Ông Tùng, 50 tuổi, điều trị viêm họng sáu tháng ở địa phương không khỏi, đi khám phát hiện u ác xoang lê, xâm lấn gây liệt dây thanh, di căn thực quản.

Ông Tùng lên TP.HCM khám tại một bệnh viện khi vùng cổ đã sưng to, khó nuốt, đau nhiều, phát hiện ung thư xoang lê (là nơi thức ăn đi qua trước khi vào thực quản, nằm hai bên nắp thanh quản), dạng Carcinoma tế bào gai sừng hóa, biệt hóa cao. Khối u đã xâm lấn gây liệt dây thanh và thanh quản, di căn thực quản. Ông Tùng được hóa xạ trị đồng thời, kết thúc liệu trình một tháng, thấy khó thở, chuyển sang khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, chẩn đoán ông Tùng bị ung thư xoang lê tái phát, xâm lấn, di căn, khó thở độ 1. Hình ảnh MRI thấy khối u choán chỗ xoang lê bên phải 14x22x37 mm, lan vào thực quản và lấp đầy thanh thất, vài hạch trung thất trên thượng đòn trái. Ông Tùng được chỉ định mở khí quản để dễ thở hơn, giúp oxy đi thẳng vào phổi, không phải qua vùng tắc nghẽn mũi họng do khối u. Sau đó êkip phẫu thuật lấy khối u và xét nghiệm nhuộm hóa mô miễn dịch (PD-L1) nhằm xác định đặc điểm sinh học và dấu ấn phân tử của u, định hướng phác đồ điều trị cá thể hóa.

Kết quả xét nghiệm ghi nhận ông Tùng không đột biến gene, không dùng được thuốc miễn dịch hoặc phối hợp thuốc với hóa trị, chỉ hóa trị đơn thuần. Mục tiêu điều trị lúc này là kiềm chế không để bệnh tiến triển nhanh hơn. Bác sĩ đồng thời kết hợp chăm sóc giảm nhẹ để kiểm soát triệu chứng, nâng đỡ tổng trạng, giảm đau và cải thiện chất lượng sống. Ông Tùng được theo dõi sát và điều trị theo phác đồ chỉ định.

Theo GS Chung Thủy, ung thư xoang lê như trường hợp ông Tùng là loại u ác tính vùng hạ họng. Đây là loại ung thư “khá hung hãn”, có đặc điểm xâm lấn tại chỗ nhanh và di căn hạch sớm do cấu trúc mạng lưới bạch huyết phong phú. U phát triển từ niêm mạc, lan nhanh đến thanh quản, thực quản và di căn xa. Nguyên nhân chưa được xác định rõ ràng. Yếu tố thường gặp là hút thuốc, uống rượu bia thời gian dài, đặc biệt đồng thời hút thuốc lá và uống rượu bia, suy dinh dưỡng, nhiễm virus…

Tuy nhiên, ung thư xoang lê khó phát hiện sớm do bộ phận này gồm hai túi nhỏ nằm sâu trong hạ họng, hai bên thanh quản, khu vực khuất tầm nhìn khi nội soi thông thường, chỉ được quan sát rõ khi thực hiện nội soi ống mềm chuyên sâu. Vị trí “ẩn” nên các khối u tại đây âm thầm phát triển thời gian dài mà không có triệu chứng hoặc triệu chứng rất mờ nhạt như đau họng, nuốt vướng một bên, đau lan lên tai. GS Chung Thủy dẫn nghiên cứu lâm sàng, hầu hết các khối u xoang lê được phát hiện đều ở giai đoạn tiến triển nặng (90% ở giai đoạn T3), hạch cổ phì đại xuất hiện ở 66% bệnh nhân.

Người bệnh khi có triệu chứng đau họng, nuốt vướng hoặc khàn tiếng kéo dài hơn 2 tuần không cải thiện dù đã điều trị nên đi khám chuyên sâu tại chuyên khoa Tai Mũi Họng. Các hệ thống nội soi ống mềm có thể giúp đánh giá đúng nguyên nhân, điều trị kịp thời, không tự ý dùng thuốc.

Y học hiện đại đang thay đổi cách tiếp cận trong điều trị ung thư. Thay vì một phác đồ cho tất cả, chẩn đoán phân tử giúp xác định đúng bản chất khối u, chọn thuốc phù hợp, giảm tác dụng phụ, tăng hiệu quả cho từng cá thể. Điều trị đa mô thức kết hợp phẫu thuật, hóa xạ trị, miễn dịch và thuốc trúng đích được cá thể hóa theo từng người bệnh, đã và đang mở ra nhiều cơ hội hơn cho những ca phức tạp.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.