Anh Hải, 25 tuổi, hoại tử chỏm xương đùi hai bên do thường xuyên uống nhiều rượu, được thực hiện phẫu thuật thay khớp háng.

Anh Hải có thói quen thường xuyên uống nhiều rượu. 2 năm trở lại đây anh bắt đầu nhận thấy những cơn đau mỏi ở vùng hông. Cơn đau tăng nặng theo thời gian làm hạn chế sinh hoạt thường ngày và ảnh hưởng tới công việc. Anh Hải làm nghề lái xe, cảm thấy đau nhức mỗi lần lên xuống xe.

Bên cạnh đó anh cũng không thể đi xe máy, ngồi ăn cơm không thể khoanh chân mà phải chống chân, thường xuyên mất ngủ do đau đớn tăng nặng về đêm. Khi nghỉ ngơi thì cơn đau giảm bớt song sẽ trở lại ngay khi hoạt động nhiều. Thời gian gần đây, mặc dù đã uống nhiều loại thuốc điều trị, các cơn đau ngày càng nghiêm trọng hơn khiến anh Hải gần như không thể đi lại.

Từ Sơn La, anh Hải vượt đường xa tới Hà Nội thăm khám. Bác sĩ kết luận anh bị hoại tử chỏm xương đùi giai đoạn cuối, thoái hóa khớp thứ phát không đáp ứng thuốc, lún sụp đầu xương đùi, vậy nên chỉ định mổ thay khớp háng hai bên.

ThS.BS Nguyễn Quang Tôn Quyền, Phó khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết, hoại tử chỏm xương đùi chủ yếu xảy ra ở nam giới, chiếm 80%, với độ tuổi thường gặp nhất là 40 – 50.

Tuy nhiên hiện nay bệnh ngày càng có xu hướng trẻ hóa, tỷ lệ bệnh nhân dưới 40 tuổi ngày càng tăng, thậm chí dưới 30 tuổi đã phải thực hiện phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo. Nguyên nhân xuất phát từ các yếu tố lạm dụng rượu, thuốc lá, các loại thuốc chứa corticoid hoặc các bệnh tự miễn.

Ở trường hợp bệnh nhân Hải, rượu là nguyên nhân chính gây tổn thương. Bệnh nhân còn trẻ, hoạt động thường mạnh mẽ nên nhu cầu cung cấp máu cho chỏm xương đùi rất lớn. Người bệnh uống nhiều rượu trong thời gian dài, khoảng 300 – 1.500 ml/ngày, đặc biệt là các loại rượu chưa loại bỏ hết độc tố, gây nhiễm độc, làm tắc các mao mạch nuôi chỏm xương đùi.

Các tế bào xương sụn vùng chỏm bị thiếu máu dẫn đến hoại tử dần. Vùng hoại tử ban đầu là vùng thưa xương, các ổ khuyết xương, dần dần gây gãy xương dưới sụn, xẹp chỏm xương đùi, làm mất chức năng khớp háng, nặng nề nhất là tàn phế.

Việc thay khớp cho nhóm bệnh nhân trẻ tuổi đối diện với nguy cơ lớn nhất là mòn khớp, dẫn đến lỏng khớp và có khả năng phải mổ thay lại khớp mới. Vậy nên ca phẫu thuật thay khớp lần đầu tiên đòi hỏi kỹ thuật chặt chẽ, đảm bảo đặt chính xác vị trí các cấu phần khớp. Cấu phần khớp ở vị trí tối ưu giúp gia tăng độ che phủ và giảm thiểu mài mòn khớp.

Bác sĩ Quyền thực hiện phẫu thuật thay khớp cho bệnh nhân Hải bằng đường mổ Superpath. Ca phẫu thuật được bác sĩ thực hiện nhanh chóng, ít đau đớn, giảm tổn thương mô mềm, tỷ lệ nhiễm trùng thấp, đặc biệt người bệnh có thể xuất viện sau mổ chưa đầy 24 giờ.

Hiện nay, các kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn (như đường mổ DAA, ABMS, Bikini, Superpath…) kết hợp với sự phát triển của vật lý trị liệu và phục hồi chức năng giúp rút ngắn thời gian phục hồi, nhờ đó bệnh nhân chỉ cần ở lại viện theo dõi 1 đêm sau phẫu thuật, hôm sau có thể về nhà.

Bác sĩ Quyền chỉ định sử dụng thuốc giảm đau phù hợp và đúng thời điểm, nhờ vậy đêm đầu tiên sau phẫu thuật anh Hải đã có thể ngủ trọn giấc tới sáng. Hai tuần sau mổ, anh Hải cảm nhận các cơn đau gần như biến mất, anh đã có thể đi lại không cần sử dụng nạng chống và tự thực hiện được các sinh hoạt hàng ngày, thậm chí tự lái xe máy.

Theo bác sĩ Quyền, với bệnh nhân hoại tử chỏm xương đùi giai đoạn cuối, việc thay khớp háng là giải pháp giúp chấm dứt đau mạn tính và phục hồi vận động. Vậy nên, việc phòng bệnh là điều thực sự cần thiết.

Mọi người nên hạn chế tối đa rượu bia, bỏ thuốc lá; chế độ ăn cân bằng dinh dưỡng, tăng cường rau củ quả và hạn chế dầu mỡ; kiểm soát các bệnh nội khoa như huyết áp, lipid máu, đường huyết…; không lạm dụng các loại thuốc chứa corticoid. Trong giai đoạn sớm hoại tử chỏm xương đùi có thể điều trị thành công bằng thuốc hoặc phẫu thuật khoan giảm áp theo chỉ định của bác sĩ.