Ông Bé, 75 tuổi, suy tim tiến triển gây ngưng tim ba lần trong một tháng, bác sĩ phát hiện bệnh nhân hẹp van động mạch chủ nặng kèm nhiều bệnh nền, thích hợp can thiệp thay van qua ống thông.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khẳng định, kỹ thuật thay van động mạch chủ qua ống thông (TAVR) hay cấy van động mạch chủ qua ống thông (TAVI) là một bước tiến mới trong y học, mang lại hiệu quả cao cho bệnh nhân bị hẹp hoặc hở van động mạch chủ nặng cần thay van.

Đây là kỹ thuật khó cần được thực hiện trong phòng mổ Hybrid với đầy đủ trang thiết bị hiện đại, ê kíp can thiệp – phẫu thuật – hồi sức được đào tạo bài bản và phối hợp chặt chẽ. Thủ thuật được áp dụng cho nhiều đối tượng bệnh nhân, đặc biệt là những người có bệnh lý mạn tính, lớn tuổi, sức khỏe yếu, không thể phẫu thuật.

Theo giáo sư Nhân, ông Bé là một trong những bệnh nhân mắc nhiều bệnh nền gồm đái tháo đường, bệnh mạch vành đã đặt 6 stent, suy tim, suy thận nặng, thoái hóa khớp gối hai bên, đặc biệt là hẹp van động mạch chủ nhưng không thể phẫu thuật. Nếu không được thay van, bệnh nhân có tiên lượng sống dưới 2 năm kể từ lúc có triệu chứng khó thở.

Ông Bé bị bệnh nhiều năm qua, thăm khám và uống thuốc không đều đặn nên bệnh nặng dần, thường xuyên khó thở, luôn trong tình trạng mệt mỏi. Gần đây, tình trạng khó thở nhiều hơn, sinh hoạt hạn chế, phải nhập viện điều trị nhiều lần tại bệnh viện địa phương.

Một tháng trước khi được thay van động mạch chủ, ông Bé suy tim nặng, ngưng tim 3 lần, phải cấp cứu xoa bóp tim, thở nội khí quản ở bệnh viện tỉnh. Bác sĩ chuyển ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM có chuyên khoa sâu về Tim mạch để được điều trị toàn diện.

Ngưng tim là tình trạng mất đột ngột chức năng tim, ngừng tuần hoàn máu, dẫn đến thiếu máu cấp toàn bộ các cơ quan trong cơ thể, hậu quả là nạn nhân bất tỉnh, ngừng thở, mất các phản xạ và tử vong trong vài phút nếu không được cấp cứu kịp thời. Có nhiều nguyên nhân gây ngưng tim đột ngột như bệnh mạch vành, bệnh van tim, bệnh cơ tim, bệnh tim bẩm sinh, tác dụng phụ của thuốc điều trị bệnh tim…

Trường hợp ông Bé, siêu âm tim xác định ông bị hẹp van động mạch chủ nặng, suy tim nặng (chức năng co bóp tim còn 30%, bình thường > 50%). Đây là bệnh van tim thường gặp, xảy ra khi van không thể mở ra hoàn toàn, làm giảm hoặc chặn bớt lưu lượng máu từ tâm thất trái đi ra nuôi cơ thể. Tim phải làm việc nhiều hơn để đưa đủ lượng máu đến cơ quan khác, lâu ngày dẫn đến phì đại cơ tim thất trái và suy tim.

Giáo sư Nhân nhận định, ông Bé cần thay van động mạch chủ sớm để ngăn ngừa những lần ngưng tim tiếp theo. Các bác sĩ hội chẩn, đánh giá chỉ số nguy cơ tử vong lúc phẫu thuật gần 10% (mức dưới 4% là thấp, 4-8% là trung bình, trên 8% là nguy cơ cao, trên 12% là rất cao). Sau mổ, bệnh nhân có thể tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy thận tiến triển, đột tử.

Cùng điều trị cho ông Bé, ThS.BS.CKI Nguyễn Minh Châu, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ, hiện phương pháp được ưu tiên lựa chọn cho các bệnh nhân hẹp van động mạch chủ nặng, lớn tuổi, nhiều bệnh nền là cấy van động mạch chủ qua ống thông. Đây là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, người bệnh không cần cưa xương ức, không chạy máy tim phổi nhân tạo, không gây mê toàn thân nên giảm thiểu nguy cơ biến chứng, rút ngắn quá trình hồi phục. Ông Bé đủ tiêu chuẩn thực hiện kỹ thuật này.

Có hai loại van động mạch chủ nhân tạo là van nong bằng bóng và van tự bung. “Hình ảnh chụp CT trước đó cho thấy động mạch chủ vôi hóa nhiều, cấu trúc ngoằn ngoèo khiến việc đưa van đi qua đường động mạch đùi khó khăn, nguy cơ kẹt van, thủng mạch rất cao nếu dùng các thế hệ van cũ. Vì vậy, ê kíp lựa chọn van tự bung Evolut™ FX thế hệ mới nhất”, Giáo sư Nhân cho biết, thêm rằng loại van này có thiết kế linh hoạt, di chuyển dễ dàng qua động mạch ngoằn ngoèo, giúp đưa van vào đúng vị trí một cách an toàn.

Ngoài ra, bệnh nhân từng đặt nội khí quản nhiều lần, gây phù nề vùng khí quản, nếu tiếp tục gây mê đặt nội khí quản nữa sẽ làm tổn thương nặng thêm. Do đó, để tránh tình trạng phù nề khí quản tiến triển, bác sĩ chọn kỹ thuật gây tê tại chỗ. Ông Bé hoàn toàn tỉnh táo, không đau trong suốt quá trình can thiệp. Ê kíp giảm tối đa lượng cản quang đưa vào cơ thể người bệnh, chỉ dùng có 50 ml cản quang (trong khi can thiệp thông thường cần khoảng 100-150 ml) để không ảnh hưởng chức năng thận của bệnh nhân.

Ca cấy van động mạch chủ cho ông Bé còn có sự hỗ trợ của hệ thống chụp mạch kỹ thuật số, giúp bác sĩ đánh giá chi tiết đường vào, kích thước và vị trí đặt van. Bên cạnh đó, ê kíp bác sĩ Ngoại tim mạch và Hồi sức tích cực túc trực trong phòng DSA, sẵn sàng tiếp ứng. Sau hơn hai giờ, lá van mới được đưa vào đúng vị trí, không bị di lệch. Thủ thuật kết thúc thành công.

Bệnh nhân cải thiện tình trạng khó thở ngay sau can thiệp, chức năng tim ổn định, xuất viện 5 ngày sau đó.

Bác sĩ Châu khuyến cáo sau ca can thiệp TAVI, bệnh nhân cần tái khám định kỳ để được theo dõi chặt chẽ, xử lý sớm nếu có bất thường. Bên cạnh đó, cần duy trì lối sống có lợi cho sức khỏe tim mạch gồm tuân thủ chế độ ăn nhiều loại trái cây và rau quả, các sản phẩm từ sữa ít béo hoặc không có chất béo, thịt gia cầm, cá và ngũ cốc nguyên hạt; tránh chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, hạn chế ăn nhiều muối và đường.

Ngoài ra nên duy trì cân nặng hợp lý, hoạt động thể chất thường xuyên, kiểm soát căng thẳng, tránh thuốc lá, điều trị tốt bệnh nền.

Cấy van động mạch chủ qua ống thông là kỹ thuật hiện đại, đột phá trong điều trị hẹp van động mạch chủ nặng không thể phẫu thuật. GS.TS.BS Võ Thành Nhân là chuyên gia đầu tiên của Việt Nam về kỹ thuật này. Đây là kỹ thuật khó, bác sĩ cần được đào tạo tay nghề, được Proctor huấn luyện và ký chứng nhận là solo Operator và solo center. Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM là một trong những cơ sở y tế tư nhân đầu tiên tại TP.HCM triển khai kỹ thuật TAVI.

Với cơ sở hạ tầng được đầu tư lớn, đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao và trang thiết bị hiện đại, tháng 1/2025, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh được Sở Y tế TP.HCM công nhận là bệnh viện cấp chuyên sâu. “Điều này rất có lợi cho người bệnh khi được thanh toán bảo hiểm y tế ở mức cao nhất, được tiếp cận với các dịch vụ y tế cao cấp, giảm gánh nặng chi phí, đặc biệt là ở các kỹ thuật điều trị hiện đại”, giáo sư Nhân cho biết thêm.