Ông Hưng, 51 tuổi, đau khớp háng từ một năm trước, tiếp tục lao động nặng, nay phát hiện nghiêng khung chậu, vẹo cột sống, hoại tử xương đùi phải thay khớp.

Ông Hưng làm nghề xây dựng, tính chất công việc lao động nặng, dễ bị đau nhức xương khớp. Vì vậy, khi cơn đau xuất hiện lần đầu ở khớp háng chân phải vào khoảng 1 năm trước, ông không chú ý nhiều. Gần đây, cơn đau ngày càng nghiêm trọng, đi lại khó khăn, bước chân khập khiễng, gần như không thể làm việc.

Kết quả chụp X-quang tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy ông Hưng bị hoại tử chỏm xương đùi giai đoạn cuối, chỏm xương đùi xẹp và biến dạng, ổ cối thoái hóa một phần, xương chậu nghiêng 15 độ, khi quan sát bằng mắt thường chân phải ngắn hơn chân trái khá nhiều.

ThS.BS.CKI Lê Nhật Thành, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, cho biết hoại tử chỏm xương đùi xảy ra khi nguồn cấp máu nuôi chỏm xương đùi bị gián đoạn hoặc suy giảm kéo dài, dẫn đến hoại tử xương và sụn ở khu vực này. Ở giai đoạn sớm, điều trị bảo tồn và tập phục hồi chức năng còn hiệu quả, người bệnh vẫn có thể sinh hoạt, đi lại như bình thường. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn muộn, đã có biến dạng cấu trúc xương rõ, người bệnh đối mặt với những cơn đau liên tục, chịu nhiều tác dụng phụ do dùng thuốc giảm đau kéo dài như suy thận, tuyến thượng thận, loét bao tử,… từ đó suy giảm, thậm chí là mất khả năng vận động khớp háng.

Phẫu thuật là phương pháp điều trị phù hợp với ông Hưng ở giai đoạn hiện tại. Nếu tiếp tục trì hoãn, theo thời gian, chỏm xương đùi sụp lún nặng hơn, các cơ quanh khớp háng co rút nhiều, khiến cho khớp háng phải bị đẩy lên cao, tạo ra tình trạng ngắn chi giả, khiến hai chân chênh lệch chiều dài nhiều và đi khập khiễng. “Nếu tình trạng này kéo dài, các biến đổi trục xương sẽ trở nên cứng chắc chứ không còn đơn thuần là bù trừ chức năng, lúc đó dù có phẫu thuật thành công, người bệnh cũng không thể khôi phục hoàn toàn dáng đi như ban đầu”, bác sĩ Thành nhấn mạnh.

Ông Hưng được phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo cho chân phải bằng phương pháp SuperPATH. Đây là kỹ thuật mổ ít xâm lấn, chỉ vén cơ chứ không cắt các nhóm cơ xoay, giúp người bệnh ít đau, ít mất máu và phục hồi nhanh hơn. Để tiếp cận khớp háng bên phải, bác sĩ mở một đường khoảng 8 – 10 cm, vén các gân cơ sang bên (bước này cần có các trợ cụ đặc biệt), sau đó loại bỏ những thành phần xương bị hư tổn và đặt khớp nhân tạo vào. Người bệnh được vô cảm bằng phương pháp gây tê tủy sống nên hạn chế được các tác dụng phụ của thuốc mê và giảm đau sau mổ.

Ngày đầu tiên sau mổ, ông Hưng cho biết đã giảm đau rõ rệt và có thể bắt đầu tập đi lại. Tình trạng sức khỏe phục hồi tốt, người bệnh được xuất viện vào ngày tiếp theo. Ông Hưng được chỉ định tập phục hồi chức năng tích cực để cải thiện sức cơ và dáng đi, cân bằng lại khung chậu và cột sống. Tiên lượng sau 2 tuần, người bệnh có thể phục hồi và đi lại gần như bình thường. Đặc biệt, nhờ phẫu thuật bằng phương pháp SuperPATH ít xâm lấn nên bảo tồn được gần như toàn bộ nhóm cơ xoay. Vì vậy, sau phẫu thuật, người bệnh giảm nguy cơ trật khớp, không cần hạn chế vận động nhiều sau mổ như các đường tiếp cận lối sau truyền thống, có thể thực hiện các động tác từng không được khuyến khích khi thay khớp háng như ngồi xổm, bắt chéo chân…

Bác sĩ Thành cho biết, khớp háng là một trong những khớp lớn trên cơ thể, kết nối xương đùi vào xương chậu. Khớp này nằm sâu bên trong cơ thể, được che phủ bởi nhiều lớp cơ nên triệu chứng thường rất mơ hồ. Vì vậy, khi phát hiện các triệu chứng, thông thường tình trạng đã có xu hướng chuyển nặng, người bệnh cần đi khám ngay để nhanh chóng điều trị. Điều trị trễ không chỉ tạo điều kiện cho hoại tử chỏm xương đùi tiến triển nặng, gây đau nhiều, giảm khả năng vận động mà còn có thể ảnh hưởng đến khớp xung quanh như cột sống, khung chậu. Lúc này, người bệnh mất nhiều thời gian và chi phí hơn cho việc điều trị, có nguy cơ không phục hồi hoàn toàn.