Ông Hùng, 77 tuổi, không có triệu chứng đau tức bụng, tình cờ phát hiện động mạch chủ bụng phình to gần 6 cm, nguy cơ vỡ cao.

Bốn tháng trước, ông Hùng (ngụ Q.3 TP HCM) trải qua ca phẫu thuật tim. Sau mổ, sức khỏe ông ổn định nhưng khó đi ngoài, thường xuyên đầy hơi chướng bụng. Uống thuốc tiêu hóa không đỡ, ông đi khám thì phát hiện khối u ở đại tràng khiến lòng ruột hẹp nặng, có chỉ định phẫu thuật. Không chỉ vậy, phim chụp CT còn ghi nhận khối phình động mạch chủ bụng lớn, dọa vỡ.

Ngày 21/05/2024, TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực, Trung tâm Tim mạch, BVĐK Tâm Anh TP HCM cho biết, ông Hùng bị phình động mạch chủ bụng đoạn dưới thận với đường kính lớn 5.6cm, túi phình có huyết khối bên trong.

Ngoài ra, bệnh nhân còn bị ung thư đại tràng gây bán tắc ruột tái phát. “Cả hai tình trạng đều nghiêm trọng: khối phình có nguy cơ vỡ đe dọa tính mạng; ruột tắc gần hoàn toàn do u khiến bệnh nhân không thể đại tiện, ăn uống khó khăn, cần xử lý sớm. Ê kíp nội khoa và ngoại khoa hội chẩn liên chuyên khoa để tìm phương án xử lý vẹn toàn”, bác sĩ Dũng chia sẻ.

BS.CKI Trần Quốc Hoài, khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực, Trung tâm Tim mạch BVĐK Tâm Anh TP HCM cho hay, ông Hùng mắc đồng thời bệnh lý mạch máu lớn nguy hiểm và ung thư đường tiêu hóa. Ngoài các vấn đề ngoại khoa đã có, người bệnh mới trải qua cuộc phẫu thuật tim lớn, bệnh nền đái tháo đường, tăng huyết áp, hiện tại còn có tràn dịch màng ngoài tim sau phẫu thuật tim.

Sau khi cân nhắc, ê kíp chọn phương án tối ưu gồm 3 can thiệp: đầu tiên đặt 1 stent vào đại tràng để mở rộng vị trí hẹp của u ruột tạm thời, giúp hệ tiêu hóa lưu thông tốt hơn; sau đó đặt stent graft động mạch chủ bụng nhằm xử lý khối phình động mạch chủ bụng; cuối cùng phẫu thuật cắt đoạn đại tràng ung thư.

“Bác sĩ chọn phương án đặt stent graft thay vì mổ mở nhằm rút ngắn thời gian thủ thuật, hiệu quả điều trị cao, phục hồi nhanh, phù hợp với các bệnh nhân lớn tuổi, sức khỏe yếu hoặc mắc bệnh lý nền không đủ điều kiện để mổ mở”, bác sĩ Hoài nhấn mạnh.

Hai ngày sau ca đặt stent đại tràng, ê kíp tiến hành đặt stent graft. Bác sĩ luồn ống thông từ động mạch ở vùng bẹn đến đoạn động mạch chủ bị phình, sau đó đưa các đoạn stent graft tới đoạn động mạch chủ bị phình. Tại vị trí này, stent graft được mở ra với đúng kích thước thực, bám sát thành động mạch, loại bỏ khối phình và điều chỉnh dòng chảy trong lòng stent ngăn chặn nguy cơ vỡ phình. Ca can thiệp kết thúc sau gần hai giờ.

Nhờ thủ thuật ít xâm lấn, ông Hùng hồi phục nhanh. Dự kiến vài tuần sau khi sức khỏe ổn định, bác sĩ sẽ phẫu thuật cắt u đại tràng cho bệnh nhân.

Phình động mạch chủ là tình trạng thành động mạch chủ to ra hơn bình thường, làm cho thành mạch trở nên mỏng, áp lực máu cao có thể gây bóc tách động mạch chủ, thậm chí vỡ. Tùy theo vị trí và giải phẫu của của phình động mạch chủ mà hướng điều trị, tiên lượng và biến chứng khác nhau.

Trong số các trường hợp phình động mạch chủ, phình động mạch chủ bụng (khối phình hình thành dọc theo phần động mạch chủ ở vùng bụng) chiếm 3/4, còn lại là phình động mạch chủ ngực (khối phình hình thành dọc theo phần động mạch chủ ở lồng ngực). Đa số các ca phình động mạch chủ bụng có tiên lượng tốt hơn.

Theo bác sĩ Hoài, hầu hết các trường hợp phình động mạch chủ bụng đều không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Đây là lý do khiến bệnh rất khó phát hiện. Như trường hợp ông Hùng, nếu không nhờ đi khám do bệnh tiêu hóa sẽ không biết có khối phình động mạch chủ bụng. Không được điều trị, khối phình sẽ tiếp tục phát triển, làm tăng nguy cơ vỡ cực kỳ nguy hiểm.

Khi xuất hiện các triệu chứng nghi phình động mạch chủ bụng như đau bụng liên tục hoặc một bên bụng, đau lưng, sờ thấy vùng xung quanh rốn có khối đập mạnh theo nhịp tim, cần đi khám sớm. Trường hợp khối phình vỡ, bệnh nhân cần được cấp cứu ngay. Các triệu chứng báo hiệu tình trạng này là da nhợt, chân tay lạnh, đổ mồ hôi, chóng mặt, ngất xỉu, tim đập nhanh, buồn nôn và nôn, khó thở, đau đột ngột ở bụng, lưng dưới, chân với mức độ tăng dần.