Anh N.T.K. (33 tuổi) ngủ ngáy to, mệt mỏi, khi thức dậy, đau họng, uống thuốc viêm họng nhưng triệu chứng không cải thiện. Đi khám, bác sĩ chẩn đoán viêm amidan quá phát kèm hẹp eo họng, tắc nghẽn đường thở, chỉ định phẫu thuật.

Anh K. cao 1m65, nặng 95 kg, BMI 35 kg/m2, béo phì độ 2. Anh K. ngủ ngáy to mỗi đêm, ngủ dậy thường uể oải, mệt mỏi, đau đầu, đau họng. Triệu chứng này kéo dài hơn 2 năm qua, anh K. nghĩ bình thường. Cho đến gần đây, khi đau họng nhiều hơn, uống thuốc không cải thiện, anh K. đến Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

ThS.BS.CKI Trương Trí Tường, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nội soi tai mũi họng, khám lâm sàng, chỉ định đo đa ký hô hấp, chẩn đoán anh K. viêm amidan quá phát độ 3, hẹp eo họng, ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn mức độ nặng.

Bác sĩ Tường cho biết, anh K. có amidan quá phát độ 3 tái phát liên tục trong năm; hẹp eo họng (nơi tiếp giáp giữa khoang miệng và hầu họng) nên ngủ ngáy to, ngủ không ngon giấc, mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, cần phẫu thuật cắt amidan, chỉnh hình họng màn hầu lưỡi gà.

Amidan đóng vai trò như một “cửa ngõ” bảo vệ, giúp ngăn chặn vi khuẩn, virus xâm nhập vào đường hô hấp. Tuy nhiên, khi amidan viêm tái đi tái lại nhiều lần, amidan mất dần chức năng miễn dịch vốn có, thay vì bảo vệ, amidan trở thành ổ viêm, dễ bị tấn công bởi vi khuẩn. Phẫu thuật cắt amidan không làm giảm sức đề kháng mà còn tránh được những đợt viêm cấp, tránh biến chứng.

Chưa kể, người bệnh này béo phì độ 2, lượng mỡ tích tụ ở vùng cổ, quanh họng. Các mô mềm bên trong thành họng, lưỡi, màn hầu dày hơn, amidan sưng to nên eo họng bị hẹp hơn. Ban ngày, cơ vùng họng giữ được độ căng nên đường thở mở. Nhưng khi ngủ, các cơ ở họng giãn ra, đường thở bị hẹp, tắc nghẽn gây ngủ ngáy, thở khò khè khi ngủ. Tình trạng này khiến người bệnh mệt mỏi, đau họng khi ngủ dậy.

Bên cạnh chỉ định phẫu thuật, bác sĩ Tường cũng tư vấn người bệnh cần kết hợp giảm cân hợp lý, để giảm lượng mỡ thừa tích tụ quanh vùng cổ và họng, từ đó mở rộng đường thở tự nhiên, giảm áp lực lên các mô mềm mỗi khi ngủ. Sau phẫu thuật, nếu cân nặng tiếp tục tăng, các mô vùng hầu họng có thể lại dày lên, giảm hiệu quả điều trị, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn tái phát.

Bác sĩ Tường sử dụng đầu dao Coblator tiếp cận lần lượt từng bên amidan, bóc tách amidan nhẹ nhàng, cầm máu bằng đầu đốt Coblator. Công nghệ Coblator sử dụng sóng radio tần số thấp để tạo ra một lớp plasma lạnh, giúp bóc tách mô amidan ít chảy máu và giảm tổn thương mô xung quanh. Sau đó, bác sĩ Tường chỉnh hình màn hầu lưỡi gà, nhằm mở rộng thêm đường thở cho người bệnh. Lưỡi gà được thu gọn, một phần màn hầu được cắt bỏ và tái tạo lại hình dạng, tạo không gian hầu họng thông thoáng hơn.

Anh K. sức khỏe ổn định sau mổ, xuất viện sau 48 giờ. Tái khám sau 2 tuần, tình trạng ngủ ngáy của anh cải thiện rõ.

Bác sĩ Tường cho biết, nhiều người nghĩ ngủ ngáy là thói quen khi ngủ sâu, nhưng thực tế, ngáy có thể là dấu hiệu cảnh báo đường thở đang bị tắc nghẽn, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Đây là tình trạng đường thở bị hẹp, gây tắc nghẽn, luồng không khí không lưu thông dễ dàng khi ngủ. Khi cơ thể thiếu oxy từng đợt trong đêm, tim và não phải hoạt động gắng sức, về lâu dài dễ dẫn đến cao huyết áp, đột quỵ, rối loạn nhịp tim, đái tháo đường.

Ngủ ngáy có thể là sinh lý hoặc bệnh lý. Ngủ ngáy lớn tiếng, thường xuyên và liên tục xuất hiện kèm khó thở, ngưng thở, đau đầu, mệt mỏi khi thức dậy… là dấu hiệu của bệnh lý, cần được đánh giá, điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa. Các bệnh lý dẫn đến ngủ ngáy gồm lệch vách ngăn mũi, quá phát cuốn mũi, polyp mũi, khối u vùng vòm, viêm amidan quá phát, dài màn hầu, đáy lưỡi to, viêm VA quá phát, béo phì…

Bác sĩ Tường khuyến cáo, nếu ngủ ngáy kéo dài, đặc biệt nếu kèm theo béo phì, khó thở khi nằm ngửa, hay thức giấc giữa đêm nên đi khám sớm để được nội soi vùng tai mũi họng, đo đa ký hô hấp hoặc chụp CT vùng mũi họng nếu cần, để chẩn đoán và điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng.