Bà Hoàng, 66 tuổi, hơi thở có mùi nhiều năm do thực quản có túi thừa hiếm gặp, kích thước 2,5 cm, vừa được phẫu thuật cắt bỏ qua nội soi.

Ngày 9/7, Tiến sĩ bác sĩ Đỗ Minh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết tên gọi y khoa của túi thừa này là túi thừa Zenker thực quản. Đây là tình trạng hiếm gặp, chỉ chiếm 0,01 – 0,11% dân số. Túi thừa Zenker là một túi nhỏ được hình thành khi niêm mạc thực quản phình ra qua một điểm yếu ở cơ, vị trí giao giữa thực quản và hầu họng.

Bà Hoàng tình cờ phát hiện túi thừa Zenker cách đây ba năm trong một lần đi nội soi dạ dày kiểm tra sức khỏe định kỳ. Dù không gây đau đớn, nhưng hơi thở nặng mùi do thức ăn ứ đọng lại ở túi thừa nên cứ vài tháng bà Hoàng lại vào bệnh viện nội soi làm sạch túi thừa. Điều này khá bất tiện nên bà Hoàng quyết định đến điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. “Túi thừa kích thước lớn, khiến thức ăn ứ đọng gây ra mùi hôi, có thể nguy cơ biến chứng nguy hiểm nên cần phẫu thuật cắt bỏ”, theo bác sĩ Minh Hùng.

Để chẩn đoán chính xác vị trí, kích thước cũng như mối liên quan của túi thừa với các cơ quan lân cận, phục vụ cho phẫu thuật loại bỏ an toàn, bác sĩ Minh Hùng đã chỉ định chụp cắt lớp vi tính (CT) lồng ngực 1975 lát cắt. Kết quả ghi nhận, có cấu trúc nang dạng khí cạnh trái thực quản cổ, ngay dưới sụn nhẫn, giới hạn rõ, kích thước 3 cm, không thấy thâm nhiễm mỡ xung quanh. Bà Hoàng được chỉ định cắt túi thừa qua nội soi ống mềm.

Bác sĩ Minh Hùng cho biết, trước đây, cắt túi thừa Zenker thường mổ hở, nội soi bằng ống cứng qua ngả miệng. Các phương pháp này xâm lấn, thực hiện khó khăn, người bệnh sau phẫu thuật phải nuôi ăn qua ống thông mũi – dạ dày vài ngày. Hiện nay, kỹ thuật cắt túi thừa qua khoang thứ ba, tạo một đường hầm dưới niêm mạc để tiếp cận và cắt cơ nhẫn hầu, sau đó đóng lại niêm mạc. Phương pháp này mang lại nhiều ưu điểm như bác sĩ kiểm soát tốt hơn, thực hiện nhanh, nhẹ nhàng và triệt để hơn, không để lại sẹo, giảm nguy cơ biến chứng. Tuy nhiên, đây kỹ thuật phức tạp, yêu cầu phẫu thuật viên kinh nghiệm, kỹ thuật khéo léo để không làm ảnh hưởng các cơ quan lân cận.

Bước vào quá trình nội soi bằng Hệ thống nội soi hiện đại, bác sĩ ghi nhận, cách cung răng trên 15 cm có túi thừa 1 cm. Bác sĩ dùng dao đốt mở niêm mạc thực quản, tạo khoang giữa cầu niêm mạc túi thừa – thực quản. Tiếp đến, cắt cơ giữa cầu túi thừa – thực quản và đóng lại lỗ niêm mạc bằng 5 clip.

Hậu phẫu, bà Hoàng không có cảm giác đau, đi lại bình thường và được xuất viện một ngày sau đó. Trong tuần đầu, người bệnh sẽ ăn thức ăn loãng.

Túi thừa Zenker là tình trạng lành tính nhưng tiến triển qua nhiều năm và không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Theo thời gian, túi thừa tăng kích thước hay ứ đọng thức ăn, gây ra một số biến chứng như khó nuốt, cảm giác mắc kẹt ở cổ họng, hôi miệng (do thức ăn bị mắc kẹt và phân hủy trong túi thừa), ho mạn tính hoặc ho khi ăn uống, sặc thức ăn, viêm phổi hít, loét và chảy máu túi thừa, tắc nghẽn thực quản, thủng túi thừa, ung thư hóa.

Tùy thuộc vào mức độ bệnh và thể trạng của người bệnh, bác sĩ sẽ có phương pháp điều trị phù hợp. Với những trường hợp bệnh nhân túi thừa có kích thước nhỏ, không gây triệu chứng và không ảnh hưởng đến chất lượng sống thì chưa cần can thiệp phẫu thuật ngay. Tuy nhiên, với những trường hợp túi thừa có kích thước lớn (trên 3 cm) có nguy cơ cao gây biến chứng, bác sĩ thường chỉ định phẫu thuật cắt bỏ túi hoặc khâu treo cố định.

Túi thừa Zenker hình thành liên quan đến sự kết hợp giữa rối loạn chức năng của cơ nhẫn hầu (gây tăng áp lực nội hầu họng) và một điểm yếu giải phẫu bẩm sinh hoặc mắc phải, khiến niêm mạc thực quản bị đẩy ra ngoài và hình thành túi thừa. Bệnh thường gặp ở nam giới trên 60, phổ biến ở châu Âu, Bắc Mỹ hơn người châu Á.

Túi thừa Zenker liên quan đến rối loạn chức năng cơ học khi nuốt do yếu tố lão hóa và bẩm sinh nên không có biện pháp để phòng ngừa, do vậy cần thăm khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện, điều trị kịp thời, phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.