Bé N.T.T. bỗng điếc sâu hai tai lúc 2,5 tuổi, gia đình khó khăn, tưởng chừng chẳng có cơ hội nghe lại âm thanh; nay đã nghe nói lưu loát sau hơn 1 năm cấy điện cực ốc tai.

“Gia đình tôi thuộc hộ nghèo của xã, đông con, không ruộng vườn, hai vợ chồng làm thuê, chắt góp và vay mượn khắp nơi để con tìm lại âm thanh, có cơ hội được sống như những đứa trẻ bình thường khác nhưng vẫn không đủ tiền…”

Đó là những nét chữ nguệch ngoạc của chị M. (mẹ T.) trên trang vở học trò đã cũ gửi đến tay GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Chủ tịch Hội Tai Mũi Họng Việt Nam, Chủ tịch Hội Tai Mũi Họng ASEAN, Cố vấn Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM hơn 3 năm trước.

T. từng là một cô bé hoạt bát, ríu rít trò chuyện, hát ca suốt ngày như bao đứa trẻ khác. Đến khi em 2,5 tuổi, mẹ sinh em bé, ở cữ và gửi T. cho ông bà chăm sóc giúp. Lúc này, chị M. nhận thấy T. không còn nhanh nhẹn, tinh nghịch như trước. “Con chậm lại trong mọi thứ, đang nói được bập bẹ thì bỗng không nói được nữa, ánh mắt lơ đãng, không phản ứng với mọi thứ xung quanh”, chị M. kể.

Linh cảm chẳng lành, chị M. đưa T. đi khám ở các cơ sở y tế gần nhà, kết quả T. hoàn toàn bình thường. Chị M. được khuyên cần bên cạnh con nhiều hơn, cho con tiếp xúc nhiều bạn bè.

Vài tháng trôi qua, tình trạng T. vẫn không cải thiện, chị M. tiếp tục đưa con đi khám ở các bệnh viện địa phương. Kết quả vẫn như cũ: T. hoàn toàn bình thường, không mắc bệnh lý nào. Vẫn chưa yên tâm, chị M. tiếp tục đưa con đến gặp chuyên gia tâm lý. Qua thăm khám và đánh giá, T. được xác định có biểu hiện của trầm cảm, rối loạn phổ tự kỷ và thoái lui ngôn ngữ. Chị M. được khuyên nên cho con học hòa nhập.

Hơn 1 năm trôi qua, T. vẫn càng ngày càng ít nói rồi không nói hẳn, càng không phản ứng với mọi thứ xung quanh, lòng người mẹ “như lửa đốt”. Khi hết dịch Covid-19, năm 2022, hai vợ chồng chị M. vay mượn tiền tiếp tục đưa con lên TP.HCM khám lần nữa, quyết tâm “phải tìm ra bệnh cho con”.

Kết quả chụp CT-scan tháng 07 năm 2022 tại một cơ sở y tế tại TP.HCM, không ghi nhận bất thường cấu trúc xương tai trong hai bên. Kết quả chụp MRI ghi nhận, không thương tổn não tầng trên và dưới lều; không thấy bất thường tín hiệu và cấu trúc ốc tai, vòng bán khuyên và dây thần kinh VII, VIII trong ống tai hai bên.

T. được kê thuốc bổ não, được hướng dẫn tiếp tục gặp chuyên gia tâm lý lần nữa. Vẫn như kết quả cũ, T. được đánh giá bị thoái lui ngôn ngữ, nên đi học hòa nhập. “Khám tất cả nhưng vẫn không ra bệnh. Con thì cứ vậy, càng ngày càng thu mình, luôn đứng sau lưng tôi, không dám gặp ai”, chị M. kể lại trong nước mắt.

Không bỏ cuộc, hai vợ chồng chị M. tiếp tục lặn lội đưa con khắp các bệnh viện khám bệnh, ai chỉ đâu đi đó. Cuối cùng, chị gặp được một bác sĩ tư vấn nên đưa bé đi khám chuyên khoa tai mũi họng, đo thính lực.

“Trong thời gian con đo thính lực, tôi ở ngoài, cầu nguyện tìm ra được bệnh cho con”, chị M. kể.

Kết quả đo thính lực và đo điện thính giác thân não (ABR), bác sĩ chẩn đoán T. điếc sâu hai tai (hơn 90 dB), là trường hợp điếc sau ngôn ngữ (điếc sau khi phát triển khả năng nói và ngôn ngữ). “Lúc đó tôi rất bình tĩnh vì nhẩm tính, máy trợ thính khoảng 25 triệu, hai vợ chồng có thể vay mượn mua cho con. Nhưng khi bác sĩ nói bé điếc sâu, muốn con nghe nói thì phải cấy điện cực ốc tai sớm. Nghe số tiền cấy điện cực ốc tai mấy trăm triệu, tôi không đứng vững, không biết làm sao có số tiền lớn như vậy để chữa trị cho con”, chị M. nói.

Hai vợ chồng chị M. vay mượn tiền, gom góp mua máy trợ thính cho con, tạm dừng công việc, đưa con đi học với các bạn khiếm thính cách nhà hơn 30km hàng ngày. Chi phí mỗi ngày một nhiều lên, hai vợ chồng bán căn nhà nhỏ đang ở.

Từ khi con được chẩn đoán điếc sâu hai tai, cứ có hội thảo, hội nghị về trẻ khiếm thính, hai vợ chồng chị M. lại lặn lội từ quê lên TP.HCM để tham gia, với hy vọng nhỏ nhoi là hiểu thêm về bệnh, đồng hành cùng con, tìm cơ hội cho con “nghe lại âm thanh”.

Cũng chính từ đây, hai vợ chồng chị M. gặp được GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy. Lúc đó, chị M. chỉ dám trình bày bệnh tình của con, hoàn cảnh gia đình, hỏi chi phí và hiệu quả cấy điện cực ốc tai.

Nghe chuyện, giáo sư Thủy hướng dẫn chị M. viết đơn, gửi hồ sơ về Hội Tai Mũi Họng Việt Nam. Chị M. không tin được rằng từ cơ duyên gặp giáo sư Thủy đó đã mở ra “cánh cửa mới” cho con.

GS Chung Thủy, Chủ tịch Hội Tai Mũi Họng Việt Nam đã đứng ra kêu gọi cộng đồng chung tay giúp đỡ cho T. Tháng 08/2023, T. được phẫu thuật cấy ghép điện cực ốc tai tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM với chi phí phẫu thuật, điều trị được bệnh viện tài trợ toàn bộ. Thiết bị điện cực ốc tai hơn 500 triệu được Hội Tai Mũi Họng Việt Nam và Công ty Đầu tư xây dựng Vĩnh Thuận tài trợ.

Giáo sư Thủy – trưởng ekip phẫu thuật sử dụng kính vi phẫu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) khoan xương chũm mở sào bào thượng nhĩ, tiếp cận cửa sổ tròn trong tai, đưa điện cực đa kênh vào ốc tai. Sau gần 3 giờ đồng hồ, ca phẫu thuật kết thúc thành công. Kết quả 22 điện cực bên trong tiếp nhận hoàn toàn tín hiệu với bộ xử lý âm thanh bên ngoài.

Tình trạng ổn định sau phẫu thuật, T. xuất viện sau 3 ngày. Một tháng sau, T. được gắn thiết bị bên ngoài tai và kích hoạt hoạt động. T. bắt đầu phản ứng khi nghe được tiếng trống, tiếng chuông.

Sau khi cấy điện cực ốc tai, đều đặn, hàng tuần, chị M. đưa T. lên TP.HCM học với giáo viên chuyên biệt để con làm quen và hiểu âm thanh.

Đến nay, sau hơn một năm được cấy điện cực ốc tai và kiên trì học âm thanh, ngôn ngữ, T. đã có thể nghe, hiểu và nói rất rõ ràng. Khả năng tiếp nhận âm thanh và giao tiếp bằng lời nói của em đã như một đứa trẻ bình thường, theo đánh giá của giáo viên dạy T. Đến nay, T. 7 tuổi, đang học lớp một cùng các bạn đồng trang lứa.

Những câu nói tròn vành rõ chữ đầu tiên sau khi nghe lại của T. là “Con cảm ơn bác sĩ Thủy đã phẫu thuật cấy điện cực ốc tai cho con để con có thể nghe được”.

Theo giáo sư Thủy, khi gặp lần đầu, T. là một bệnh nhi nhạy cảm, rất dễ kích động, việc thăm khám không như những trẻ khác, đòi hỏi bác sĩ phải kiên nhẫn, thấu hiểu tâm lý. Vì bệnh nhi đang từ nghe rõ thành mất gần hoàn toàn khả năng nghe khiến tâm lý thay đổi, hoảng sợ, dễ mất kiểm soát.

“Kết quả ngày hôm nay thật sự rất đáng mừng. Đó là hành trình đầy kiên trì và nỗ lực không ngừng nghỉ của gia đình, đồng hành cùng con trong quá trình học tập với giáo viên chuyên biệt sau cấy điện cực ốc tai, để từng bước phục hồi thính lực và khả năng giao tiếp”, giáo sư Thủy nói.

Theo giáo sư Thủy, việc hình thành tiếng nói là sự lặp lại những gì trẻ đã được nghe. Nếu không nghe được, trẻ không thể nói được. Việc không giao tiếp được, ngôn ngữ và trí tuệ không phát triển sẽ dễ dẫn đến những thay đổi bất thường trong thần kinh tâm lý của trẻ.

Trẻ điếc quá sâu thì máy trợ thính hầu như không mang lại tác dụng. Cấy điện cực ốc tai là phương pháp tối ưu để trẻ điếc nặng có thể nghe được, từ đó tập nói, giao tiếp. Trước khi có chỉ định phẫu thuật, bệnh nhi phải đeo máy trợ thính ba đến sáu tháng, với mục đích loại trừ điếc giả, điếc tâm lý cũng như giúp có khoảng thời gian kích thích dây thần kinh thính giác. Trước đây, khi chưa có cấy ốc tai điện tử, trẻ khiếm thính thường phải sống trong im lặng suốt đời, chỉ có thể học giao tiếp bằng tay, đọc khẩu hình miệng.

“Mọi thứ như một giấc mơ với gia đình tôi. Cảm ơn các bác sĩ, cộng đồng đã giúp con tôi có cơ hội sống như bao đứa trẻ bình thường khác”, chị M. nói trong nước mắt.