Chị Tiền, 33 tuổi, đứt cùng lúc 3 trong 4 dây chằng chính của khớp gối, đau nhiều và không thể đi lại bình thường.

Chị Tiền, ngụ tại Đồng Tháp, bị ngã xe máy do tránh chó thả rông trên đường. Xe máy đè lên chân phải khiến chân chị sưng đau, không thể đi lại được, mỗi khi chống chân xuống đất thì chân phải vẹo sang bên mới có thể chống được. Chị được đưa đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

ThS.BS.CKI Hồ Văn Duy Ân, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết kết quả chụp MRI cho thấy người bệnh đứt 3/4 dây chằng là chéo trước, bên trong và chéo sau của khớp gối. Đồng thời có tổn thương sụn chêm và dập tủy. Khớp gối gồm hệ thống dây chằng phức tạp với 4 dây chằng chính là chéo trước, chéo sau, bên trong và bên ngoài. Những dây chằng này chịu trách nhiệm ổn định khớp gối, ngăn chặn các chuyển động bất thường của các xương.

“Tổn thương đa dây chằng là một chấn thương nặng nề và tương đối ít gặp, chỉ chiếm khoảng 10% trường hợp đứt dây chằng chéo”, bác sĩ Ân nói. Nếu không điều trị, người bệnh đau nhiều, khớp gối lỏng lẻo, khó đi lại, thúc đẩy thoái hóa khớp gối diễn ra nhanh hơn.

Chị Tiền được bác sĩ chỉ định kỹ thuật mổ nội soi all inside (tất cả bên trong). Bác sĩ khoan tạo đường hầm từ bên trong khớp gối, dưới sự quan sát của ống soi và sử dụng các dụng cụ chuyên biệt bằng titan để cố định mảnh ghép vững chắc vào đường hầm. Bằng phương pháp này, người bệnh cần ít mảnh ghép hơn, nhưng đạt được đường kính mảnh ghép phù hợp, các đường hầm được khoan tối thiểu. Nhờ đó đạt được hiệu quả ít xâm lấn, vết rạch trên da nhỏ, hạn chế nguy cơ chảy máu, giảm đau đớn và rút ngắn thời gian phục hồi.

Tuy nhiên, khó khăn ở ca phẫu thuật này là cần tạo ra 3 đường hầm khác nhau, tương ứng với 3 dây chằng bị đứt để cố định mảnh ghép. Trong không gian giới hạn của khớp gối, việc tạo ra 3 đường hầm hoàn toàn tách biệt càng cần sự tinh tế và khéo léo về mặt kỹ thuật. Nếu các đường hầm xương này tiếp xúc với nhau, khi gân đi qua sẽ không đạt được độ căng như mong muốn; thậm chí trong quá trình tái tạo dây chằng sau, có thể vô tình làm đứt gân hoặc dụng cụ cố định của dây chằng trước. Hậu quả là lỏng dây chằng, phẫu thuật thất bại.

Để khắc phục vấn đề này, trong quá trình tạo đường hầm mới, bác sĩ đưa ống nội soi vào đường hầm cũ để chiếu sáng và quan sát. Đảm bảo trong lúc tạo ra đường hầm mới không cắt qua đường hầm cũ. Phần sụn chêm tổn thương cũng được tạo hình và khâu lại, gia cố lại xương chày. Ba dây chằng bị đứt được tái tạo bằng hai gân mác dài nằm ở hai bên cổ chân. Trong đó, một gân dùng để tái tạo dây chằng chéo trước và dây chằng bên trong, gân còn lại tái tạo dây chằng chéo sau. Toàn bộ ca mổ diễn ra trong 2,5 giờ.

Ngày thứ ba sau mổ, người bệnh không còn đau và có thể đi lại với sự trợ giúp của nạng. Nếu không xảy ra bất thường và tuân thủ tập vật lý trị liệu, tiên lượng 6 – 9 tháng sau phẫu thuật, người bệnh có thể phục hồi hoàn toàn vận động.

Bác sĩ Ân cho biết, đứt (rách) dây chằng là chấn thương khá phổ biến, xảy ra khi khớp bị tác động một lực quá lớn, chẳng hạn như chấn thương thể thao, ngã từ trên cao xuống hoặc va chạm do tai nạn. Tùy theo tư thế té ngã, dây chằng ở các vị trí như mắt cá chân, đầu gối, cổ tay, ngón tay cái, cổ hoặc lưng đều có thể bị tổn thương.

Khi dây chằng bị đứt, biến chứng dễ nhận thấy nhất là mất ổn định khớp. Nếu tình trạng này kéo dài, sẽ dẫn đến thoái hóa sụn, cuối cùng là thoái hóa khớp, khiến người bệnh đau đớn kéo dài, chất lượng sống suy giảm, thậm chí có nguy cơ tàn phế, phải thay khớp sau này. Do đó, người bệnh nên đi khám nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường, cảnh báo đứt dây chằng như: phát ra tiếng nổ nhỏ ở khớp khi xảy ra chấn thương; bầm tím, sưng và đau khớp; co thắt cơ; khớp lõm xuống; khả năng vận động suy giảm…