Không đau, không triệu chứng, nhiều người phát hiện ra sỏi thận do khám sức khỏe định kỳ hoặc khám bệnh khác.

Ho dai dẳng, đau mỏi người suốt 2 tuần, ông T.Đ.B. (50 tuổi, TP.HCM) đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám, siêu âm và chụp CT, được chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản. Bất ngờ hơn, bác sĩ phát hiện thận phải người bệnh có viên sỏi lớn, kích thước 35 mm. Đồng thời ở niệu quản trái đoạn chậu, có thêm viên sỏi nhỏ hơn, kích thước 5 mm.

“Trường hợp này, sỏi thận lớn nhưng không gây đau đớn, nếu không đi khám vì ho sẽ không phát hiện ra sỏi thận kích thước lớn đang diễn tiến âm thầm, gây ứ nước độ 2 ở thận” – bác sĩ CKI Phan Huỳnh Tiến Đạt, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết.

Bác sĩ Đạt đã đưa ra các phương pháp giải quyết toàn bộ sỏi trong cơ thể người bệnh, gồm nội soi tán sỏi ngược dòng (không vết mổ), nội soi hông lưng lấy sỏi (3 vết mổ), tán sỏi qua da (1 vết mổ)… “Người bệnh đã lựa chọn phương tán sỏi theo đường tự nhiên, tối ưu nhất là nội soi tán sỏi ngược dòng bằng ống mềm không vết mổ, không gây đau, có thể giải quyết đồng thời toàn bộ sỏi trong cơ thể và thời gian hồi phục nhanh” – bác sĩ Đạt cho biết.

Với phương pháp này, các bác sĩ đã đưa ống nội soi mềm từ niệu đạo (ống nối từ bàng quang để nước tiểu thoát ra ngoài), qua bàng quang và niệu quản (ống từ thận dẫn nước tiểu vào bàng quang) và lên thận, kết hợp với sợi laser để phá vỡ sỏi thành hàng ngàn mảnh sỏi nhỏ li ti.

Đồng thời, bơm nước, rửa và hút các mảnh sỏi đó ra ngoài cơ thể cho người bệnh. Bác sĩ cho biết đây là phương pháp giải quyết sỏi tối ưu nhất vì ông B. có sỏi ở hai bên (sỏi niệu quản trái và sỏi thận phải), vùng niệu quản bị nhỏ nên việc sử dụng ống soi mềm đã giúp bác sĩ dễ dàng tiếp cận được vị trí bể thận để tán sỏi.

Sau tán sỏi, người bệnh hồi phục tốt, tình trạng thận ứ nước được can thiệp kịp thời nên không thận không bị suy giảm chức năng.

Trước đó 2 ngày, ông N.T.T. (60 tuổi, Vĩnh Long) cũng đến bệnh viện khám sức khỏe tổng quát để làm hồ sơ du lịch nước ngoài, tình cờ phát hiện có sỏi san hô ở thận trái, đường kính gần 5 cm. Các nhánh sỏi, cứng, xù xì lấp đầy các đài bể thận, cản trở lưu thông nước tiểu khiến thận bị ứ nước độ 3 (độ nặng).

Theo bác sĩ Đạt, viên sỏi lớn này có thể hình thành từ nhiều năm trước nhưng không được phát hiện và điều trị sớm, gây ứ nước lâu dài. Nước tiểu bị giữ lại ở thận, dần dần khiến thận to lên như quả bóng, gây tổn thương và biến chứng nguy hiểm cho thận là suy thận.

Các bác sĩ đã sử dụng phương pháp tán sỏi qua da để giải quyết tình trạng sỏi san hô cho ông T. Êkip rạch đường nhỏ trên da tại khu vực hông lưng có sỏi, sau đó nong một đường hầm từ ngoài da đến thận và đưa máy nội soi vào đường hầm, dẫn dây phát năng lượng laser vào để tán sỏi vỡ vụn. Sau cùng, hút các mảnh vụn sỏi ra ngoài.

Khảo sát của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ cho thấy các quốc gia Đông Nam Á là “vành đai sỏi” có tỷ lệ sỏi tiết niệu cao do điều kiện khí hậu, địa lý, chủng tộc, chế độ ăn uống và di truyền. Tại Việt Nam, khí hậu nhiệt đới nóng ẩm đã góp phần làm gia tăng tỷ lệ sỏi tiết niệu, trong đó sỏi thận chiếm đến 40%.

“Sỏi thận là bệnh cần phải cảnh giác vì hầu như không gây đau đớn, không triệu chứng. Nhiều người chỉ phát hiện ra sỏi thận khi kích thước sỏi đã lớn, gây biến chứng nặng như ứ nước lên thận gây nguy cơ thận hư, cảnh báo suy thận, nhiễm khuẩn huyết” – bác sĩ Đạt cho biết.

Sỏi thận diễn tiến âm thầm, nếu kích thước nhỏ thường không có biểu hiện, không gây triệu chứng gì hoặc có thể tự đào thải ra bên ngoài theo đường tiểu mà không gây biến chứng nguy hiểm nào. Tuy nhiên, chúng có thể gây đau đớn dữ dội khi kích thước sỏi lớn hoặc gây ra biến chứng nặng như tắc nghẽn niệu quản, bể thận, có thể dẫn đến suy thận hoặc bị nhiễm khuẩn huyết.

“Biến chứng nguy hiểm của sỏi thận là suy thận mạn tính. Do sỏi thận diễn tiến âm thầm, tình trạng nặng có thể gây viêm thận tái phát, lâu dài làm suy giảm chức năng thận” – bác sĩ Đạt chia sẻ.

Bác sĩ lưu ý người dân cần đi khám hệ tiết niệu định kỳ để kịp thời phát hiện những bất thường trong cơ thể. Ngoài ra, cần có chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh để hỗ trợ đào thải các viên sỏi nhỏ trong cơ thể ra ngoài theo đường tự nhiên hoặc làm giảm các nguy cơ hình thành thêm sỏi. Trong đó, uống đủ nước là yếu tố quan trọng nhất để giúp pha loãng nước tiểu, giảm nồng độ các khoáng chất gây sỏi. Khẩu phần ăn nên hạn chế muối và thịt đỏ, hải sản, nội tạng động vật, tránh các loại thực phẩm nhiều oxalat (là thành phần kết tinh với canxi tạo sỏi canxi oxalat) như rau bina, củ cải, chocolate, đậu phộng…