Chị Giang, 43 tuổi, đau bụng 10 ngày, sốt, nghĩ rối loạn tiêu hóa, đến khi chướng bụng nhập viện có khối áp xe lớn vùng chậu chèn ép niệu quản trái, phải phẫu thuật cắt buồng trứng và vòi trứng trái để loại bỏ ổ nhiễm trùng.

Chị Giang được gia đình đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trong tình trạng đau bụng dữ dội, sốt, mệt mỏi.

Theo người nhà, khoảng 10 ngày trước nhập viện, chị đau âm ỉ quanh rốn, ăn uống kém, tiểu gắt và sốt nhẹ. Nghĩ là rối loạn tiêu hóa thông thường nên chị tự điều trị tại nhà nhưng tình trạng đau bụng không cải thiện. Ba ngày trước khi nhập viện, cơn đau tăng dần, bụng chướng nhẹ, không đi vệ sinh được, cơ thể suy kiệt.

ThS.BS Ngô Thị Bình Lụa, Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, cho biết bệnh nhân đã sinh 5 con, đặt vòng tránh thai nhiều năm và chưa từng khám phụ khoa định kỳ.

Lúc nhập viện, chị Giang sốt 40 độ, mạch nhanh 126 lần/phút, đau nhiều vùng bụng dưới. Bác sĩ Lụa khám ghi nhận khối cứng ở bụng dưới bên trái. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy bạch cầu tăng lên 38 G/L (chỉ số bình thường thường dưới 10 G/L), thể hiện tình trạng bệnh nhân viêm nhiễm nặng. Chị Giang còn bị thiếu máu mức độ trung bình.

Siêu âm tử cung qua ngã âm đạo ghi nhận thêm khối tổn thương cạnh tử cung trái kích thước khoảng 10 cm, bên trong có nhiều vách ngăn, nghi áp xe phần phụ trái. Kết quả chụp CT bụng – tiểu khung cho thấy ổ áp xe lớn nằm cạnh tử cung, lan viêm ra các mô lân cận, đẩy tử cung sang phải và chèn ép niệu quản trái, gây giãn niệu quản kèm ứ nước nhẹ thận trái.

Khối tổn thương dính sát trực tràng và đại tràng sigma, gây phản ứng viêm thành ruột. Ngoài ra, người bệnh có nhân xơ tử cung và vòng tránh thai nằm trong buồng tử cung.

Bác sĩ Lụa cho biết, áp xe phần phụ là tình trạng hình thành ổ mủ tại buồng trứng, vòi trứng hoặc các cấu trúc lân cận, thường là biến chứng nặng của viêm nhiễm vùng chậu. Bệnh có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài và chỉ được phát hiện khi ổ áp xe đã lớn hoặc xuất hiện biến chứng.

Sau hội chẩn, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị áp xe phần phụ trái kích thước lớn kèm nhiễm trùng nặng và dính vùng chậu. Chị Giang được điều trị kháng sinh, truyền dịch, giảm đau và hồi sức trước phẫu thuật. Do người bệnh bị thiếu máu, ổ áp xe lớn và dính nhiều cơ quan vùng chậu tiên lượng ca mổ phức tạp, êkíp đã chủ động dự trù máu trước phẫu thuật để bảo đảm an toàn nếu xảy ra mất máu trong quá trình mổ.

Trong ca mổ, êkíp ghi nhận ổ áp xe lớn gây dính nặng các cơ quan trong tiểu khung. Tình trạng viêm kéo dài khiến phần phụ trái bị phá hủy và không còn khả năng bảo tồn. Bác sĩ Lụa cẩn thận gỡ dính, cắt phần phụ trái chứa ổ áp xe gồm buồng trứng trái và vòi trứng trái và đặt dẫn lưu để kiểm soát nhiễm trùng. Vòng tránh thai lâu năm đã mất dây được lấy ra ngoài an toàn.

Bác sĩ Lụa cho biết, nếu đến bệnh viện muộn khi tổn thương lan rộng hơn hoặc nhiễm trùng không kiểm soát được, người bệnh phải trải qua cuộc mổ lớn hơn, cắt bỏ thêm các cơ quan sinh sản khác như tử cung, buồng trứng bên phải để loại bỏ triệt để ổ bệnh dẫn đến mãn kinh sớm.

Sau mổ, chị Giang được điều trị kháng sinh phổ rộng và theo dõi chặt chẽ. Bệnh nhân suy dinh dưỡng, thiếu máu nặng dù đã được truyền ba đơn vị máu, giảm natri và kali máu. Nồng độ albumin máu thấp, được bổ sung dinh dưỡng, vitamin và các vi chất để cơ thể mau hồi phục.

Theo bác sĩ Lụa, áp xe phần phụ thường xảy ra khi vi khuẩn từ âm đạo hoặc cổ tử cung lan ngược lên tử cung, vòi trứng và buồng trứng, gây viêm nhiễm kéo dài và hình thành ổ mủ. Bệnh thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt ở những người có tiền sử viêm nhiễm vùng chậu, quan hệ tình dục không an toàn, nhiễm trùng sau sinh hoặc suy giảm miễn dịch.

Bác sĩ Lụa khuyến cáo phụ nữ sử dụng dụng cụ tránh thai cần tái khám và khám phụ khoa định kỳ mỗi 6-12 tháng, kể cả khi không có triệu chứng. Khi có dấu hiệu như đau bụng dưới kéo dài, sốt, ra khí hư bất thường, tiểu buốt, đau khi quan hệ, người bệnh cần thăm khám ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi