tụy sau mổ. Ngoài ra, hệ thống robot còn giúp loại bỏ rung tay tự nhiên của phẫu thuật viên, hỗ trợ bóc tách hạch bạch huyết quanh khối u triệt để và đảm bảo diện cắt an toàn, giảm nguy cơ tái phát ung thư.

Sau hơn 10 giờ, ca mổ được thực hiện thành công, không ghi nhận biến chứng trong mổ. Hậu phẫu, ông Hưng hồi phục tốt, vết mổ khô, ít đau, có thể vận động nhẹ sau một ngày. Người bệnh bắt đầu ăn uống trở lại theo hướng dẫn của bác sĩ và xuất viện sau 10 ngày. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy các diện cắt không còn tế bào ung thư, tuy nhiên, do tế bào ung thư đã di căn hạch, người bệnh tiếp tục theo dõi và điều trị bổ trợ tại khoa Ung bướu.

Theo bác sĩ Hùng, ung thư tụy là một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất do diễn tiến nhanh, triệu chứng ban đầu mơ hồ và khó phát hiện ở giai đoạn sớm. Tuyến tụy nằm sâu trong ổ bụng nên các khối u nhỏ khó phát hiện qua thăm khám thông thường. Chỉ khi khối u lớn lên, gây tắc ống mật hoặc phá hủy nhu mô tụy thì các triệu chứng mới xuất hiện rõ rệt.

Một số dấu hiệu cảnh báo gồm đau âm ỉ vùng thượng vị lan ra sau lưng, đau tăng khi nằm ngửa; vàng da vàng mắt; sụt cân không rõ nguyên nhân; tiêu chảy phân mỡ có mùi hôi; xuất hiện đái tháo đường đột ngột. Bác sĩ Hùng khuyến cáo người dân nên khám sức khỏe định kỳ và đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

(*) Tên bệnh nhân đã được thay đổi.