Qua nội soi tầm soát, bệnh viện phát hiện nhiều trường hợp có u thần kinh nội tiết trực tràng, được cắt niêm mạc qua nội soi, triệt căn ung thư sớm.

Chị Thương (42 tuổi, Lâm Đồng) đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám sức khỏe tổng quát. Kết quả nội soi đại tràng có hai tổn thương nhỏ 2-3 mm và 4-5 mm nằm ở lớp dưới niêm mạc của trực tràng. Chị Thương được chỉ định cắt niêm mạc (EMR) lấy trọn khối u qua nội soi, bảo tồn nguyên vẹn ống tiêu hóa. Sau thủ thuật 15 phút, chị Thương hết đau và được xuất viện trong ngày. Kết quả giải phẫu bệnh là u thần kinh nội tiết ở trực tràng, giai đoạn lành tính. Chị Thương cần thăm khám, nội soi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.

Tương tự, chị Trang (28 tuổi, Tây Ninh) đi nội soi do gần đây hay bị đau bụng và rối loạn tiêu hóa. Kết quả nội soi phát hiện tổn thương dưới niêm mạc nghi u thần kinh nội tiết ở trực tràng, kích thước 8 mm. Nội soi siêu âm phát hiện khối u nằm dưới lớp niêm mạc, gần sát lớp cơ của thành trực tràng. Bệnh nhân được chỉ định cắt bỏ khối u bằng phương pháp cắt hớt dưới niêm mạc qua nội soi (ESD) ít xâm lấn. Sau 30 phút, khối u được lấy ra ngoài, chị Trang không cảm thấy đau hay khó chịu gì và được xuất viện về nhà.

Tiến sĩ bác sĩ Trần Thanh Bình, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, đây là 2 trong những ca phát hiện u thần kinh nội tiết phát hiện gần đây. Bác sĩ Bình giải thích, sở dĩ u thần kinh nội tiết cần cắt bỏ càng sớm càng tốt, vì khối u có nguy cơ hóa ác và di căn cao. Điều này liên quan đến thời gian phát hiện, kích thước và các đặc điểm bề mặt của khối u. Do vậy, cần loại bỏ khối u sớm để ngăn ngừa hóa ác và di căn về sau.

Hiện nay, với các phương pháp can thiệp hiện đại như cắt niêm mạc qua nội soi (EMR – Endoscopic Mucosal Resection), cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi (ESD – Endoscopic Submucosal Dissection), cắt xuyên thành (Full thickness resection) có thể cắt hoàn toàn khối u mà vẫn bảo tồn được ống tiêu hóa. Điều này giúp điều trị triệt căn với chi phí thấp, người bệnh lại phục hồi nhanh chóng.

Tuy nhiên, can thiệp qua nội soi trực tràng thường được chỉ định cho các u có kích thước dưới 10 mm và không có các dấu hiệu nghi ngờ ác tính như lõm sâu, loét hay mạch máu bề mặt giãn rộng, sung huyết nhiều. Do tính chất hóa ác và di căn sớm của u thần kinh nội tiết thường phụ thuộc vào kích thước và các đặc điểm bề mặt nên việc cân nhắc thực hiện các phương tiện chẩn đoán bổ sung khác như siêu âm nội soi, chụp cắt lớp vi tính (CT), chụp cộng hưởng từ (MRI) sẽ được các bác sĩ tiến hành trước hoặc sau khi cắt u qua nội soi trong các trường hợp cụ thể.

U thần kinh nội tiết xuất phát từ các tế bào thần kinh, tế bào tiết hormone và ở bất cứ nơi nào trong cơ thể, nhưng thường gặp ở đường tiêu hóa (ruột, dạ dày, tụy) và phổi. Ở đường tiêu hóa, u xuất hiện nhiều ở ruột non, trực tràng chiếm khoảng 12-27%. Có 90% u thần kinh nội tiết được phát hiện ở giai đoạn kích thước nhỏ và được can thiệp hiệu quả qua nội soi trực tràng. Trường hợp phát hiện trễ, khi kích thước khối u lớn, xâm lấn sâu vào thành trực tràng, di căn đến hạch bạch huyết hoặc gan, phổi… điều trị sẽ phức tạp hơn, kết hợp nhiều phương pháp…, tiên lượng sống thấp.

Theo bác sĩ Bình, u thần kinh nội tiết gia tăng có thể do nhiều yếu tố, bao gồm ý thức tầm soát bệnh qua nội soi ngày càng được chú ý. Độ tuổi tầm soát ung thư đại trực tràng cũng thấp hơn, 45 tuổi thay vì 50 tuổi như trước đây (theo hướng dẫn của Mỹ). Các máy nội soi thế hệ mới tích hợp nhiều công nghệ hiện đại như hình ảnh 4K cho hình ảnh sắc nét, độ phóng đại gần 150 lần, nhuộm màu kỹ thuật số… giúp bác sĩ phát hiện các khối u dễ dàng hơn dù kích thước rất nhỏ, không có triệu chứng hoặc mơ hồ như đau bụng, rối loạn tiêu hóa…

Bác sĩ Bình cho biết, nguyên nhân đến nay vẫn chưa xác định, một số yếu tố nguy cơ như đột biến gen, yếu tố di truyền, viêm mạn tính có thể thúc đẩy sự tăng sinh bất thường của tế bào thần kinh nội tiết, nam giới trên 40 tuổi, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia…

Triệu chứng của u thần kinh nội tiết ở trực tràng có thể không rõ ràng ở giai đoạn sớm, có thể gây nhầm lẫn với bệnh lý thông thường ở đường tiêu hóa như đau bụng, thay đổi thói quen đại tiện, xuất huyết đường tiêu hóa. Việc phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị thành công, tiên lượng sống tốt. Do đó, khi có bất kỳ triệu chứng bất thường, người bệnh cần đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám và chẩn đoán kịp thời.