Không có dấu hiệu rõ ràng của bệnh tim mạch như đau ngực hay khó thở, ông Hùng, 69 tuổi, bất ngờ khi được chẩn đoán tắc hẹp cả ba nhánh mạch vành.

Ông Hùng tập khí công nhiều năm nên sức khỏe rất tốt, không có bệnh nền. Gần đây ông thấy hơi mệt khi gắng sức, nghĩ do tập nhiều nên giảm cường độ tập luyện, dành thời gian nghỉ ngơi. Một tuần sau ông vẫn mệt, cảm giác sức khỏe không tốt như trước nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

ThS.BS.CKII Huỳnh Hoàng Khang, Trưởng khoa Ngoại tim mạch, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết bệnh nhân đi khám với triệu chứng mệt mơ hồ, không đau tức ngực hay khó thở, chỉ thỉnh thoảng hụt hơi trong lúc tập luyện. Siêu âm tim cho thấy dấu hiệu thiếu máu cơ tim nặng. “Cơ tim không được tưới máu đầy đủ trong thời gian dài nên có dấu hiệu tổn thương”, bác sĩ Khang nhận định, thêm rằng nếu không can thiệp tái thông lòng mạch, nguy cơ tắc hoàn toàn dẫn tới nhồi máu cơ tim, đột tử là rất lớn.

Kết quả chụp mạch vành của ông Hùng xác định tắc hoàn toàn nhánh liên thất trước, hẹp > 90% động mạch vành phải và động mạch mũ, kèm vôi hóa nặng làm giảm đàn hồi và khiến lưu lượng máu đến tim ít hơn.

Theo bác sĩ Khang, trong các trường hợp mạch vành vôi hóa nặng thế này, đặt stent có nguy cơ cao thất bại hoặc gây biến chứng như tuột stent, stent không nở trọn, hoặc tái hẹp sớm. Để đảm bảo hiệu quả và an toàn, ê kíp lựa chọn phương pháp bắc cầu mạch vành không dùng tuần hoàn ngoài cơ thể (Off-Pump CABG) – kỹ thuật tiên tiến đang được triển khai thường quy tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Trong ca phẫu thuật kéo dài ba giờ, các bác sĩ phẫu tích 2 động mạch vú trong và tĩnh mạch hiển để bắc 4 cầu nối tái thông dòng máu nuôi tim. Điểm đặc biệt là tim vẫn đập tự nhiên trong suốt ca mổ. Ê kíp sử dụng dụng cụ chuyên biệt để cố định vùng cần thao tác, giúp các vùng khác của tim vẫn hoạt động bình thường, đảm bảo chức năng bơm máu ổn định. “Giữ cho tim vẫn đập trong quá trình mổ giúp giảm tổn thương phổi, thận, não, đặc biệt ở những bệnh nhân lớn tuổi hoặc có chức năng thận kém,” bác sĩ Khang chia sẻ.

Ông Hùng được rút nội khí quản ngay sau mổ, rời phòng hồi sức và sinh hoạt bình thường sau một ngày. Một tuần sau ông xuất viện, hết hẳn cảm giác mệt mỏi, được bác sĩ căn dặn vận động vừa sức, có chế độ dinh dưỡng hợp lý để nhanh hồi phục.

Bác sĩ Khang thông tin, trước đây, các ca phẫu thuật bắc cầu mạch vành đòi hỏi phải sử dụng máy tim phổi nhân tạo. Tim ngừng đập trong nhiều giờ, dẫn tới tình trạng thiếu oxy và thiếu máu, ảnh hưởng đến hoạt động của phổi, thận, não.

Hiện nay, phẫu thuật bắc cầu mạch vành không dùng máy tim phổi nhân tạo ngày càng phổ biến nhờ giữ được nhịp đập của tim trong quá trình mổ. Phương pháp này không chỉ giảm tổn thương cho các cơ quan khác nếu cho tim ngừng đập, mà còn giảm nguy cơ suy thận, lọc máu ở bệnh nhân có chức năng thận kém, đồng thời giảm tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân suy tim.

Ngoài ra, bệnh nhân sau phẫu thuật bắc cầu mạch vành không tuần hoàn ngoài cơ thể giảm lượng máu mất cũng ít hơn 70% và gần như không cần truyền máu trong lúc mổ, rút ngắn thời gian hồi phục và nằm viện.

Sau khi xuất viện, bệnh nhân cần tuân thủ phác đồ thuốc, duy trì lối sống khoa học, vận động hợp lý, tái khám định kỳ. Việc kiểm soát tốt tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu giúp duy trì kết quả phẫu thuật lâu dài và ngăn ngừa tái hẹp mạch vành.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi